Strona:Alexis de Tocqueville - Dawne rządy i rewolucya.djvu/26

    Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
    Ta strona została uwierzytelniona.
    KSIĘGA DRUGA.

    ROZDZIAŁ I.
    Dlaczego prawa feudalne zostały znienawidzone przez lud francuski więcej, niż gdzieindziej?

    Jedna okoliczność uderza nas w Rewolucyi: skierowana głównie przeciw pozostałościom instytucyi feudalnych, nie wybuchła ona w krajach, gdzie instytucye te zachowały się w większym stopniu i gdzie dawały odczuwać ludowi cały ciężar swój, lecz tam właśnie, gdzie lud najmniej od nich cierpiał.
    W żadnym prawie z krajów niemieckich niewola włościan nie była zniesioną ku końcowi XVIII w., lecz w przeważnej części Niemiec lud przymocowany był do ziemi, jak w średnich wiekach. Prawie wszyscy żołnierze w armiach Maryi Teresy i Fryderyka II byli glebae adscripti.
    We wszystkich niemal państwach niemieckich w r. 1788 włościanin nie mógł opuścić majątku,