Strona:Opis ziem zamieszkanych przez Polaków 1.djvu/24

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została uwierzytelniona.


I ta cyfra jest zapewne raczej jeszcze za niska, niż za wysoka. Przypuszczenie bowiem, że którykolwiek Niemiec pod koniec roku 1900, wobec urzędowej akcyi i agitacyi antypolskiej miałby przyznać się do używania języka polskiego obok niemieckiego w stosunkach domowych, jest zupełnie wyłączone. Z drugiej strony zaś stwierdzono, że w Prusach i na Pomorzu urzędnicy, mimo protestów, zapisywali jako „Niemców“ wielką liczbę Polaków z nazwiskami niemieckiemi.
Ze statystyki powyższej okazuje się, że dotychczasowe obliczenia, dokonywane przez Polaków, a będące zwykle poprawkami spisów urzędowych, przedsiębrane były pod hasłem nadmiernej ostrożności. Komornicki na podstawie głównie statystyki szkolnej dawał cyfry takie (dla r. 1890)

W. Ks. Poznańskie ... 1.098.455
Prusy Zachodnie .... 526.841
Prusy Wschodnie .... 377.122
Szląsk ........ 1.130.603
Inne prowincye pruskie około 100.000
Razem Kr. Pruskie . 3.233.021

Straszewicz dla r. 1900 podniósł ją do 3.400.000.
Olszewski znalazł tylko 3.160.000.
Widzimy, że nawet statystyka urzędowa przyznaje ilość daleko większą, chociaż, jak to podnosiły w swoim czasie pisma poznańskie, niewolna ona była od tendencyi politycznych.
Czy żywioł polski w Państwie Niemieckiem stosunkowo wzmaga się liczebnie lub opada, na to odpowiedzieć stanowczo jeszcze nie można. Oczywiście, bezwzględnie biorąc, cyfra ludności wzrasta. Według Tetznera (Die Slawen in Deutschland) w r. 1858 było

Polaków wraz z Mazurami i Kaszubami) ..... 2.009.816
W r. 1861 ..... 2.265.042
1864 ..... 2.356.800
1867 ..... 2.436.800
1890 ..... 2.977.951
Dodajmy do tego cyfrę obecną ....... 2.510.335

a przekonamy się, że żywioł polski rośnie tam stosunkowo szybko. Inaczej natomiast przedstawiają się rzeczy, gdy weźmiemy je w porównaniu z rozwojem żywiołu niemieckiego.