Śpiewy historyczne (Niemcewicz)/Jan Zamoyski

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Stefan Batory Śpiewy historyczne • Jan Zamoyski • ur. 1541 + 1605 • śpiew historyczny • Julian Ursyn Niemcewicz Zygmunt III
Stefan Batory Śpiewy historyczne
Jan Zamoyski
ur. 1541 + 1605
śpiew historyczny
Julian Ursyn Niemcewicz
Zygmunt III

1
Szczęśliwy, który w pokoju urzędzie
Rodakom słuszność wymierza;
Godzien zazdrości, kto w dzielnym zapędzie
Granice państwa rozszerza;
Ale ten wielkim, ten sławnym jest mężem,
Kto kraj swój wspiera radą i orężem.
 
2
Z młodu na brzegach kwiecistej Sekwany
I kędy Erydan płynie,
Od muz nadobnych Zamoyski chowany,
Świetnie służył swej krainie,
Pod czterema królmi, w nieustannym znoju,
Radził w senacie i zwyciężał w boju.
 
3
Rzadko los szczerych przyjaciół udziela
Temu, co ludom panuje:
W Zamoyskim Stefan wodza, przyjaciela
I wierną pomoc znajduje.
Nie dziw, że Polak w sławie wygórował:
Zamoyski radził, Batory panował!
 
4
Nieraz w namiocie król wodzów zgromadzał
Przy bladym lampy płomieniu,
O bitwach, szturmach z nimi się naradzał
I o szyków rozstawieniu;
Przy królu siedział Farensbach, Mielecki,
Wejer, Żółkiewski, Bekiesz, Urowiecki.

5
Król chcąc odwdzięczyć tyle prac podjętych,
Własną dał mu synowicę;
Wiodąc Gryzełdę do ołtarzów świętych,
"Bierz - rzecze - z rąk mych dziewicę,
"Świetną cnotami, wdzięki i urodą,
"Niech piękność męstwa staje się nagrodą".
 
6
Nakazał pyszne dla hetmana gody
W stolicy swojej Krakowie:
Wjazd tryumfalny, rycerskie zawody,
Szli skrępowani więźniowie,
Niesiono wziętych grodów wizerunki,
Zdobyte lupy i świetne rynsztunki.
 
7
Niedługo hetman patrzał na te gody,
Na piękną oblubienicę;
Na nowo w śmiałe puszcza się zawody
I na skroń wdziewa przyłbicę:
Wybór Zygmunta orężem popiera
I świetne pole do sławy otwiera.
 
8
Gdzie pod Byczyną błonie się rozszerza,
Rakuzan wojsko spotyka;
Woła na swoich, zachęca, uderza
I zwycięża przeciwnika;
Wzięty gród, działa, skończona wyprawa,
Maksymilijan przed Zamoyskim stawa.
 
9
"Panie - rzekł hetman - umiejąc szanować
"Naród nasz, przodków zwyczaje,
"Kiedy kto gwałtem chce nad nim panować
"Moc swoją uczuć mu daje;
"Nie trwóż się. Polak, acz straszny zuchwałym,
"Dla nieszczęśliwych umie być wspaniałym.
 
10
"Jesteś mym jeńcem, tak Nieba kazały,
"Nie narzekaj na niewolę:
"Poznasz, jak umysł Polaków wspaniały
"Osłodzi twoją niedolę.
"Nie chcemy krajów sąsiadom wydzierać.
"Ale umiemy nieszczęśliwych wspierać".
 
11
Takim był mąż ten wśród bitew zawodu,
Cóż, kiedy w szkarłatnej szacie,
Z pieczęcią w ręku, w obliczu narodu,
Podnosił głos swój w senacie;
Nieraz wymową słuchaczów zadumiał
I, tron szanując, prawdę mówić umiał.
 
12
Sprawiedliwości bieg przepisał nowy,
Skrócił ustaw poczet tłumny,
Ludzki dla cnoty, dla zbrodni surowy;
Zborowski, z przewagi dumny,
Że gwałcił prawa, siał w narodzie trwogi,
Występną głowę oddał pod miecz srogi.
 
13
Kto życie wsławi, nie umiera cały,
Dzieł jego trwają dowody:
Zbity w Inflanciech Suderman zuchwały,
Wzięte szturmem możne grody,
I Wołoszczyzna, przezeń zhołdowana,
Króla polskiego uznaje za pana.
 
14
Wynosi twierdzę, stepy nieużyte
Ludnymi włości okrywa,
W sztukach, w nauce męże znakomite
Do domu swego przyzywa;
A wdzięczne muzy czynom pełnym chwały
I cnotom jego zaginąć nie dały.