Przejdź do zawartości

Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 2.djvu/28

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

 Pantograf, gr., przyrząd do kopjowania rysunków w dowolnej skali, t. j do mechanicznego zmniejszania ich lub powiększania (fig.).

 Pantometr, gr., przyrząd gieodetyczny do mierzenia kątów oraz długości i wysokości poziomych i pionowych.

 Pantomima a. Pantomina, gr., przedstawienie sceniczne bez słów, czyniące akcję zrozumiałą za pomocą wyrazu twarzy, ruchów i giestów aktorów.

 Pantomimika, gr., sztuka przedstawiania pantomin, wyrażania ś. za pomocą pantomin.

 Pantomorficzny, gr., zdolny przyjmować wszelkie postaci, nie mając żadnej swoistej; całokształtny.

 Pantoplastyka, gr., sztuka powiększania i zmniejszania modeli plastycznych.

 Panujący, najwyższy władca w kraju: cesarz, król; dom p-y = rodzina monarchy, dynastja; o rzeczach: górujący, mający przewagę nad innemi, często zdarzający ś., powszechny: gust p.; religja p-a = państwowa, rządowa.

 Panuńcia, pieszcz., od Pani a. od Panna.

 Panurg, gr., człowiek przebiegły, chytry, filut.

 Panwia, nm. — p. Panew.

 Panzofia, gr., wszechwiedza.

 Panzootja, gr., ogólny pomorek na bydło.

 Pański, odnoszący ś. do Boga, do Chrystusa, Boski (imię P-e); Modlitwa P-a = Ojcze Nasz; Wieczerza P-a = ostatnia wieczerza Chrystusa z apostołami; dom p. = kościół; Anioł p. = Pozdrowienie Anielskie; roku P-ego 1914 = od Narodzenia Chrystusa; odnoszący ś. do monarchy, króla, cesarza, zwierzchniczy; odnoszący ś. do wielkiego pana, należący do magnata; arystokratyczny, wytworny, wykwintny; odnoszący ś. do pana wogóle, stanowiący własność pana; łaska p-a na pstrym koniu jeździ = jest zmienna; p-e oko konia tuczy = osobisty dozór nad pracownikami daje najlepsze wyniki; po p-u, z p-a, przysł., jak panowie, w sposób właściwy wielkim panom, bogato, okazale, w sposób wykwintny; z p-a = jak pan.

 Pańskie (-go), grunty dworskie, pańszczyzna: praca zarobkowa we dworze; na p. chodzić = na robotę do dworu: robić, jak na p-im = niechętnie, opieszale.

 Pańskość, pański stan, arystokratyczność, butność; ton pański, obejście ś. pańskie, dystynkcja.

 Państewko, małe państwo.

 Państwo, wogóle cały kraj, mający jeden rząd; kraj podległy panu, monarsze, królestwo, mocarstwo, monarchja; pańskość, arystokratyczność, buta pańska; bogactwo, zamożność; zbior., pan z panią; towarzystwo, złożone z osób obojga płci; wszyscy obecni.

 Państwowiec, krańcowy zwolennik państwowości, t. j. stawiający interesy państwa ponad interesy społeczeństwa, rządowiec, lojalista.

 Państwowość, zasada mocnej i spójnej organizacji państwowej.

 Państwowy, tyczący ś. państwa; krajowy, narodowy, rządowy.

 Państwoznawczy, odnoszący ś. do znajomości państwa albo państwowości.

 Pańszczyzna, robota obowiązkowa kmieci dla właściciela majątku za zajmowane grunty; przen., przykra, nieznośna powinność, do której wykonania nie mamy chę-