Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 2.djvu/240

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.


Poraniaćp. Poronić.

Poranić, zranić wielu, zadać rany, pokaleczyć; p. ś., zranić ś., pokaleczyć ś.

Porankowyp. Poranny.

Poranny, Porankowy, rankiem ś. zdarzający, ranny; gwiazda p-a = planeta Wenera; zorza p-a = jutrzenka, świt.

Porastać, dok. Porość, Porosnąć; obrastać, pokrywać ś. czymś rosnącym: p. włosami, mchem, grzybem, trawą, wzrastać; p. w pierze = okrywać ś. pierzem; przen., zbogacać ś.; (o zbożu) puszczać kiełki; na miejscu i kamień mchem p-a = jednostajność życia czyni człowieka niewolnikiem nałogów, codziennych przyzwyczajeń; p. w dumę = dumnieć, panoszyć ś.

Poratować, podać ratunek, podźwignąć, wspomóc, dopomóc, powstrzymać od choroby, wypadku, od ruiny, zagłady, od śmierci.

Poraz, przysł., raz po raz, raz wraz, z przerwami; odrazu.

Porazić, uderzyć; przen., pogromić, pobić, zbić, odnieść walne zwycięstwo; sparaliżować; uszkodzić; bodajby mię p-ło = niech mnie grom uderzy.

Porażenie, utrata władzy dokonywania ruchów, paraliż: p. słoneczne = rodzaj wysypki, występującej na skórze, wystawionej na zbyt silne działanie promieni słonecznych; zapalenie opon mózgowych, wywołane zbyt silnym działaniem promieni słońca na głowę; p. prądem elektrycznym = bezwład, spowodowany działaniem silnego prądu elektrycznego.

Porażka, przegrana, klęska, pogrom; potyczka, starcie ś.

Porażony, rz., człowiek, dotknięty porażeniem, paraliżem.

Porąb, cięcie, karb; rąbanie, ścinanie drzew w lesie; drwa porąbane.

Porąbać, pociąć na kawały, narąbać, zrąbać, naścinać (np. drzewo); rozrąbać, popłatać na kawałki, posiec; p. kogo = pokaleczyć, poranić, pokiereszować, posiekać.

Porącz, przysł., obok, rzędem.

Porcelana, wł., najdelikatniejszy i najlepszy wyrób garncarski z kaolinu, przeświecający i wydający dźwięk jak szkło; naczynia porcelanowe.

Porcelanit, wł., kamienna masa składająca ś. z gliny, poddanej pod ogień palących ś. węgli kamiennych, jaspis porcelanowy.

Porcelanka, wł., glinka porcelanowa, kaolin; morski mięczak brzuchonogi o pięknej muszli używanej na ozdoby (fig.).

Porcelanowy, nm., wyrobiony z gliny porcelanowej, z porcelany.

Porchać, oddychać głośno jak świnia.

Porcięta, zdr. od Portki.

Porcja, łć., część, cząstka; odmierzona ilość żywności, wydzielona każdemu, pewna zwykła ilość, doza, dawka; udział.

Porcjunkula, łć., cząstka, cząsteczka.

Pordzewiały, zardzewiały.

Pordzewieć, zardzewieć (o wielu przedmiotach); rdzą ś. pokryć; przen., zostać ś., nie iść naprzód z postępem.

Poreformacki, pozostały po Reformatach,

Porewolucyjny, który nastąpił po rewolucji: p. czas, okres.

Poręba, miejsce w lesie, gdzie wyrąbują drzewa; miejsce po wyrąbanym drzewie w lesie.

Porębnik, drwal, tracz, obrabiający drzewo w lesie na porębie.

Porębny, przeznaczony na wycięcie: las p.

Porębowisko, miejsce po wyrąbanym lesie.

Poręcz, drążek skromny lub o-