Strona:Opis ziem zamieszkanych przez Polaków 1.djvu/29

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została uwierzytelniona.


Wołyńska oraz południowa część Mińskiej i Grodzieńskiej). Północne części gub. Witebskiej zamieszkane są przez Łotyszów.
Co się tyczy źródeł, z których możnaby zaczerpnąć danych etnograficzno-statystycznych, to one są w stanie opłakanym. Jedyny sposób określenia mniej więcej przybliżonego ludności polskiej w tych dzielnicach spoczywałby w obliczeniu ilości katolików. Ale trzeba pamiętać, że w Kraju Zachodnim, oprócz Polaków, między katolikami są jeszcze Litwini ze Żmudzinami i Łotysze, oraz tu i owdzie Niemcy. Z drugiej strony jest też tutaj pewna liczba Polaków-kalwinów. Niepodobna wiec marzyć nawet o tem, aby się na tej podstawie dało przedstawić jako tako dokładny obraz liczebności naszej w tych guberniach, jakkolwiek jest to, powtarzamy, jedyna podstawa do podobnej statystyki.
Najsumienniejsze studya obliczeniu Polaków w Kraju Zachodnim poświęcił Czyński. Zużytkował on bardzo duże materyały, odwołał się do najrozmaitszych metod i rozumowań. Na nim też, zupełnie słusznie, oparli się następnie autorowie, piszący o statystyce Polaków.
Zanim przytoczymy wyniki tych badań, zwrócić należy uwagę, że w gub. Grodzieńskiej dwa powiaty posiadają większość mieszkańców narodowości polskiej: Sokólski (75,5%) i białostocki (65,3%). W 14 powiatach ludność polska stanowi więcej niż 1/5 ludności ogólnej. Są tu mniejszości przeważnie bardzo poważne: pow. Wilejski (40,6%), Bialski (37,6%), Dziśnieński i Dryseński (po 37,3%), Wyłkowyski (37,2%), Lidzki (37,0%) i t. d. Te części gub. Grodzieńskiej należą jeszcze do etnograficznego obszaru polskiego.
P. Olszewski, wziąwszy liczby procentowe Czyńskiego, a ogólną ludność gubernii ze spisu jednodniowego, ułożył taką tabelkę:

    ogółem Polaków % Polaków
Gub. Podolska ... 3.031.040 304.619 10.05
Wołyńska ... 2.999.346 316.230 10.61
Kijowska ... 3.564.433 126.537 3.55
Wileńska ... 1.591.912 375.691 23.60
Grodzieńska .. 1.615.815 471.817 29.20
Mińska .... 2.156.343 288.949 13.40
Mohilewska .. 1.707.613 76.359 4.46