Słownik etymologiczny języka polskiego/wał

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

wał morski, ‘fala’; walić; rozwalić, rozwaliny; powalić, wywalić, zawalić; walnąć; Waligóra; nawała; przewał (w psałterzu: »wełny albo przewały, ‘deszcze nawalne, nawalnica’; w biblji przewał, »deszcz« u Leopolity); walka, walczyć, waleczny, waleczność (tak samo czeskie); wałek, wałkować; wałkoń, ‘powsinoga’, wałkonić się, ‘wałęsać się’: »malusienieczki ptaszek leda gdzie wałkunia się«, r. 1584; wałowity, ‘ciężki’; obok wałęsać się są i odmianki: wałęgać się; wałkowaty; walatka i walka od walania (‘kulania, taczania’) jaj wielkonocnych: »walne jaje«; walać się, powalany i zawalany; walny, pierwotnie znaczy tyle co ‘silny’: »walny deszcz«; »walny sejm«; powała, ‘pułap’; powałka, ‘bułka’, częste w 16. wieku; wały, ‘baty’ (chyba do walić); walcać się, u Orzechowskiego, ‘poniewierać się’, tu również należy (to nie niemieckie wälzen). Prasłowo; cerk. wał, ‘fala’, waliti i waljati, ‘toczyć’, i tak samo u innych Słowian. Lit. wēlti, ‘folować (sukno)’, welēti, ‘prać’, wolē, ‘kijanka’, wolioti, ‘toczyć’; ind. walati, ‘toczy się, obraca’; grec. elyō, ‘krzywię’; łac. volvo, ‘obracam’; niem. wühlen, ‘szperać’, dawne wellan, ‘toczyć’, nord. valr, ‘okrągły’. P. wełna, ‘fala’, obli. Tu należy i wymieniony powyżej (pod w, we) Wawel, zamiast Wąwel, ‘wąwóz’ albo ‘wądół’, Wąwelnica, czes. úwal, ‘dolina’, serb. uwala, ‘dolina’.