Strona:Opis ziem zamieszkanych przez Polaków 1.djvu/239

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została skorygowana.


W W. Ks. Poznańskiem było:

Osób pracujących na roli w r. 1882 w r. 1895 ±
Samodzielnych .... 56,834 72,298 + 15,464
Pomocników ..... 4,390 5,718 + 1,328
Robotników ..... 233,499 219,043 14,456
Razem . 294,723 297,059 + 2,336


W ciągu lat trzynastu zatem liczba rolników samodzielnych, t. j. posiadających grunt własny, zwiększyła się o 15,464, czyli o przeszło 27%. Mogło to nastąpić tylko skutkiem wielkiego rozdrobnienia posiadłości ziemskiej. Proces ten, uwydatniający się niemal wszędzie, w W. Ks. Poznańskiem został bardzo przyśpieszony przez systematyczną parcelacyę, zarówno ze strony niemieckiej jak i polskiej. Dajemy w tablicy poniższej pogląd na rozwój tych stosunków, zestawiając ze sobą liczbę pojedyńczych kategoryi gospodarstw według spisów z lat 1882 i 1895:

Wielkość
gospodarstw
Liczba gospodarstw
w obw. reg. Poznańskim w obw. reg. Bydgoskim
 r. 1882   r. 1895  ±  r. 1882   r. 1895  ±
1 2 ha . 8,729 11,764  +  3,035 5,176 5,602  +  426
2 5 „ . 13,320 15,972  +  2,652 7,004 7,706  +  426
5 10 „ . 13,961 14,869  +  908 4,458 5,914  +  1,456
10 20 „ . 13,518 14,678  +  1,160 4,665 5,664  +  999
20 50 „ . 5,587 5,882  +  295 4,656 5,087  +  431
Gospod. małe 55,115 63,165  +  8,050 25,959 29,973  +  4,014
             
50 100 ha 709 679      30 933 990    +  57
100 200 327 316      11 430 437    +  7
Włości średnie 1,036 995      41 1,363 1,427    +  64
             
200 500 ha 708 646      62 491 459      52
500 1000 403 380      23 236 231      5
1000 i więcej 81 93    +  12 48 43      5
Włości wielkie 1,192 1,118      73 775 733      42