Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 1.djvu/396

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ta strona została przepisana.


Graciarnia, miejsce na stare graty, skład rupieci.

Gracik, sprzęcik, cacko, drobnostka ozdobna.

Gracja, łć., bogini wdzięku, wdzięk, powab, urok, dystynkcja, elegancja, zgrabność; utrzymanie dożywotne, dożywocie, łaskawy chleb; pensja, przyznana wysłużonemu oficjaliście; modlitwa dziękczynna.

Gracjalista, łć., emeryt-oficjalista, służący u dworu, który po skończeniu całej służby otrzymał chleb łaskawy do śmierci, dożywotnik, będący na gracji (forma ż. Gracjalistka).

Gracjować, łć. ułaskawiać.

Gracki, dzielny, tęgi, walny, chwacki; zręczny, sprawny, obrotnv.

Gracko, przys. tęgo, zręcznie, gładko; g. się spisać.

Gracować, nm., oczyszczać gracą ziemię z zielska; w hut., wygarniać żużle z wielkiego pieca.

Gracownik, rodzaj przyrządu do gracowania; ten, co gracuje wapno.

Gracz, grający w jaką grę; grający na instrumencie, muzyk, aktor; zuch, człowiek dzielny, gracki, doskonały w swej sztuce, mistrz; szuler; szczwany, zwinny, przebiegły; partner; zapaśnik.

Grać, częst. Grywać, bawić się w jaką grę (w karty, w szachy, bilard); g. w ślepą babkę = na oślep, na domysł; wydobywać tony na instrumencie muzycznym (na skrzypcach, na fortepjanie); występować w jakiej roli na scenie (o aktorze) przedstawiać, wystawiać na scenie jaką sztukę; przen., g. rolę = udawać kogo; g. komu na nosie = powodować nim, żartować z niego; wydawać dźwięk chrapliwy (gra mu w piersiach); mieć znaczenie: w myśl. (o psach) szczekać, gonić głosem; przen., armaty, działa g-ją = biją, huczą; przen., w to mi g-j! = to mi ś. podoba! właśnie! tak jest najlepiej; g. na giełdzie = spekulować; próbować szczęścia (g. na loterji); g. jak z nut = dobrze; w grze w karty obierać jaki g. kolor jako atu (g. w kiery) wychodzić z jakiej karty: gram damę; g. barwami tęczy = odbijać barwy, świecić; wydawać głos: derkacze g-ją po rosie; las gra = szumi; mienić ś., migotać: g-ją fale w promieniach słońca; burzyć ś., wrzeć = krew we mnie zagrała.

Grad, zjawisko spadania z wyższych warstw atmosfery bryłek lodu; przen., g. kul, słów, obelg = mnóstwo, potok, masa; g-em = gęsto, rzęsisto.

Grad, nm., stopień; na g. = spojenie dwuch desek za pomocą wpuszczenia jednej deski w żłobek drugiej.

Gradacja, łć., stopniowanie; wznoszenie ś. albo zniżanie ś. według stopni; następstwo; układ według stopni; w retoryce: przejście od wyrażeń słabszych do silniejszych.

Gradjent ang. barometryczny, różnica ciśnienia atmosferycznego, wyrażona w milimetrach, jaką znajdujemy na dwu izobarach odległych o 100 kilometrów.

Gradjernia, nm.p. Tężnia.

Gradjerować, nm., czyścić sól, wywarzoną z wody, osadzać sól na dnie.

Gradobicie, gwałtowne padanie gradu; szkoda, przez grad zrządzona.

Gradochron, przyrząd ochraniający, zabezpieczający od gradu.

Gradonośny, niosący grad, brzemienny gradem (chmura).

Gradowisko, pole, gradem zniszczone.

Gradowizna, zboża gradem wybite.