Słownik etymologiczny języka polskiego/barć

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

barć, prasłowo; u wszystkich Słowian ‘ul pszczół leśnych po sosnach i innych drzewach’; bartnik, bartodziej (to jest prawidłowe złożenie, tak samo: konował, świnopas, kaznodziej, od konia, świni, kaźni); od bartodzieja i bartosz, bartek, co już w 14. w. z Bartłomiejem pomieszano, najniesłuszniej, skoro jedyny Bartłomiej między apostołami był królewiczem i bogaczem, a Bartek, Bartosz i pod względem inteligencji najniżej stawali (por. przysłowia odnośne); bartodziej (jak kołodziej) od barci, którą dział (p. dziać), nazwany, przenigdy od barty. O olbrzymiem znaczeniu bartnictwa w zielonych puszczach kieleckich i mazowieskich (nadnarwiańskich) świadczy jego bogate słownictwo i prawo zwyczajowe, wyrobione między bartnikami, nawet do druku r. 1557 i 1618 podawane; p. chąźba, rączka, piesznia, czerchlić, kleczyć. Brak tego słowa na Południu; jest u całej Rusi (bort’, bortnik) i na Zachodzie (czes. brt, brtník, brtiti, ‘dziać’, załab. bartnik). Znaczy ‘wydrążenie’, łac. per-forare (co u nas w 16. w. jako przeborować przejęto, i przeberować; tak na Ruś od nas poszło), niem. bohren, grec. faros, o ‘brózdzie’, faraō, ‘orzę’; nawet litew. burna, ‘usta’, tu włączają (bułg. bŭrna, ‘usta’).