Traktat pokoju między mocarstwami sprzymierzonemi i skojarzonemi i Niemcami, podpisany w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 roku/5

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Tytuł Traktat pokoju między mocarstwami sprzymierzonemi i skojarzonemi i Niemcami, podpisany w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 roku
Podtytuł Część V.
Data wydania 1919
Wydawnictwo Dz.U. 1920 nr 35 poz. 200
Źródło Skany na Commons
Inne Cały tekst
Pobierz jako: Pobierz Cały tekst jako ePub Pobierz Cały tekst jako PDF Pobierz Cały tekst jako MOBI
Indeks stron
CZĘŚĆ V.

PRZEPISY DOTYCZĄCE WOJSKA,
MARYNARKI I LOTNICTWA.

Aby umożliwić przygotowanie (préparation — initiation) ogólnego ograniczenia zbrojeń wszystkich narodów, Niemcy zobowiązują się przestrzegać ściśle następujących przepisów, dotyczących wojska, marynarki i lotnictwa.





DZIAŁ I.
PRZEPISY DOTYCZĄCE WOJSKA.
ROZDZIAŁ I.
LICZEBNOŚĆ I KADRY ARMJI NIEMIECKIEJ.
ARTYKUŁ 159.

Niemieckie siły zbrojne zostaną zdemobilizowane i zredukowane, jak to poniżej ustalono.


ARTYKUŁ 160.

1. Najpóźniej od 31 marca 1920 r. armja niemiecka nie powinna liczyć więcej, niż siedem dywizji piechoty i trzy dywizje kawalerji.
Od tej chwili ogólny skład liczebny armji Państw, tworzących Niemcy, nie powinien przekraczać stu tysięcy ludzi łącznie z oficerami i zakładami. Armja służyć będzie jedynie do utrzymania porządku wewnątrz kraju i pilnowanie (police-control) granic.
Ogólna liczba oficerów, z personelem sztabów włącznie, bez względu na ich skład, nie może przewyższać czterech tysięcy.
2. Dywizje oraz sztaby korpusów armji będą utworzone zgodnie z tablicą Nr. 1, dołączoną do niniejszego Działu.
Ilość i skład liczebny jednostek piechoty, artylerji, inżynierji, służby i wojsk technicznych, przewidziane w pomienionej tablicy, stanowią maxima, które nie powinny być przekraczane.
Poniżej wymienione jednostki mogą mieć swój własny zakład:
Pułk piechoty;
Pułk kawalerji;
Pułk artylerji polowej;
Bataljon inżynierji.
3. Dywizje mogą posiadać tylko dwa Sztaby Korpusów armji. Utrzymywanie lub formowanie sił zbrojnych, inaczej ugrupowanych, lub innych organów dowództwa lub przygotowania do wojny jest zabronione.
Główny Sztab niemiecki i wszelkie temu podobne formacje będą rozwiązane i nie będą mogły być przywrócone pod żadną formą.
Personel oficerów, lub utożsamionych w stopniach, w Ministerjach Wojny różnych Państw Niemiec oraz w przydzielonych do nich zarządach, nie powinien przewyższać trzystu oficerów, włączonych do maksymalnego składu liczebnego czterech tysięcy, przewidzianego w niniejszym artykule punkcie 1, ustępie 3.


ARTYKUŁ 161.

W służbie administracji wojennej, posiadającej personel cywilny nie zaliczony do składu liczebnego przewidzianego w niniejszych postanowieniach, personel ten zostanie zredukowany w każdej kategorji do 1/10 liczby przewidzianej w budżecie 1913 r.


ARTYKUŁ 162.

Liczba pracowników i urzędników Państw niemieckich, takich jak celnicy, strażnicy leśni, strażnicy nadbrzeżni, nie powinna przewyższać liczby pracowników i urzędników, zatrudnionych w ten sposób w roku 1913.
Liczba żandarmów, pracowników lub urzędników miejscowej lub miejskiej policji może być powiększana jedynie w stosunku, odpowiadającym przyrostowi ludności od roku 1913 w miejscowościach i miastach, które się nimi posługują.
Pracowników oraz urzędników nie będzie można zbierać dla uczestniczenia w ćwiczeniach wojskowych.


ARTYKUŁ 163.

Redukcja sił wojskowych Niemiec, uchwalona w artykule 160, będzie mogła być stopniowo uskutecznioną w sposób następujący:
W ciągu trzech miesięcy od chwili, gdy niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, całkowita liczebność będzie musiała być sprowadzona do 200.000 ludzi, zaś liczba jednostek nie powinna przekraczać podwójnej liczby, przewidzianej w artykule 160.
Po upływie tego terminu, oraz w końcu każdego następnego okresu trzymiesięcznego, konferencja wojskowych ekspertów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych ustali na następny okres trzymiesięczny, jakie mają być dokonane redukcje, przyczem najpóźniej 31 marca 1920 r. całkowita liczebność sił niemieckich nie będzie przekraczała maximum 100.000 ludzi, przewidzianych w artykule 160. Przy tej stopniowej redukcji należy utrzymać ten sam stosunek między liczbą żołnierzy i oficerów oraz liczbą jednostek różnych kategorji, jaki jest przewidziany w powyższym artykule.





ROZDZIAŁ II.
UZBROJENIE AMUNICJA I MATERJAŁ.
ARTYKUŁ 164.

Do czasu, kiedy Niemcy będą mogły być dopuszczone jako Członek do Związku Narodów, armja niemiecka nie powinna posiadać uzbrojenia, przewyższającego liczby, ustalonej w tablicy Nr. II, dołączonej do niniejszego Działu, z wyjątkiem warunkowego uzupełnienia, które może dosięgnąć maximum jednej dwudziestej piątej części dla broni palnej i jednej pięćdziesiątej dla armat, a które będzie wyłącznie przeznaczone dla ewentualnego niezbędnego zastąpienia.
Niemcy oświadczają, że już obecnie zobowiązują się za czas, kiedy zostaną dopuszczone jako Członek do Związku Narodów, że rozmiary uzbrojenia ustalone we wspomnianej tablicy nie zostaną przekroczone, oraz że będą podlegały modyfikacji przez Radę Związku, której decyzje w tym względzie Niemcy zobowiązują się ściśle przestrzegać.


ARTYKUŁ 165.

Maksymalna liczba dział, mitraljez, miotaczy min i karabinów, zarówno jak zapas amunicji i wyekwipowania, jakie Niemcy są upoważnione zatrzymać przez okres czasu, który upłynie pomiędzy chwilą uzyskania przez niniejszy Traktat mocy obowiązującej a datą 31 marca 1920, podaną w artykule 160, przedstawiać będzie ten sam stosunek do maximum zapasów, dozwolonych i ustalonych w tablicy Nr. III, dołączonej do niniejszego Działu, jaki względem maximum sił, dozwolonych przez artykuł 160, będą przedstawiały siły armji niemieckiej, w miarę jej redukcji, przewidzianej w art. 163.


ARTYKUŁ 166.

W dniu 31 marca 1920 r. zapasy amunicji, któremi armja niemiecka będzie mogła rozporządzać, nie powinny przewyższać liczb, ustanowionych w tablicy Nr. III, dołączonej do niniejszego Działu.
W tym samym terminie Rząd niemiecki powinien złożyć te zapasy w miejscach, o których zawiadomi Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych. Niewolno mu tworzyć żadnych innych zapasów, składów lub rezerw amunicji.




ARTYKUŁ 167.

Liczba i wagomiar armat, stawiących w momencie uprawomocnienia się niniejszego Traktatu uzbrojenie pozycji obronnych (ouvrage fortifiés), twierdz (forteresses) i fortyfikacji (places fortes), lądowych i morskich, do których zachowania Niemcy będą upoważnione, winny być zakomunikowane natychmiast przez Rząd niemiecki Rządom Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych — stanowić będą maxima, które nie będą mogły być przekroczone.
W ciągu dwu miesięcy od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu maksymalne zaopatrzenie w amunicję rzeczonych armat będzie jednolicie zredukowane i utrzymane w mierze tysiąca pięciuset strzałów na działo dla wagomiaru 10.5 i wagomiarów mniejszych, a do pięciuset strzałów na działo większych wagomiarów.


ARTYKUŁ 168.

Fabrykacja broni, amunicji i wszelkiego materjału wojennego będzie mogła być prowadzona tylko w fabrykach i zakładach, których miejsca będą podane do wiadomości i aprobaty Rządów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych; te ostatnie zastrzegają sobie prawo ograniczania liczby pomienionych zakładów i fabryk.
W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu wszystkie inne zakłady, mające za zadanie fabrykację, przygotowanie, przechowywanie lub badanie broni, amunicji lub jakiegokolwiek materjału wojennego, będą zniesione. Toż samo dotyczy tych arsenałów, które nie będą służyły za składy amunicji dozwolonej. W tym samym terminie personel tych arsenałów będzie zwolniony.


ARTYKUŁ 169.

W ciągu dwu miesięcy od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu broń, amunicja i materjał wojenny niemiecki, włączając w to wszelki materjał do obrony przeciw statkom powietrznym, znajdujące się w Niemczech, a które będą stanowiły nadwyżkę dozwolonej ilości, będą musiały być dostarczone Rządom Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych dla zniszczenia lub uczynienia niezdatnemi do użytku. Toż samo dotyczy wszelkich urządzeń do wytwarzania materjału wojennego z wyjątkiem tych, które będą uznane za konieczne do uzbrojenia i wyekwipowania dozwolonych sił zbrojnych niemieckich.
Dostawa ta dokonana będzie do tych punktów terytorjum niemieckiego, które będą wyznaczone przez rzeczone Rządy.
W ciągu tego samego okresu czasu broń, amunicja i materjał wojenny, pochodzące z zagranicy, włączając w to materjał do obrony przeciw statkom powietrznym, bez względu na stan, w jakim się znajdują, będą dostarczone rzeczonym Rządom, które zadecydują o ich przeznaczeniu.
Broń, amunicja i materjał, jakie na skutek stopniowej redukcji niemieckich sił wojskowych przekroczą ilość, dozwoloną według tablic Nr. II i III, załączonych do niniejszego Działu, będą musiały być wydane, jak powiedziano wyżej, w takim terminie, który określą narady ekspertów wojskowych, przewidziane w artykule 163.


ARTYKUŁ 170.

Przywóz do Niemiec broni, amunicji i wszelkiego materjału wojennego będzie bezwzględnie wzbroniony.
Toż samo dotyczy fabrykacji i wywozu broni, amunicji i wszelkiego materjału wojennego przeznaczonego dla krajów obcych.


ARTYKUŁ 171.

Ponieważ posługiwanie się gazami duszącemi, trującemi lub tym podobnemi, jako też wszelkiemi płynami, materjałami lub podobnemi sposobami jest zakazane, przeto fabrykacja ich w Niemczech i przywóz ich do Niemiec są surowo wzbronione.
Toż samo dotyczy materjału specjalnie przeznaczonego do fabrykacji, przechowywania lub używania rzeczonych produktów i sposobów.
Wzbroniona jest również fabrykacja i wwóz do Niemiec wozów pancernych, czołgów i wszelkich temu podobnych machin, mogących służyć celom wojennym.


ARTYKUŁ 172.

W ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu Rząd niemiecki poda do wiadomości Rządów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych rodzaj i sposób fabrykacji wszystkich materjałów wybuchowych, substancji trujących i wszelkich innych preparatów chemicznych, używanych przezeń podczas wojny lub przygotowanych przezeń w celu takiego zużytkowania.





ROZDZIAŁ III.
POBÓR I WYĆWICZENIE WOJSKOWE.
ARTYKUŁ 173.

Powszechna obowiązkowa służba wojskowa będzie w Niemczech zniesiona.
Armja niemiecka będzie mogła być utworzona i rekrutowana tylko w drodze dobrowolnego zaciągu.


ARTYKUŁ 174.

Zaciąg podoficerów i żołnierzy dokonywać się będzie na przeciąg lat 12 bez przerwy.
Liczba ludzi, opuszczających służbę dla jakichkolwiek przyczyn przed upływem terminu ich zaciągu, nie powinna rocznie przekraczać pięciu procent całego składu liczebnego, ustanowionego przez niniejszy Traktat (artykuł 160, punkt 1, ustęp 2).


ARTYKUŁ 175.

Oficerowie, którzy pozostaną w armji, muszą zaciągnąć zobowiązanie służenia w niej conajmniej do czterdziestu pięciu lat życia.
Nowomianowani oficerowie będą musieli zaciągnąć zobowiązanie służenia czynnie bez przerwy conajmniej w ciągu dwudziestu pięciu lat.
Oficerowie, którzy należeli poprzednio do jakiejbądź formacji armji i nie będą zatrzymani w jednostkach, których zachowanie jest dozwolone, nie powinni brać udziału w żadnem praktycznem lub teoretycznem ćwiczeniu wojskowem i nie będą podlegali żadnym obowiązkom wojskowym.
Liczba oficerów, opuszczających służbę dla jakichkolwiek przyczyn przed upływem terminu ich zaciągu, nie powinna rocznie przekraczać pięciu procent całego składu liczebnego oficerów, ustanowionego przez niniejszy Traktat (artykuł 160, punkt 1, ustęp 3).


ARTYKUŁ 176.

Po upływie dwu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu, pozostanie w Niemczech jedynie taka liczba szkół wojskowych, która będzie ściśle nieodzowna do rekrutowania oficerów dozwolonych jednostek. Szkoły te będą wyłącznie przeznaczone do rekrutowania oficerów każdej poszczególnej broni, licząc po jednej szkole dla każdej broni.
Liczba przyjmowanych uczniów na kursy pomienionych szkół będzie ściśle odpowiadała potrzebnym do wypełnienia wakansom kadrów oficerskich. Uczniowie i kadry będą zaliczone do składu liczebnego, ustanowionego przez niniejszy Traktat (artykuł 160, punkt 1, ustępy 2 i 3).
W następstwie tego i w terminie powyżej ustanowionym, wszystkie akademje wojenne lub podobne zakłady w Niemczech, jak również różne szkoły wojskowe oficerskie, podchorążych (Aspiranten), kadetów, podoficerów i uczniów na podoficerów (Aspiranten), inne, niż przewidziane powyżej, będą zniesione.


ARTYKUŁ 177.

Zakłady naukowe, uniwersytety, towarzystwa byłych wojskowych, stowarzyszenia strzeleckie, sportowe lub turystyczne i wogóle wszelkiego rodzaju stowarzyszenia, bez względu na wiek swych członków, nie powinny zajmować się żadnemi sprawami wojskowemi.
W szczególności zabronione im będzie uczyć lub ćwiczyć swych członków, lub pozwalać im uczyć lub ćwiczyć się w sztuce lub posługiwaniu się bronią wojenną.
Towarzystwa te, stowarzyszenia, zakłady naukowe i uniwersytety nie powinny mieć żadnej łączności ani z Ministerium Wojny ani z żadną inną władzą wojskową.


ARTYKUŁ 178.

Wszelkie zarządzenia mobilizacyjne lub zmierzające do mobilizacji są zabronione.
Pod żadnym pozorem oddziały wojsk, służby lub sztaby nie powinny posiadać kadrów uzupełniających.


ARTYKUŁ 179.

Niemcy zobowiązują się, począwszy od daty, w której niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, nie akredytować w żadnym obcym kraju żadnej misji wojskowej, morskiej lub lotniczej, nie wysyłać, ani też nie pozwalać na wyjazd takiej misji; zobowiązują się nadto przedsięwziąć odpowiednie środki, aby nie dozwolić obywatelom niemieckim opuszczania swego terytorjum dla zaciągnięcia się do armji, floty lub służby lotniczej jakiegokolwiek obcego mocarstwa, dla przydzielenia się do niego, celem pomagania w wyćwiczeniu lub wogóle dla współdziałania w obcym kraju w nauczaniu wojskowem, marynarskiem lub lotniczem.

Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone, oile to ich dotyczy, zgadzają się, od chwili, gdy niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, nie zaciągać do swoich armji, swojej floty lub swoich sił lotniczych ani też nie przydzielać do nich żadnego obywatela niemieckiego dla dopomożenia mu w wyćwiczeniu wojskowem i wogóle nie zatrudniać żadnego obywatela niemieckiego jako instruktora wojskowego, marynarskiego lub lotniczego.

Jednak postanowienie niniejsze nie narusza prawa Francji do prowadzenia zaciągu do Legji cudzoziemskiej stosownie do praw i regulaminów wojskowych francuskich.


ROZDZIAŁ IV.
FORTYFIKACJE.
ARTYKUŁ 180.

Wszystkie pozycje obronne, twierdze i fortyfikacje lądowe, znajdujące się na terytorjum niemieckiem na zachód od linji, przeprowadzonej o pięćdziesiąt kilometrów na wschód od Renu, będą rozbrojone i zburzone.

W ciągu dwu miesięcy od daty, kiedy niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, pozycje obronne, twierdze i fortyfikacje znajdujące się na terytorjum nie zajętem przez wojska sprzymierzone i stowarzyszone, będą musiały być rozbrojone i w drugim terminie czteromiesięcznym zburzone. Te, które się znajdują na terytorjum zajętem przez wojska sprzymierzone i stowarzyszone, powinny być rozbrojone i zburzone w terminie, który będzie mógł być ustalony przez Naczelne Dowództwo sprzymierzone.

Budowanie wszelkich nowych fortyfikacji, jakiegokolwiek bądź rodzaju lub znaczenia, jest zabronione w strefie wymienionej w pierwszym ustępie niniejszego artykułu. System pozycji obronnych granic na południu i na wschodzie Niemiec, będzie utrzymany w obecnym stanie.


TABLICA I.
stan liczebny sztabów korpusów armji oraz dywizji piechoty i kawalerji.

Tablice te nie przedstawiają określonego stanu liczebnego, narzuconego Niemcom; lecz cyfry, które są tu podane (liczby jednostek i stanu liczebnego), ustalają maxima, które w żadnym wypadku nie powinny być przekroczone.

I. SZTABY KORPUSÓW ARMJI.
JEDNOSTKI
Najwyższa
liczba
dozwolona
Najwyższy skład liczebny
każdej jednostki
Oficerowie Żołnierze
Sztab korpusu armji 2 30 150
Razem w sztabach 60 300



II. SKŁAD DYWIZJI PIECHOTY.
JEDNOSTKI SKŁADOWE
Najwyższa
liczba tych
jednostek
w tej samej
dywizji
Najwyższy skład licze-
bny każdej jednostki
Oficerowie Żołnierze
Sztab dywizji piechoty 1 25 70
Sztab piechoty dywizyjnej 1 4 30
Sztab artylerji dywizyjnej 1 4 30
Pułk piechoty 3 70 2.300
(Każdy pułk składa się z 3 bataljonów
piechoty. Każdy bataljon składa się z 3
kompanji piechoty i 1 kompanji mitral-
jez).
Kompanja miotaczy min (Minenwerfer) 3 6 150
Szwadron dywizyjny 1 6 150
Pułk artylerji polowej 1 85 1.300
(Każdy pułk składa się z 3 grup arty-
lerji. Każda grupa składa się z 3 baterji).
Bataljon inżynierji 1 12 400
(Bataljon ten składa się z 2 kompanji
pionierów, 1 oddziału pontonierów i 1 sek-
cji reflektorów).
Oddział łączności 1 12 300
(Oddział ten składa się z 1 oddziału
telefonicznego, 1 sekcji słuchowej i 1 sek-
cji gołębiarzy)
Dywizyjna służba zdrowia 1 20 400
Parki i tabory 14 800
Razem dywizja piechoty 410 10.830



III. SKŁAD DYWIZJI KAWALERJI.
JEDNOSTKI SKŁADOWE Najwyższa
liczba tych
jednostek
w tej samej
dywizji
Najwyższy skład licze-
bny każdej jednostki
Oficerowie Żołnierze
Sztab dywizji kawalerji 1 15 50
Pułk kawalerji 6 40 800
(Każdy pułk składa się z 4 szwadro-
nów).
Grupa konna (z 3 baterji) 1 20 400
Razem dywizja kawalerji 275 5.250



TABLICA II.
tabela uzbrojenia dla maksymalnego zaopatrzenia 7 dywizji piechoty, 3 dywizji
kawalerji i 2 sztabów korpusów armji.
MATERJAŁ

Dywizja
piechoty

(1)

Dla 7 dywi-
zji piechoty

(2)

Dywizja
kawalerji

(3)

Dla 3 dywi-
zji kawa-
lerji
(4)

2 Sztaby
K. A.

(5)
Ogółem
dla
kolumn
2, 4 i 5
(6)
Karabinów 12.000 84.000
To zaopa-
trzenie
powinno
być brane
ze zwiększo-
nego uzbro-
jenia
Piechoty
Dywizji
84.000
Karabinków 6.000 18.000 18.000
Mitraljez ciężkich 108 756 12 36 792
Mitraljez lekkich 162 1.134 1.134
Miotaczy min średn. 9 63 63
Miotaczy min lekkich 27 189 189
Dział 77 mm. 24 168 12 36 204
Haubic 105 mm. 12 84 84



TABLICA III.
maximum dozwolonych zapasów.
MATERJAŁ
Najwyższa
liczba
dozwolonej
broni
Zaopatrzenie
każdej
jednostki
Ogółem
maximum
Karabinów 84.000  400 strzałów 40.800.000
Karabinków 18.000
Mitraljez ciężkich 792  8000 15.408.000
Mitraljez lekkich 1.134
Miotaczy min średnich 63 400 25.200
Miotaczy min lekkich 189 800 151.200
 
Artylerja polowa:
Dział 77 mm. 204 1000 204.000
Dział 105 mm. 34 800 67.200




DZIAŁ II.
PRZEPISY DOTYCZĄCE MARYNARKI.

ARTYKUŁ 181.

Po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu siły niemieckiej floty wojennej czynnej nie mają przekraczać liczby:
6 pancerników typu Deutschland lub Lothringen,
6 lekkich krążowników,
12 kontrtorpedowców,
12 torpedowców,
albo równej ilości okrętów, zbudowanych dla ich zastąpienia, jak przewiduje artykuł 190.
W skład ich nie powinien wchodzić żaden statek podwodny.
Wszelkie inne statki wojenne, o ile niniejszy Traktat inaczej nie zarządzi, muszą być stawione do rezerwy, albo otrzymać przeznaczenie handlowe.


ARTYKUŁ 182.

Aż do zakończenia wyławiania min, przewidzianego przez artykuł 193, Niemcy powinny utrzymywać w służbie czynnej taką ilość wyławiaczy min, jaka będzie ustalona przez Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych.


ARTYKUŁ 183.

Po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu ogólna liczba personelu marynarki niemieckiej, łącznie z osobami, należącemi do załogi floty, do obrony wybrzeży, do stacji sygnałowych, do służby administracyjnej lub lądowej nie powinna przekraczać liczby 15,000, razem z oficerami i personelem wszelkich stopni i oddziałów.
Ogólna liczba oficerów i „warrant oficerów” nie ma przekraczać tysiąca pięciuset.
W przeciągu dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu personel przekraczający tę liczbę powinien być zdemobilizowany.
Żadna formacja wojskowa na morzu czy lądzie, ani żaden oddział rezerwowy nie będą mogły być utworzone w Niemczech dla służby, stojącej w związku z marynarką, poza składem ustalonym powyżej.


ARTYKUŁ 184.

Od chwili kiedy niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, wszystkie nadwodne niemieckie okręty wojenne, znajdujące się poza portami niemieckiemi, przestają należeć do Niemiec, które się zrzekają wszelkich praw do tych okrętów.
Okręty, na mocy warunków Rozejmu z dn. 11 listopada 1918 r. obecnie internowane w portach Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych, są uważane jako ostatecznie oddane.
Okręty, obecnie internowane w portach neutralnych, zostaną tam oddane Rządom Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych. W tym celu Rząd niemiecki ma z chwilą uprawomocnienia się niniejszego Traktatu, zwrócić się do Mocarstw neutralnych z odpowiednią notyfikacją.




ARTYKUŁ 185.

W przeciągu dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu następujące niemieckie nadwodne statki wojenne będą oddane Głównym Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym w takich portach sprzymierzonych, jakie zostaną wyznaczone przez wspomniane Mocarstwa.
Okręty te będą w stanie rozbrojenia, jak przewiduje artykuł XXIII Rozejmu z dn. 11 listopada 1918 r. Jednak cała ich artylerja powinna zostać na pokładzie.

PANCERNIKI:

Oldenburg
Thuringen
Ostfriesland
Helgoland

Posen
Westfalen
Rheinland
Nassau

LEKKIE KRĄŻOWNIKI:

Stettin
Danzig
München
Lübeck

Stralsund
Augsbug
Kolberg
Stuttgart

i prócz tego czterdzieści dwa nowoczesne kontrtorpedowce i pięćdziesiąt nowoczesnych torpedowców, które zostaną wyznaczone przez Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych.


ARTYKUŁ 186.

Z chwilą uprawomocnienia się niniejszego Traktatu Rząd niemiecki przedsięweźmie pod dozorem Rządów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych, rozbicie wszystkich niemieckich nadwodnych statków wojennych, obecnie budowanych.


ARTYKUŁ 187.

Niemieckie krążowniki pomocnicze i statki posiłkowe, poniżej wymienione, zostaną rozbrojone i traktowane jako okręty handlowe.

OKRĘTY INTERNOWANE W KRAJACH NEUTRALNYCH:

Berlin
Santa Fé

Seidlitz
Yorck



OKRĘTY W PORTACH NIEMIECKICH:

Ammon
Answald
Bosnia
Cordoba
Cassel
Dania
Rio Negro
Rio Pardo
Santa Cruz
Schwaben
Solingen
Steigerwald
Franken
Gundomar

Fürst Bülow
Gertrud
Kigoma
Rugia
Santa Elena
Schleswig
Möwe
Sierra Ventana
Chemnitz
Emil Georg von Strauss
Habsburg
Meteor
Waltraute
Scharnhorst




ARTYKUŁ 188.

Po upływie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu wszystkie niemieckie łodzie podwodne, jako też statki ratownicze i doki dla łodzi podwodnych, z dokiem rurowym włącznie, powinny być oddane Głównym Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym.
Te z łodzi podwodnych, statków i doków, które będą uznane przez wymienione Rządy za zdolne do pływania o własnej sile albo za mogące być holowanemi, będą przeprowadzone przez Rząd niemiecki do tych portów krajów sprzymierzonych, które zostały wyznaczone.
Pozostałe łodzie podwodne, jako też te, które są w trakcie budowy, zostaną całkowicie rozbite środkami Rządu niemieckiego i pod dozorem wyżej wymienionych Rządów. Rozbijanie to powinno być zakończone najpóźniej w trzy miesiące po uprawomocnieniu się niniejszego Traktatu.


ARTYKUŁ 189.

Wszelkie przedmioty, maszyny i materjały, pochodzące z rozbitych niemieckich okrętów wojennych wszelkiego rodzaju — czy to ze statków nadwodnych, czy podwodnych — nie będą mogły być użyte do innych celów jak tylko do czysto przemysłowych albo handlowych.
Nie będą mogły być ani sprzedane, ani odstąpione zagranicę.




ARTYKUŁ 190.

Zabrania się Niemcom budować albo nabywać jakiekolwiekbądź okręty wojenne inne, aniżeli przeznaczone do zastąpienia jednostek uzbrojonych, przewidzianych w niniejszym Traktacie (artykuł 181).
Okręty, przeznaczone do wyżej wskazanego zastąpienia, nie będą mogły przekraczać pojemności:

10,000 tonn dla pancerników,
6,000 lekkich krążowników,
800 kontrtorpedowców,
200 torpedowców.

Poza wypadkiem straty okrętu, jednostki różnych kategorji mogą być zastąpione dopiero po upływie:

20 lat dla pancerników i krążowników,
15 kontrtorpedowców i torpedowców.

licząc od chwili spuszczenia statku na wodę.


ARTYKUŁ 191.

Budowa i nabywanie wszelkich statków podwodnych, nawet handlowych będą w Niemczech zabronione.


ARTYKUŁ 192.

Uzbrojone statki floty niemieckiej będą miały bądź na pokładzie, bądź w rezerwie tylko taką ilość broni, amunicji i materjału wojennego, jaka będzie ustalona przez Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone.
W przeciągu miesiąca po ustaleniu wyżej wspomnianych ilości — broń, amunicja i materjał wojenny wszelkiego rodzaju, włączając w to miny i torpedy, które obecnie się znajdują w ręku Rządu niemieckiego a które przewyższają wyznaczoną ilość, zostaną oddane Rządom wymienionych Mocarstw w miejscach, które one wyznaczą. Wszystko to będzie zniszczone lub doprowadzone do stanu niezdatności do użytku.
Wszystkie inne zapasy, składy czy rezerwy broni, amunicji albo wojennego materjału morskiego wszelkiego rodzaju są wzbronione.
Fabrykacja na terytorjum niemieckiem i wywóz tych artykułów do krajów zagranicznych będą zakazane.




ARTYKUŁ 193.

Po uprawomocnieniu się niniejszego Traktatu Niemcy przystąpią bezzwłocznie do wyławiania min w strefach następujących Morza Niemieckiego, położonych na wschód 4° 00’ długości wschodniej od Greenwich:
1° pomiędzy 53° 00’ i 59° 00’ szerokości Północnej;
2° na północ od 60° 30’ szerokości Północnej
Niemcy mają zachowywać te strefy wolne od min.
Niemcy mają również wyławiać miny i zachowywać wolne od nich te strefy morza Bałtyckiego, które zostaną później wskazane przez Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych.


ARTYKUŁ 194.

Personel marynarki niemieckiej będzie rekrutowany wyłącznie w drodze zaciągu ochotników, przyjmowanych conajmniej na czas dwudziestu pięciu lat ciągłej służby dla oficerów i „warrant oficerów” i dwunastu lat ciągłej służby dla podoficerów i marynarzy.
Liczba zaciągniętych dla zastąpienia personelu, zwolnionego dla jakichkolwiekbądź przyczyn przed upływem terminu służby, nie powinna przewyższać pięciu procent rocznie ogólnej liczby, przewidzianej w niniejszym Dziale (artykuł 183).
Personel, który opuścił służbę w marynarce wojennej, nie powinien odbywać żadnego rodzaju nauki wojskowej i nie powinien nanowo wstępować do służby w marynarce ani w wojsku lądowem.
Oficerowie, należący do niemieckiej marynarki wojennej, nie zdemobilizowani, muszą się zobowiązać służyć nadal do czterdziestu pięciu lat życia, oile nie zostaną zwolnieni ze służby dla słusznej przyczyny.
Żaden oficer ani marynarz niemieckiej marynarki handlowej nie powinien otrzymywać jakiegokolwiek wyszkolenia wojskowego.


ARTYKUŁ 195.

Celem zabezpieczenia wszystkim narodom zupełnej wolności dostępu na Morze Bałtyckie w strefie, zawartej między szerokościami Północnemi 55° 27’ i 54° 00’, oraz długościami 9° 00’ i 16° 00’ na wschód od południka Greenwich, Niemcom nie wolno będzie wznosić żadnej fortyfikacji ani ustawiać żadnych dział, któreby panowały nad drogami morskiemi pomiędzy morzem Niemieckiem a Bałtyckiem. Fortyfikacje, istniejące obecnie w tej strefie, mają być zniesione i armaty usunięte pod dozorem Mocarstw sprzymierzonych, w przeciągu czasu przez nich określonego.
Rząd niemiecki powinien oddać do dyspozycji Rządów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych wszelkie i zupełne wiadomości hydrograficzne, będące obecnie w jego posiadaniu a tyczące się wodnych dróg dojścia pomiędzy Morzem Bałtyckiem a Morzem Niemieckiem.


ARTYKUŁ 196.

Wszystkie warownie, fortyfikacje i umocnione pozycje morskie, nie wymienione w Dziale XIII (Helgoland) Części III (Przepisy polityczne europejskie) i w artykule 195, a które znajdują się albo w odległości mniejszej niż pięćdziesiąt kilometrów od wybrzeża niemieckiego, albo leżą na niemieckich wyspach przybrzeżnych, będą uważane za służące do celów obrony i mogą pozostać w stanie obecnym.
Żadna nowa fortyfikacja nie powinna być wzniesiona w tej strefie. Uzbrojenie tych warowni nie powinno nigdy przewyższać, co do ilości i kalibru dział, uzbrojenia istniejącego w chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu. Rząd niemiecki doniesie niezwłocznie o jego składzie wszystkim Rządom europejskim.
Po upływie dwóch miesięcy po uprawomocnieniu się niniejszego Traktatu zapasy amunicji dla tych dział będą równomiernie zmniejszone i utrzymywane w ilości conajwyżej 1500 pocisków na działo wagomiaru 10,5 centymetrów i niżej, a pięciuset pocisków na działo cięższego kalibru.


ARTYKUŁ 197.

W przeciągu trzech miesięcy po uprawomocnieniu się niniejszego Traktatu, niemieckie stacje telegrafu bez drutu o wielkiej sile w Nauen, Hanowerze i Berlinie, nie będą używane, bez zezwolenia Rządów Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych, do przesyłania wiadomości w sprawach marynarki oraz wojskowych lub politycznych, tyczących się Niemiec albo Mocarstw, które były w przymierzu z Niemcami podczas wojny. Stacje te będą mogły przesyłać depesze handlowe, ale jedynie pod dozorem powyższych Rządów, które wyznaczą odpowiednią długość fali.
W tym samym przeciągu czasu Niemcy nie powinny budować żadnych stacji telegrafu bez drutu o wielkiej sile, ani na swojem własnem terytorjum, ani na Austryjackiem Węgierskiem, Bułgarskiem lub Tureckiem.



DZIAŁ III.
PRZEPISY DOTYCZĄCE LOTNICTWA WOJSKOWEGO I MORSKIEGO.

ARTYKUŁ 198.

Ani awjacja wojskowa, ani morska nie będzie wchodziła w skład sił zbrojnych Niemiec.
Niemcy będą mogły jedynie i w przeciągu czasu najpóźniej po dzień 1 października 1919 roku utrzymywać maximum sto hydroplanów lub hydrogliserów, które będą wyłącznie przeznaczone do wyszukiwania min podwodnych; będą one zaopatrzone w nieodzowny ku temu materjał i nie będą mogły pod żadnym pozorem posiadać broni, aminucji lub bomb jakiegokolwiekbądź rodzaju.
Poza motorami zmontowanemi na wymienionych powyżej hydroplanach lub hydrogliserach można będzie przyjąć po jednym motorze zapasowym dla każdego motoru, znajdującego się na każdym z tych przyrządów.
Balony sterowe zachowane nie będą.


ARTYKUŁ 199.

W przeciągu dwu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu, personel lotniczy, zapisany na liście armji niemieckich, lądowych i morskich, będzie zdemobilizowany. Jednakże, po dzień 1 października 1919 roku Niemcy będą mogły zachować i utrzymywać ogólną liczbę tysiąca ludzi, z oficerami włącznie, dla całości kadrów personelu lotniczego i nielotniczego wszystkich formacji i zakładów.




ARTYKUŁ 200.

Aż do całkowitego ewakuowania terytorjum niemieckiego przez wojska sprzymierzone i stowarzyszone, — aparaty lotnicze Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych będą miały w Niemczech swobodę lotu w powietrzu, swobodę przelatywania i lądowania.


ARTYKUŁ 201.

W przeciągu sześciu miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego Traktatu fabrykacja i przywóz aparatów lotniczych, ich części składowych, jakoteż motorów dla lotnictwa i ich części składowych, będą zabronione na całem terytorjum Niemiec.


ARTYKUŁ 202.

Z chwilą uprawomocnienia się niniejszego Traktatu cały materjał lotniczy wojskowy i morski, z wyjątkiem aparatów, przewidzianych w artykule 198 w ustępach 2 i 3, musi być dostarczony Rządom Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych.
Dostawa ta winna być dokonana do tych miejscowości, które wskażą pomienione Rządy i musi być uskuteczniona w ciągu trzech miesięcy.
Do materjału tego zaliczony będzie w szczególności materjał, który jest lub był używany lub przeznaczony do celów wojennych a mianowicie:
Samoloty i hydroplany kompletne, jak również te, które są w trakcie budowy, w reperacji lub składaniu.
Balony sterowe zdolne do lotu lub będące w trakcie budowy, w reperacji lub składaniu.
Aparaty do produkowania wodoru.
Szopy dla balonów sterowych i wszelkiego rodzaju schroniska dla aparatów lotniczych.
Aż do chwili ich dostarczenia, balony sterowe, będą na koszt Niemiec, utrzymywane w stanie napełnienia wodorem; aparaty do fabrykacji wodoru, jakoteż schroniska dla balonów sterowych, będą mogły, za zezwoleniem pomienionych Mocarstw, być pozostawione Niemcom aż do chwili dostarczenia balonów.
Motory lotnicze.
Kadłuby.
Uzbrojenie (dział, mitraliezy, karabiny maszynowe, przyrządy do rzucania bomb i torped, aparaty synchroniczne, przyrządy celownicze).
Amunicja (naboje, granaty, bomby naładowane, bomby puste, zapasy materjałów wybuchowych lub też produkty do ich fabrykacji).
Instrumenty aeronautyczne.
Aparaty telegrafu bez drutu i aparaty fotograficzne i kinematograficzne, używane w lotnictwie.
Części składowe, dotyczące każdej z powyższych kategorji.
Powyżej wymieniony materjał nie może być, bez specjalnego upoważnienia rzeczonych Mocarstw, przenoszony na inne miejsca.



DZIAŁ IV.
MIĘDZYSPRZYMIERZEŃCZE KOMISJE KONTROLI.

ARTYKUŁ 203.

Wszystkie przepisy wojskowe, morskie i lotnicze, zawarte w niniejszym Traktacie, dla wykonania których został wyznaczony pewien przeciąg czasu, będą wykonane przez Niemcy pod kontrolą międzysprzymierzeńczych Komisji, wyznaczonych specjalnie w tym celu przez Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone.


ARTYKUŁ 204.

Komisje międzysprzymierzeńcze kontroli będą miały za zadanie czuwać nad regularnem dokonywaniem dostaw, niszczeniem, burzeniem i doprowadzaniem do stanu niezdolności do użytku, dokonywanem na koszt Rządu niemieckiego, jak to przewidziano w niniejszym Traktacie.
Będą komunikowały władzom niemieckim postanowienia, które Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych zastrzegały sobie powziąć lub które mogłyby się stać nieodzowne ze względu na wykonywanie przepisów wojskowych, morskich lub lotniczych.


ARTYKUŁ 205.

Komisje, międzysprzymierzeńcze kontroli będą mogły zainstalować swe urzędy w siedzibie centralnego Rządu niemieckiego.
Będą miały możność, ilekroć to uznają za potrzebne, udawać się do wszelkich miejscowości na terytorjum niemieckiem lub wysyłać tam podkomisje lub też skierowywać tam jednego lub więcej ze swych członków.


ARTYKUŁ 206.

Rząd niemiecki będzie musiał czynić Komisjom międzysprzymierzeńczym kontroli i ich członkom wszelkie konieczne do wypełnienia ich zadań ułatwienia.
Będzie musiał wyznaczyć do każdej Komisji międzysprzymierzeńczej kontroli jednego upełnomocnionego reprezentanta, upoważnionego do odbierania od danej Komisji komunikatów, skierowanych do Rządu niemieckiego, i do dostarczania jej lub uzyskania dla niej wszelkich żądanych informacji i dokumentów.
W każdym razie do Rządu niemieckiego będzie należało dostarczanie na swój koszt, tak pod względem personelu jaki materjału, środków do dokonywania dostaw, niszczenia, burzenia, rozwalania i doprowadzania do stanu niezdolności do użytku, jak to przewidziano w niniejszym Traktacie.


ARTYKUŁ 207.

Utrzymywanie i koszty Komisji kontroli jakoteż wydatki, wynikające z jej funkcjonowania, ponosić będą Niemcy.


ARTYKUŁ 208.

Międzysprzymierzeńcza Komisja wojskowa kontroli będzie reprezentowała przy Rządzie niemieckim Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych we wszystkiem, co dotyczy wykonywania przepisów wojskowych.
Będzie miała zwłaszcza za zadanie odbierać od Rządu niemieckiego komunikaty w przedmiocie: miejsc, w których znajdują się zapasy i składy amunicji; uzbrojenia pozycji obronnych, twierdz i fortyfikacji, które Niemcy będą upoważnione zachować; miejsc, w których znajdują się zakłady i fabryki broni, amunicji i materjału wojennego oraz funkcjonowania tych zakładów i fabryk.
Będzie odbierała dostarczoną broń, amunicję i materjał wojenny, wyznaczała miejsca uskutecznienia tych dostaw, czuwała nad niszczeniem, burzeniem i doprowadzaniem do stanu niezdolności do użytku, jak to przewidziano w niniejszym Traktacie.
Rząd niemiecki powinien dostarczać międzysprzymierzeńczej wojskowej Komisji kontroli wszystkich informacji i dokumentów, które Komisja ta uzna za konieczne dla upewnienia się co do całkowitego wykonywania postanowień wojskowych, a zwłaszcza wszelkich dokumentów prawodawczych, administracyjnych i regulaminowych.


ARTYKUŁ 209.

Międzysprzymierzeńcza morska Komisja kontroli będzie reprezentowała przy Rządzie niemieckim Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych we wszystkiem, co dotyczy wykonywania postanowień o marynarce.
Będzie miała zwłaszcza za zadanie udać się do warsztatów okrętowych i kontrolować rozbicie statków, znajdujących się w trakcie budowy, odbierać wszelkie dostarczane statki nadwodne lub podwodne, okręty ratownicze, doki, doki rurowe i kontrolować przewidziane niszczenia i rozbijania.
Rząd niemiecki powinien dostarczać międzysprzymierzeńczej morskiej Komisji kontroli wszystkich informacji i dokumentów, które Komisja ta uzna za konieczne dla upewnienia się co do całkowitego wypełniania przepisów, dotyczących marynarki, a zwłaszcza planów okrętów wojennych, składu ich uzbrojenia, wiadomości co do charakterystyki i modeli dział, amunicji, torped, min, materjałów wybuchowych, aparatów telegrafu bez drutu i wogóle wszystkiego, co dotyczy materjału marynarki wojennej, jak również wszelkich dokumentów prawodawczych, administracyjnych i regulaminowych.


ARTYKUŁ 210.

Międzysprzymierzeńcza lotnicza Komisja kontroli będzie reprezentowała przy Rządzie niemieckim Rządy Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych we wszystkiem, co dotyczy wykonania przepisów na punkcie lotnictwa.
Będzie miała zwłaszcza za zadanie dokonanie spisu materjału lotniczego, znajdującego się na terytorjum niemieckiem, dokonywanie inspekcji fabryk samolotów, balonów i motorów lotniczych, fabryk broni, amunicji i materjałów wybuchowych, mogących mieć zastosowanie w lotnictwie, zwiedzania aerodromów, szop, terenów do lądowania, parków i składów, zarządzanie, w danym razie, przeniesienia przewidzianego materjału oraz przejmowanie jego dostawy.
Rząd niemiecki powinien dostarczać międzysprzymierzeńczej Komisji lotniczej kontroli wszystkich informacji i dokumentów prawodawczych, administracyjnych lub innych, które Komisja uzna za konieczne dla upewnienia się co do całkowitego wypełniania przepisów lotniczych, a zwłaszcza stanu liczebnego personelu, należącego do wszystkich lotniczych służb niemieckich, jak również materjału, znajdującego się w fabrykacji lub zamówionego, dokładnego spisu wszystkich zakładów pracujących dla lotnictwa ze wskazaniem ich miejsca, oraz wszystkich szop i terenów do lądowania.



DZIAŁ V.
PRZEPISY OGÓLNE.

ARTYKUŁ 211.

Po upływie trzech miesięcy od chwili gdy niniejszy Traktat uzyska moc obowiązującą, prawodawstwo niemieckie będzie musiało być zmienione przez Rząd niemiecki zgodnie z Częścią niniejszą tego Traktatu.
W tym samym przeciągu czasu Rząd niemiecki zarządza wszelkie środki administracyjne lub inne w przedmiocie wykonania przepisów niniejszej Części.


ARTYKUŁ 212.

Następujące postanowienia Rozejmu z d. 11 listopada 1918 roku, mianowicie: artykuł VI, paragrafy pierwszy, drugi, szósty i siódmy artykułu VII, artykuł IX, przepisy I, II i V Aneksu Nr. 2, jak również Protokuł z dnia 4 kwietnia 1919 roku, dodany do Rozejmu z d. 11 listopada 1918 roku, pozostają w mocy, oile nie sprzeciwiają się poprzednio wyłożonym warunkom.


ARTYKUŁ 213.

Dopóki niniejszy Traktat pozostawać będzie w mocy, Niemcy zobowiązują się ułatwiać wszelkie badania, jakie Rada Związku Narodów większością głosów uzna za konieczne.




Ten tekst nie jest objęty majątkowymi prawami autorskimi lub prawa te wygasły. Jest zatem w domenie publicznej.