Przejdź do zawartości

Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 2.djvu/782

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

bory, rekwizyty; dobytek, majątek, mienie, dostatek; zwierzęta domowe, bydło.

 Stathalter, nm., wielkorządca, namiestnik, pełnomocnik, zastępca panującego.

 Statkować się, mieć charakter stateczny, trwać w stałości; prowadzić ś. przyzwoicie i umiarkowanie, nie hulać, nie zbytkować; dopisywać komu, dobrze mu służyć, trzymać ś. kogo; zdrowie, szczęście mi nie s-kuje = jestem niezdrów, nie powodzi mi ś.; pogoda s-e = jest stałą; nogi mi nie s-ują = odmawiają mi posłuszeństwa, nie mogę dużo chodzić.

 Statmograf, gr., przyrząd, który sam zaznacza szybkość biegu i postoju pociągów kolei żelaznej.

 Statoplasty, gr., okryte twardą powłoką pączki, służące do rozmnażania u niektórych zwierząt z typu mięczakowatych.

 Statua, łć., posąg, popiersie, rzeźba wielkości naturalnej lub większej: wyobrażenie człowieka lub jakiej istoty w postaci figury z kamienia, metalu, drzewa itp.; przen., osoba apatyczna, nieruchoma.

 Statuarjusz, rzeźbiarz, wykonywający statuy, figury.

 Statuder, hol., nazwa prezydenta dawnej rzeczypospolitej holenderskiej.

 Statuetka, wł., posążek, figurka, służąca do ozdoby.

 Statuicja, łć., stawienie ś. w sądzie, stawiennictwo.

 Statuować, łć., przytaczać, przedstawiać.

 Statura, łć., postać, postawa, ułożenie, budowa ciała, figura.

 Statut, łć., ustawy, zbiór praw; ustawa jakiego stowarzyszenia, przez rząd zatwierdzona.

 Statyczny, gr., będący w równowadze, w spoczynku; s. punkt = w mech., iloczyn siły (ciężaru) przez odległość punktu przyczepienia tej siły od punktu podparcia dźwigni; elektryczność s-a = powstająca przez tarcie, potencjalna.

 Statyka, gr., część mechaniki, traktująca o równowadze ciał.

 Statysta, łć., aktor odgrywający role nieme, figurant; mąż stanu, dyplomata, polityk.

 Statystyczny, łć., dotyczący stanu ludności lub jej produkcji, wyrażonych w liczbach.

 Statystyk, łć., uczony, zajmujący ś. statystyką.

 Statystyka, łć., umiejętność przedstawienia w cyfrach stanu normalnego, fizycznego i materjalnego jakiego narodu lub kraju i jego działalności; zestawienie cyfr, dotyczących jakiej poszczególnej strony życia jakiego społeczeństwa.

 Statyw, Statywa, łć., podstawa, służąca do podtrzymywania przyrządów naukowych lub tych ich części, które same nie stałyby dostatecznie spokojnie i pewnie (fig.).

 Staurolit, gr., minerał, składający ś. z krzemionki, glinki, tlenniku żelaza, magnezji i wody, którego kryształy barwy czerwonej a. czarniawo-brunatnej, mają pospolicie postać krzyża i używają ś. jako ozdoby; krzyżeń (fig.).

 Stauropigja, gr., klasztor grecko-nieunicki, podlegający bezpośrednio patryjarsze wschodniemu a. synodowi.

 Staw, zagłębienie gruntu, napełnione wodą stojącą, czasem