Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/132

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.


Ciemnieć (-eję -niał), stawać się ciemnym; tracić wzrok: tracić swe światło, tracić barwę jasną, swą świetność, siłę; zmniejszać się (o świetle, sławie, chwale), stawać się niewyraźnym, niezrozumiałym.

Ciemnik, daszek, zasłona chroniąca oczy od światła; umbrelka; abażur.

Ciemniuchny, ciemniusieńki, ciemniutki, ciemniuteńki, bardzo ciemny, zupełnie ciemny.

Ciemno, przysł. od Ciemny, niewidno; mrok, ciemność; C. w kieszeni, w worku = brak pieniędzy; na C-o = koloru zbliżonego do czarnego; na C-o w grze w karty = nie odkrywając kart pomagającego.

Ciemnomglisty, zamglony, niewidny, niezrozumiały, zawiły, ciemny, niejasny.

Ciemnooki, oczu ciemnych, czarnych.

Ciemność, brak światła, mrok; zawiłość, niejasność; ślepota: C-ści egipskie = wielka, nieprzejrzana ciemność nocna; książę C-ści = zły duch.

Ciemnota, ludzie nieukształceni, prości, ciemni; brak oświecenia, wykształcenia; głupota, dzikość.

Ciemno-czerwony, C.-lila, C.-niebieski, C.-zielony, C.-żółty i t. d.; kolor, kolory tej samej barwy lecz mocno ciemnej.

Ciemno-włosy, mający włosy ciemne: szatyn, brunet.

Ciemny, bez światła będący, niejasny, niemający blasku, pogrążony w ciemności: przyćmiony, mający mało światła: brunatny, czarniawy; niewidomy, ślepy, ociemniały: nic nie wiedzący, głupi, nieukształcony, nierozumny; niejasny, zawiły, niewyraźny; niewidzialny, niewidoczny (promienie); C. jutrznia odprawiana w 3 ostatnie dni W. Tygodnia; C. jak tabaka w rogu — nic nie wiedzący, nie rozumiejący; z pod C-ej gwiazdy = nic nie wart, ladaco, łajdak.

Ciemń, ciemność, mrok (duszy).

Cienić, zasłaniać od światła słonecznego, dawać cień, rzucać cień,, zacieniać; C. rośliny, zasłaniać, sadzić rośliny większe, aby osłaniały od zbytniego światła mniejsze; przen. przyćmiewać swą wielkością.

Cieniećp. Cieńczeć.

Cieniować, dawać cień, rzucać cień, zasłaniać od światła; odróżniać, wyszukiwać subtelne różnice w czym; nakładać, nadawać cień, odcień w rysunku dla uwydatnienia miejsc jasnych; farbować materjał tak, aby wpadał w kolor inny; C. w mowie: umiejętnie uwydatniać głosem myśli, przez kładzenie nacisku na pewne wyrazy,, wyrażenia; uwydatniać różnice w pewnych pojęciach, wyrażeniach; C. w śpiewie: subtelnie uwydatniać uczucia i różnicę w swych uczuciach, modulować, wykończać.

Cieniowaniep. Cieniować.

Cieniowy, przym. od Cień.

Cienisty, obfitujący w cień, mający cień; zasłaniający od słońca,, ocieniający, dający cień, dający chłód.

Cieniuchny, cieniusieńki, cieniutenieczki, cieniuteńki, cieniutki, zdr. od Cienki, bardzo cienki.

Cienizna, coś lichego (tkanina).

Cienki (cieńszy), ważkich rozmiarów, nie gruby, wysmukły; smukły, plaski; delikatny, przedni,, wyborowy (C. płótno): rzadki, rozcieńczony, słaby, nietęgi, niemocny (kawa, piwo cienkie); nie posilny, nie pożywny (rosół); skromny (obiad); wątły, nieznaczny: głos C. = delikatny, piskliwy; zacząć od C. końca = powoli, stopniowo.

Cienko, niegrubo, rzadko niegęsto: mało, nie wiele, brak, krucho, chudo, kuso (gdzie C. tam się rwie, C. koło niego = brak, ubogo, źle);