9 Po jedzeniu stać albo chodzić potrzeba. — Don. Gr. 14.
10 W jedzeniu i piciu miarę zachowaj. — Wuj. Post.
W jedzeniu miara, Nauka stara. Bar. Lut.
Jegomość.
W niedostatku jegomości, dobry i pan podstarości. — Przyb. rkp.
W niebytności jegomości.... Przyj. ludu, r. III, N. 17.
Jehowa. Świeci się, jak za Jehową duszą.
Jeleń. Nie ciężą jeleniowi rogi. — Ryś. cnt. 11.
Nie ciężą rogi jeleniowi, ani skrzydła ptakowi, ani owies koniowi. Knap. 562; Czel. 287. Nie ciężą rogi jeleniowi, ani skrzydła ptakowi. Mon. Gr. 405. Nie ciężą rogi jeleniowi, ani pióra ptakowi. Flor. 2. Nie ciężą rogi jeleniowi. Now. 59. Nie zaciężą jeleniowi rogi.
Jenerał. Kto nie jest jenerałem, może flintę dźwigać.
Może być prostym żołnierzem.
Jeremjasz. Lamentuje jak Jeremjasz.
Jerzy św. (24 kwietnia).
1 Do Jurja jest chleb i u durnia. — Wł. Sabowski w Dzien. warsz. r. 1855, N. 255.
2 Do swiętego Jerzego paszy u każdego, a na święty Jerzy gospodarz się jeży. — Żup. 44.
Ob. N. 8.
3 Kiedy Jerzy skryje wronę w życie, będzie zboża obficie. — Kal. Ciesz. 676; Żup. 45.
4 Nabożny, by świętego Jerzego koń. — Ryś. cnt. 9.
Nabożny, jak św. Jerzego koń. Wójc. Prz. II. 137; Wurzb. 203; Cen. Kasz. 7; Dar. 176; Petr. 176. Pobożny, jak.... Petr. 177.
T. j. wcale nie nabożny. Por. u Wójcickiego (Przysł. II. 137).
5 Na św. Jura, jak rak świśnie.
Odm. Na Jura, kiedy rak świśnie, a ryba piśnie. — Na Jura, jak rak świśnie na gorącym lodzie. — Na Jury, jak rak świśnie do góry.
T. j. nigdy, oddam ci, lub zobaczymy się na św. Jury....
Ob. N. 7.
6 Na św. Jura schowa się w życie kura. — Wierzb. 169; Kolb. M. I. 155.
7 Na święty Jury, jak będą w niebie dziury. — Petr. 176.
Odm. Na św. Jury, jak (aż) popędzą do wody kury. — Na św. Jura, jak^się zrobi w niebie dziura.
Ob. N. 5.
8 Na święty Jerzy każdy chłop się jeży. — Chocisz. I. 628.
Ob. N. 2.
9 Na święty Jerzy rosa, nie trzeba koniom owsa.
10 Na święty Jerzy trawa się pierzy. — Chocisz. I. 628; Żup. 44.
Ob. N. 12.
11 Sprawiedliwy, jak św. Jerzego koń. — Feder. rkp.
12 Śwęnty Jurzy tráwóm burzy. — Bystr. 78.
Trawa zaczyna rość.
Ob. N. 10.
13 Św. Jerzy do kościoła, a koń do karczmy.
14 Święty Jury: jeden chłodny, drugi głodny.
„Dwóch ma Ruś św. Jerzych: jednego święto na jesień, drugie w przednówek na wiosnę przypada, stąd u nich przysłowie: dwóch Jerzych mamy, jeden nie dobry, a drugi nie lepszy; jeden chołodzien, a drugi gołodzien.” Trzt.
15 Święty Jury, wyratuj z bajury.
Bajurav. bajor = bagno, błoto.
16 Tęgi, jak koń św. Jerzego.
Jesień.
1 Czym głębiej na jesień włażą pędraki, tym bardziej zima daje się we znaki. — Kal. Ciesz. 678; Żup. 59; Wierzb. 176.
Im głębiej w jesieni grzebią się robaki, tym bardziej zima da się we znaki. Kolb. VIII. 287. ..., tym zima bardziej da się nam we znaki. Wierzb. 191.
2 Idzie jesień, a tu próżna kieszeń. — Chocisz. I. 636; Żup. 59.
Odm. Przyszła jesień, a....
3 Jesień, brzuch kieby kieszeń.
4 Jesień, schowaj rękę w kieszeń. — Chocisz. I. 636; Żup. 59.
5 Jesień tego nie zrodzi, czego wiosna nie zasiała.
6 Kto w jesieni swoich bydląt nie tuczy, ten je w zimie dźwiga, na wiosnę wywłóczy.
7 Na jesieni kropla deszczu, garniec błota.
Na wiosnę ceber wody, warzeszka błota; a w jesieni warzeszka wody, ceber błota. Siark. 32. Na jesieni łyżka wody (deszczu), ceber błota. — W jesieni z garnca deszczu, korzec błota; na wiosnę z korca deszczu, garniec błota.
8 W jesieni, gdy tłuste ptaki, mróz w zimie nie ladajaki. — Wierzb. 176.
9 W jesieni, prędko gdy liście z drzew padnie, to wkrótce zima będzie, każdy zgadnie. — Rzęch. P.
10 W jesieni wczas mróz, na wiosnę prędko rychtuj wóz. — Wierzb. 188.
