Słownik etymologiczny języka polskiego/pies

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron

pies, piesek (w 15. wieku jeszcze psek, pieska; do pieska dorobiono w 16. wieku nowy mianownik, piesek), piesaszek, psina, psi (por. psikus); psota, psować (p. psuć); psiogłowiec, słowiańska nazwa 'obcych dzikusów, barbarzyńców' (od Finów - Czudzi, przebierających się w futra z głową zwierzęcą ?), w Polsce już w 13. wieku zapisana (»caninum caput«, t. j. psiogłowiec, nazwał arcybiskup kaznodzieję Niemca). Jak Niemcy wschodni z suli (p. suka) Zule pożyczyli, czy nie poszła tak samo ich późna Petze, 'psica' (obca dalszym Niemcom zupełnie), z pies ? Inna nazwa 'psa', kucyk, p. kotiuha (?). Częste i w nazwach wszelakich roślin, ale gdy psi język tłumaczy tylko 'cynoglossum' (r. 1500), powszechne od 15. wieku psinki, psianki, psie jagody, dla 'solanum', chyba nie tłumaczą dopiero Stankowego uva canis ? czy stosunek nie odwrotny? Psianka, psia gwiazda, dla 'kanikuły', oczywiste tłumaczenie. — Pies to najdawniejsze zwierzę hodowane; od polowania przybrał go sobie człowiek za towarzysza (i stróża, także i bydła, i od nazwy aryjskiej 'bydła', łac. pecus itd., wywodzą i nazwę psa, strażnika bydła). Aryjską nazwę 'psa', łac. canis itd., Słowianin zatracił, zastąpił nową.