Strona:Samuel - Adalberg - Księga przysłów.djvu/56

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została skorygowana.


A.

A.
1 Kto A powiedział, ten musi i B powiedzieć.

Gdy A powiedział, musi też i B powiedzieć.—Cinć. W. 307.

2 Od A do Z.
Abecadło.
1 Abecadło, psie sadło.
2 Abecadło, zjádł pies sadło.—Cen. Kasz. 11.
3 Abecadło z pieca spadło, stłukło sobie łeb.—Petr. 174.

Zdania dla niemogących wymówić głoski Ł.

Abram.
1 O włosek nie poszedł do Abrama.—Gem. I. 104.

O mało co nie umarł.

2 Poszedł przed Abrahama.—Mącz.

Umarł.—Każdy swego nieprzyjaciela poszle przed Abrama. Pot. W. Ch.

3 Powędrował na kwaśne piwko do Abramka.

Umarł.

Absalon.
Czupryna jak u Absalona.—Lip. Str. 109; Kolb VIII. 276.

Niezwykle długie włosy, jakie posiadał Absalon, syn Dawida, króla izraelskiego, dały powód temu wyrażeniu.

Achtel.
Żaden jachtelem nie pija.

Jachtel=ósma część beczki, z niemieck: achtel. Objętość miary tej dała powód do powyższego przysłowia.—Ż. Pauli, Pieśni ludu, str. 18.

Adam.
1 Adam na Ewę, a Ewa na węża.

Adam na Ewę, Ewa na węża spędza, a grzech zostaje
Gdy jeden na drugiego winę składa, używa się tego wyrażenia.

2 Adam nie był szlachcicem, bo o nim śpiewają w Bogarodzicy: „Adamie, ty Boży kmieciu!”

Autorem powyższego wyrzeczenia jest Piotr Smolik, głośny swego czasu z dowcipu dworzanin królów Stefana i Zygmunta III (zm. 1637 r.); dał on początek i kilku innym przysłowiom polskim. — Grab. Star. I. 375; Lip. Str. 108; Kolb. VIII. 274.

3 Cóżby Adam poradził, gdyby Bóg Ewy w raju nie posadził? (gdyby Bóg łaskawy w raju Ewy nie posadził?)
4 Dla jabłka Adam stracił rajowe dostatki.—Lip. Str. 109; Kolb. VIII. 276.
5 Fora Adamie, fora! z tak rozkosznego dwora.—Symf.

„Odwieczne to wyrażenie kantyczkowe zastosowano do Adama Ponińskiego, podskarbiego w. k., gdy mu 1790 r. dłużnicy (sic) pałac zajęli.”—Lip. Str. 109; Kolb. VIII. 276.

6 Gdy pierwszy Adam z Ewą glinę kopał, proszę, kto komu naonczas chłopał? — Trzt; Trotz, p. w. Chłopać.

Gdy Adam z Ewą kopał, proszę, kto komu naówczas chłopał? Czel. 327. Ewa kądziel przędła, Adam ziemię kopał, kto tam był szlachcic wtenczas, i kto komu chłopał? Kochow. Epigr; Now. 21. Gdy Ewa kądziel... Kolb. VIII. 276.

Przysłowie to do najstarszych odnieść można. Już w „Djalogach” Korczewskiego, r. 1553 w Krakowie wydanych, czytamy:

Quum Adam ligna finderet,
Eva vero uxor neret,
Ecquis, obsecro, nobilis
Erat in diebus illis?

Gdy, prawi, Jadam rąbał drwa,
A Jewa zaś kądziel przędła,
I gdzież tam byli szlachcicy,
Gdyż obadwa robotnicy?