Strona:Opis ziem zamieszkanych przez Polaków 1.djvu/31

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została uwierzytelniona.


dopodobną, ale zarazem za mniejszą raczej, niż większą od aktualnej.

W innych częściach Państwa Rosyjskiego.


Wiemy wszyscy o tem, że w pozostałych częściach Państwa Rosyjskiego mieszka dużo Polaków, że w niektórych miejscowościach tworzą oni nawet główny zastęp inteligencyi i siły przemysłowej, nikt jednak nie zrobił dotychczas, wobec braku wszelkich danych ściślejszych, chociażby przybliżonego rachunku. Istotnie trudności pod tym względem były i są ogromne, a jedyna podstawa, z której wykombinować można jakąkolwiek cyfrę, mianowicie: wyznanie, także nie przedstawiała się w statystyce zbyt pewnie. W tym względzie dopiero spis jednodniowy rzuca pewne światło, z którego też skorzystamy. Przedewszystkiem jednak zanotujmy, że praca p. Grendyszyńskiego zawiera także obliczenia katolików, mieszkających po za Królestwem i Krajem Zachodnim:

miasto Petersburg ....... 36.550
gub. Petersburska ....... 6.051
miasto Moskwa ........ 14.112
reszta Arch. Mohilewskiej .... 30.868
miasta Metropolitalne ...... 70.000
Dyecezya Tyraspolska ..... 261.975
Po za parafiami i w wojsku .... 181.886
Ormianie katolicy ....... 28.940
  Razem.. 630.389

Ponieważ w ogólnej liczbie katolików w Państwie Rosyjskiem Polacy stanowią przeszło ¾, a są żywiołem ruchliwszym, łatwiej emigrują, niż Litwini, wiec z liczby 630 tys. katolików należałoby za Polaków wziąć 450—500 tysięcy. P. Str., aby mieć pewność uniknięcia pomyłki, wziął 300.000.
Zobaczymy teraz, co mówi spis jednodniowy. Według niego, w r. 1897 było katolików:

  mężcz. kob.
Gub. Archangielska ... 504 124
Astrachańska ... 936 586
Bessarabska .... 11.217 7.397
Włodzimierska ... 1.224 352
  mężcz. kob.
Gub. Wołogodzka ... 467 163
Woroneska .... 1.492 660
Wiacka .... 355 256
Okręg wojska Dońskiego . 5.410 4.344