Antologja literatury francuskiej/Merimée

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Tadeusz Boy-Żeleński
Tytuł Merimée
Pochodzenie Antologja literatury francuskiej
Data wydania 1922
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Drukarz Drukarnia Ludowa w Krakowie
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Inne Pobierz jako: Pobierz jako ePub Pobierz jako PDF Pobierz jako MOBI
Cały tekst
Całość jako: Pobierz cały tekst jako ePub Pobierz cały tekst jako PDF Pobierz cały tekst jako MOBI
Indeks stron
PROSPER MERIMÉE.

W pełni Romantyzmu, w epoce gdy Balzac, Wiktor Hugo i Jerzy Sand kształtują powieść francuską, każdy nadając jej inne piętno, ale jako wspólną cechę mając szerokość ram, jakich potrzebują dla swego obrazu, zjawił się pisarz, który, rozmyślnem ograniczeniem się, zagęszczeniem, doskonałym objektywizmem, zbliża się do tradycyj klasycznych. Jestto Prosper Merimée (1803—1870). Za młodu, uprawiał z niepospolitym talentem mistyfikację literacką, przeciwstawiając romantycznej rozlewności paradoksalną oschłość scenicznego wyrazu, lub dworując sobie dyskretnie z tak drogiego Romantykom egzotyzmu i „kolorytu lokalnego“. Tak powstaje Teatr Klary Gazul, zbiorek komedji, rzekomo pisany przez hiszpańską aktorkę, oraz Guzla, cykl utworów (nieistniejącego) „ilyryjskiego barda Maglanowicza“, przełożony jakoby i opatrzony uczonym komentarzem przez Meriméego. Utwór ten zwiódł sędziwego Goethego, oraz Puszkina, który przetłumaczył szereg utworów z tego zbiorku na język rosyjski. Z żartów tych wyłoniła się niebawem własna fizjognomja pisarza: kilka tomów nowel i opowiadań daje mu trwałe miejsce w literaturze francuskiej.
Meriméego łączyła osobista przyjaźń i wspólność wielu poglądów literackich ze Stendhalem; istotnie, między tymi dwoma pisarzami zachodzi niejakie podobieństwo duchowe; ale, podczas gdy oschłość Stendhala jest raczej maską, kryjącą namiętną i romantyczną fizjognomję autora, u Meriméego oschłość ta jest bardziej istotnym wyrazem jego natury. Merimée przytem jest bardziej artystą; utwory jego, starające się zamknąć temat w najmniejszej ilości stronic i przy największej oszczędności słowa, są arcydziełem kompozycji. Merimée opowiada tak, jak wytworny causeur najlepszego towarzystwa; bez podnoszenia głosu, bez nieumiarkowanych gestów, bez mieszania do akcji uczuć i zapatrywań opowiadającego, umie on, samem uszeregowaniem faktów, wydobyć w całej pełni efekt, który zamierzył. Efekt ten byłby nieraz dotkliwy i brutalny, gdyby go nie łagodziła zawsze miara i smak artysty.
Literaturę uprawiał Merimée nawpół jako rozrywkę; urzędowo był konserwatorem zabytków, archeologiem i historykiem. Bliskie stosunki łączyły go z dworem Napoleona III. Najcelniejsze jego utwory literackie, to Kronika z czasu Karola IX, Kolomba, Karmen (opowiadanie, z którego powstało libretto popularnej opery), oraz drobne nowele (Tamango, Wazon etruski, Mateo Falcone), wśród których przytoczone w całości Wzięcie reduty należy do najgłośniejszych i najlepiej może uwydatnia „metodę“ artystyczną Meriméego.
Godnem uwagi jest, iż Merimée był pierwszym, który przekładami swemi (Puszkin) i pracami krytycznemi zwrócił uwagę Francji na mocne i świeże walory rodzącej się literatury rosyjskiej.





Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronie autora: Tadeusz Boy-Żeleński.