Strona:PL Lindeman-Toksykologja chemicznych środków bojowych.djvu/038

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.
— 32 —

których jest chwilowe odurzenie, utrata przytomności, głęboki sen z następnym powrotem do normy. Okazało się jednak, że nawet prawdziwe narkotyki, jak chloroform, nie są zupełnie obojętnemi, i że sposobność nagromadzenia się w znacznych ilościach wskutek rozpuszczalności w lipoidach jest zasadniczą cechą wielu trucizn o zupełnie innych sposobach działania na organizm.
Podstawą teorji Overtona-Mayer'a, mającej takie poważne znaczenie dla zrozumienia sposobu działania trucizn wogóle, jest znane prawo chemji fizycznej, według którego stężenie substancji, rozpuszczalnej w dwóch nawzajem nierozpuszczalnych lub mało rozpuszczalnych płynach, tworzących więc dwie oddzielne fazy, jak woda, i olej, jest zależne od jej rozpuszczalności w każdym z tych płynów. Stężenie jest wprost proporcjonalne do tej rozpuszczalności. Okazało się, że zdolność wywoływania narkozy wzrasta równolegle do powiększenia rozpuszczalności w oleju i zmniejsza się równolegle do rozpuszczalności w wodzie. Naprzykład omówione stosunki dla alkoholów szeregu tłuszczowego są takie (doświadczenia na kijankach).

Wzór Rozpuszczalność Stężenie
narkotyzujące
w wodzie w oleju
CH₃OH ¹⁄₅₀ 16,04
C₂H₅OH ¹⁄₁ 12,4
C₃H₇OH ⁸⁄₁ ¹⁄₁ 6,6
C₄H₉OH ¹⁄₁₂ 2,74
C₆H₁₃OH ¹⁄₂₀₀₀ 0,04


Dla estrów etylowych homologicznych kwasów tłuszczowych mamy takie stosunki.

Wzór Rozpuszczalność Stężenie
narkotyzujące
w wodzie w oleju
C₂H₅CO₂H ¹⁄₁ ⁴⁄₁ 5,18
C₂H₅CO₂CH₃ ¹⁄₁₅ 3,06
C₂H₅CO₂C₂H₅ ¹⁄₅₀ 3,06
C₂H₅CO₂C₃H₇ ¹⁄₂₀₀ 0,56
C₂H₅CO₂C₄H₉ ¹⁄₅₀₀ 0,27