Przejdź do zawartości

Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 2.djvu/322

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

 Prokuratorja, łć., władza, broniąca w sądach praw własności; publicznej i skarbowej.

 Prokuratura, łć., instytucja prokuratorów, oskarżycieli w sprawach karnych.

 Prokurent, nm., Prokurzysta, Prokurysta, łć., pełnomocnik domu handlowego, podpisujący zastępczo właściciela firmy.

 Prokurować, łć., przygotować, wystarać ś., dostarczać.

 Prokurysta — p. Prokurent.

 Prokwestor, łć., w starożytnym Rzymie: podskarbi.

 Prolacja, łć., odroczenie, odłożenie na później; rozwlekłe opowiadanie.

 Prolegomena, gr., objaśnienia wstępne; przedmowa przygotowawcza.

 Proletarjat, łć., stan ubogi, ludzie bez własności i bez stałego sposobu do życia.

 Proletarjusz, łć., ubogi mieszkaniec starożytnego Rzymu, nie posiadający żadnego majątku i nie należący do żadnej klasy, wolny od poboru wojskowego i od podatków; dziś: człowiek z najuboższej warstwy ludności.

 Proletaryzm, łć., cechy i objawy proletarjatu.

 Proletaryzować się, łć., stawać ś. proletarjuszem, tracąc dotychczasowe lepsze warunki bytu.

 Proliferacja, Prolifikacja, łć., rozmnażanie, urodzajność.

 Prolog, gr., w dramacie starożytnym: wstęp, stanowiący oddzielną całość, djalog, obznajmiający słuchaczów z treścią utworu i ułatwiający zrozumienie akcji; wstęp w utworach dramatycznych i beletrystycznych.

 Prolokutor, łć., mówca — p. Preopinant.

 Prolongacja, Prolongata, łć., przedłużenie, odroczenie terminu, zwłoka.

 Prolongować, łć., przedłużać, odraczać termin.

 Prom, wielka płaska łódź, poruszana drągami a. uczepiona u liny, do przewożenia z jednego brzegu rzeki na drugi ludzi, wozy, pojazdy i t. p. (fig.).

 Promachos, gr., szermierz, przodujący innym.

 Promenada, fr., przechadzka, spacer; miejsce przeznaczone do publicznej przechadzki w wielkich miastach.

 Promenować, fr., przechadzać ś., spacerować.

 Promesa, fr., obietnica, przyrzeczenie; rodzaj akcji tymczasowej, dokument, stwierdzający, że po zapłaceniu całej należytości akcja właściwa wydana zostanie; dokument, uprawniający do wygranej w pewnym oznaczonym ciągnieniu, ustąpienie prawa do losu loteryjnego a. do pożyczki premjowej na czas umówiony.

 Prometeizm, gr., bunt tytaniczny, protest przeciwko, złym potęgom świata w interesie ludzkości (nazwa od Prometeusza).

 Prometejski, gr., tytaniczny; z nadludzką siłą dążący do zdobycia szczęścia i dobra dla ludzi.

 Promieniaki, dział zwierząt promienistego kształtu.

 Promienica, choroba zakaźna u bydląt, promieniogrzybica; owad dwuskrzydły krótkorogi.

 Promienić, wypuszczać z siebie, wysyłać promienie; p. kogo, co = opromieniać — p. Promienieć.

 Promienieć, błyszczeć, jaśnieć jakby promieniami; przen., okazywać jawnie radość, szczęście, zachwyt, być wesołym, uszczęśliwionym.

 Promieniejąco, przysł., w sposób promieniejący.

 Promienienie, wypuszczanie, wy-