Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/267

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.


drugiem przejściem jakiej gwiazdy przez południk miejscowy; d. słoneczny a. doba słoneczna = przeciąg czasu miedzy jednem a drugiem południem czyli czas dzielący dwa kolejne przejścia słońca przez południk miejscowy; d. średni = przeciąg dwudziestu czterech godzin odmierzony na dobrym zegarze (tym się różni od dnia słonecznego, że jest zawsze jednakowo długi); w górn. przestrzeń zewnątrz kopalni, powierzchnia ziemi (od dnia = z powierzchni ziemi).

Dziergaczka, grzebień żelazny do dziergania lnu.

Dziergać, Dzierzgać, wyszywać, haftować, obszywać co drobnym i gęstym ściegiem po brzegach, po kantach; d. len = przeciągać go przez dziergaczkę, aby poodrywać główki.

Dziergarka, maszyna do zszywania ściegiem łańcuszkowym.

M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Dzierglica.png

Dzierglica, narzędzie do czochrania lnu, rafa (fig.).

M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Dzierlatka.png

Dzierlatka (śmieciucha), gatunek skowronka czubatego, śmieciuszka, pośmieciuszka (fig.); przen. młode dziewczę, wesołe, trzpiotowate.

M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - ilustracja do hasła Dzierzba.png

Dzierzba, Dzierzba, ptak zębodzioby z rzędu wróblowatych o obyczajach drapieżnych (fig.).

Dzierzęga, Dzierżęga, roślina spokrewniona z paprociami, od których się rożni tym, iż wydaje dwojakie zarodniki (większe i mniejsze).

Dzierżak, trzonek, rękojeść, rękojeść cepa, cepisko.

Dzierżawa, zdr. Dzierżawka, używanie cudzej własności za opłatą właścicielowi na pewien czas; nieruchomy majątek dzierżawiony, arenda; d. wieczysta = własność, której posiadacz jest obowiązany opłacać czynsz stały; opłata za majątek dzierżawiony, arenda, czynsz, tenuta.

Dzierżawca, (forma ż. Dzierżawczyni), trzymający majątek w dzierżawie, arendarz.

Dzierżawczy zaimek w gram. — odpowiadający na pytanie czyj? (mój, twój, nasz, wasz).

Dzierżawić, trzymać dzierżawę, arendować.

Dzierżbap. Dzierzba.

Dzierżeć, Dzierżyć, co = posiadać, mieć w posiadaniu; trzymać, nie puszczać, władać czym; dotrzymywać, dokonywać.

Dzierżon, gatunek ula.

Dziesiatyna, Desiatyna, ros., rosyjska miara powierzchni ziemi, mająca 2400 sążeni kwadratowych (60 sążeni długości a 40 szerokości a. 80 sążeni długości a 30 szerokości) = 2 morgom polskim.

Dziesiątek, Dziesiątka (-i), dziesięć jedności; dziesięć sztuk czego; dziesięć lat, dziesięciolecie; (w szóstym dziesiątku bieżącego stulecia); w lm. liczby złożone z jakiejkolwiek cyfry z zerem po prawej ręce; cyfry stojące na drugiem miejscu, licząc od ręki prawej ku lewej: 10; w garb. paczka z dziesięciu skór drobnych, techer.

Dziesiątkap. Dziesiątek; (zdr. Dziesiąteczka; zgr. Dyska, Dycha, Dychacz); cyfra 10; moneta dziesięciogroszowa; dziesięciogroszówka; karta do gry, mająca dziesięć oczek, dyska, kralka; oddział złożony z dziesięciu ludzi; nazwa dawana posługaczowi, opatrzonemu liczbą 10 jako odznaką; w górn. stos ułożony z dziesięciu skrzynek, korcy i t. p. rudy a. węgla