Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 2.djvu/78

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.


pierwszy raz to robię, często to robiłem, często mi ś. to zdarzało.

Pierzaja, szereg domów, ulica.

Pierzany, wypełniony pierzem (poduszka p-a); obrosły pierzem, opierzony.

Pierzastodzielny, dzielący ś. na podobieństwo piórka; liść p. = pierzasty.

Pierzastolistny, opatrzony liśćmi pierzastemi.

Pierzasty, pełen piór, obrosły pierzem, mający wiele pierza; z kształtu zbliżony do pierza; liść p. = dzielący ś. na drobne listki, po obu stronach ogonka naprzeciwległe lub naprzemianlegle rozmieszczonych.

Pierzch, ucieczka.

Pierzchać, dok. Pierzchnąć; uciekać, zmykać pośpiesznie, w popłochu; ulatywać, niknąć, mijać szybko.

Pierzchliwość, lękliwość, skłonność do lęku, do płoszenia ś., bojaźliwość.

Pierzchliwy, bojaźliwy, lękliwy, trwożliwy, płochliwy, strachliwy; skory do ucieczki; rączy, bystry w biegu.

Pierzchnąćp. nied. Pierzchać; chropowacieć od powietrza.

Pierzchnia, rodzaj siekiery z długim ostrzem.

Pierzchnice, rodzaj wysypki brodawkowatej, najczęściej świerzbiącej; p. podwłosne = wysypka, osiadająca w cebulce włosa.

Pierzchotek, chrząszcz szczypawkowaty.

Pierze, piórka i puch, jako okrycie ptaków; przen., to, co stanowi zewnętrzną postać, pozór: w cudze p. ś. stroić = chcieć uchodzić za coś innego, niż ś. jest wistocie; znać ptaka po p-u = po powierzchowności, po ubraniu sądzić można o człowieku; mieć p. i mięso = mieć urodę i majątek; ni z p-a, ni z mięsa = ni to, ni owo, człowiek nieokreślonego charakteru i zajęcia, człowiek do niczego; w p-e porastać = zbogacać ś.; przyjść znowu do p-a = polepszyć swą dolę.

Pierzyć, osypywać, okrywać pierzem; p. ś. = pióra czyli pierze ronić, linieć (o ptakach).

Pierzyna, poszwa wielkości kołdry, napełniona pierzem, do przykrywania ś. na noc w łóżku; piernat, bety, puchówka; w lm., pościel puchowa; przen., życie gnuśne, ospałe, zniewieściałe; to, co okrywa coś szczelnie (p. śniegu).

Pierzynka, zdr. od Pierzyna.

Pies, w lm., rodzina zwierząt drapieżnych o tępych pazurach i gładkim języku, do której należą psy domowe różnych ras: lisy, szakale, wilki i t. p.; p. samica = suka, małe psa = szczenię; chociaż pies jest zwierzęciem pełnem dodatnich przymiotów, wyrodziło się jednak mnóstwo porównań i wyrażeń nieprzychylnych mu, i tak: zły jak p. = człowiek niegodziwy, nicpoń, nikczemnik, łajdak; ty p-ie! = łajdaku!; coś marnego, nędznego, lichota: czy to p.? = to nie byle co!; strzeż ś. psa, co milczkiem kąsa = obawiaj ś. obłudnika; nie ciągnij p-a za ogon, bo ukąsi = nie narażaj ś. na niej bezpieczeństwo; żyją, jak p. z kotem = w wiecznej niezgodzie; kto chce psa uderzyć, kij znajdzie = kto chce coś wykonać, znajdzie środki do tego; głodny jak p. = okropnie głodny; kłamiesz, jak p. = bezwstydnie, bezczelnie; twardy, chudy i t. p., jak p. = strasznie twardy, chudy i t. p.; dobra p-u i mucha = nie należy gardzić i małą korzyścią; p-y wyją, a miesiąc świeci = mówi ś. o kimś, co jest wyższy nad obmowę ludzką; p. szczeka, wiatr niesie = nie należy zwracać uwagi na plotki; p-u oczy sprzedać = być bezwstyd-