Słownik etymologiczny języka polskiego/mądry

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

mądry, mądrzejszy, później mędrszy, mędrzec; zmądrzeć; mądrość i mądrostka; mędrochna, dla ‘gorzałki’, w 17. w. nazwa ogólna: »nasza mędrochna siła mężnych czyni«, r. 1625, »napijałam się mędroszki z kmoszkami« ; ale u Potockiego: »mądry djabeł, bo stary, śmierć tylko mędrochna«; mędrela, »mędrelkowie nowi dzisiejszy«; z ruska: mudrahel. Rozdział między ą i ę ten sam co w czes. moudrý i mudrzec, bo czes. długiemu ū (ou) odpowiada nasze ą, krótkiemu u nasze ę; akcent nie rozstrzyga rzeczy w niczem. Przyrostek ulubiony u przymiotników słowiańskich: -r; pień oboczny z ą, obok u w mudzić i myśl (p.); mądry jest więc ‘rozważny’, co nie dopiero »po szkodzie mądr«. Inni wtaczają niem. munter, lit., nieco podejrzane co do rodzimości, mandrus (mundrus żywcem z niemiec. munter, więc i tamto niecałkiem pewne); dalej grec. manthanō, ‘uczę się’, i inne, i rozkładają pień na men- (p. mnieć) i dhē- (‘kłaść’, t.j. ‘ducha łożyć na coś’); ten zupełnie mylny pomysł przytoczyłem wyjątkowo. U wszystkich Słowian tak samo: rus. mudriec, itd.