Strona:Opis ziem zamieszkanych przez Polaków 1.djvu/143

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została uwierzytelniona.


lesławia, skręca tam ku północy, idzie wzdłuż rzeki aż do jej ujścia, omijając jednak Kalisz, następnie zaś zwraca się w kierunku północno-wschodnim przez jeziora ku rzece Zielonej i Wiśle. Na wschodzie W. Ks. Poznańskie graniczy z Królestwem Polskiem, na północnym wschodzie i północy z Prusami Zachodniemi, na północnym zachodzie i południu z Szląskiem.
Nazwa W. Ks. Poznańskiego powstała r. 1815; od tego też czasu obszar ten stanowi jednostkę polityczną i administracyjną. Złożyły się nań części sześciu województw b. Rzeczypospolitej: Poznańskie prawie całe, tylko bez powiatu wałeckiego i skrawka na zachodzie, oraz utraconego już dawno drogą zastawu starostwa Drahimskiego, całe Gnieźnieńskie, połowa Kaliskiego (69 mil), część Inowrocławskiego (41 mil), część Sieradzkiego (17 mil), część Brzesko-Kujawskiego (11 mil kwadratowych). Należące do W. Księstwa części województwa Poznańskiego stanowią większą połowę całego obszaru (około 260 mil kwadr.). Podając ten podział na województwa, uwzględniamy stan rzeczy z drugiej połowy wieku XVIII. W ciągu dziesięciu wieków, przez które istniało państwo polskie, obszar ten podlegał rozmaitym działom, różne przechodziło koleje, i każda jego część posiada własną historyę, z której możemy w tym przeglądzie przytoczyć tylko najważniejsze szczegóły.
Początki dziejów narodu polskiego na tej ziemi gubią się w mrokach przeszłości, są osnute przędzą podań i legend, w których trudno odróżnić rzeczywistość od poezyi. To jednak wiemy, że na tym obszarze, a mianowicie w okolicach Gopła, stała kolebka narodu, że tam, pod Kruświcą, powstała pierwsza organizacya, która z biegiem lat doprowadziła do utworzenia się państwa. Przywiązana do istniejącej dziś jeszcze „Wieży Myszej“ legenda o Popielu, którego zjadły myszy, jest zaczerpnięta z niemieckiego zachodu; natomiast w podaniu o rolniku i kołodzieju Piaście, który został powołany do władzy nad ludem, jest pewno odblask rzeczywistości. Jeżeli gdzie, to nad Gopłem, ówczesnem wielkiem Gopłem, które łączyło się z Wisłą i Wartą, przez które prowadziła najważniejsza droga handlowa od Baltyku do doliny Dunaju i dalszego południa, mogła, skutkiem zetknięcia się z obcemi żywiołami, obudzić się świadomość potrzeby organizacyi, i jeżeli kto, to rolnik w tej urodzajnej kujawskiej krainie czarnoziemu mógł przy tej or-