Słownik kaszubski porównawczy

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
>>> Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Berka
Tytuł Słownik kaszubski porównawczy
Data wydania 1891
Drukarz Józef Jeżyński
Miejsce wyd. Warszawa
Źródło Skany na Commons
Inne Cały tekst
Okładka lub karta tytułowa
Indeks stron
SŁOWNIK
KASZUBSKI PORÓWNAWCZY
napisał
Aleksander Berka.[1]
Rule Segment - Wave - 40px.svg Rule Segment - Wave - 40px.svg
Odbitka z Prac filologicznych.
Rule Segment - Wave - 40px.svg Rule Segment - Wave - 40px.svg
WARSZAWA.
Druk JÓZEFA JEŻYNSKIEGO
Nowolipki 9.
1891.



Дозволено Цензурою.
Варшава, 17 Сентября 1890 года

Słownik kaszubski porównawczy.
napisał
Aleksander Berka.

Po kaszubsku mówi lud polski w dwuch prowincyjach państwa pruskiego: w Prusach Zachodnich i na Pomorzu, t. j. w powiecie wejherowskim, kartuskim, kościerzyńskim, chojnickim, człuchowskim — w Prusach Zachodnich; w powiecie bytowskim, słupskim i lembarskim — na Pomorzu. Po niemiecku nazywają się owe powiaty: Neustadt, Kartaus, Berent, Konitz, Schlochau; Bütow, Stolp, Lauenburg.
Literaturę kaszubską resp. autorów, którzy pisali po kaszubsku lub o języku kaszubskim, podał L. Biskupski w rozprawie: Beiträge zur slavischen Dialektologie. Die Sprache der Brodnitzer Kaschuben im Kreise Kartaus. Leipzig 1883. Pominięte tam następujące rozprawy:
1)A. A. Kryński: O nosowych zwukach w sławianskich jazykach. (Mowa w niéj o nosówkach w narzeczu kaszubskim). Warszawa 1870.
2)Stremler, Fonetika kaszebskago jazyka; Woroneż 1874.
3)Jan Hanusz. O samogłoskach nosowych w narzeczu słowińców pomorskich, kabatków i kaszebów; Kraków 1880.
Nowo przybyły po tym czasie następujące dziełka:
Jasiek z Knieji — napisał Derdowski. Toruń 1885.
Słownik kaszubski — ułożył X. G. Pobłocki. Chełmno 1887.
O pracach tych będzie mowa przy innéj sposobności.
W słowniku niniejszym zestawiono są wyrazy kaszubskie objęte słownikami resp. pracami: Cenowy, Hilferdinga, Pobłockiego, Derdowskiego i Biskupskiego.
Raz po raz podaję próby mowy ludowéj w Poznańskim, gdzie mówią z małą tylko różnicą tak jak na Kaszubach. Gwarę poznańską opisał dr. Leciejewski; do jego opisu z czasem niejedno dodam, mianowicie godne uwagi zjawiska w gwarze nadnoteckiéj, gdzie lud mówi — jak mówił autor Kazań gnieźnieńskich — : cijem zamiast kijem, taci = taki, nodzi = nogi, dzinie = ginie, ubodzi = ubogi itd. Znachodzi się tam á, é, ó tj. samogł. pochylone, nowotwory om, óm zam. ą; em, ém, zam. ę; daléj oprócz ą, ę jeszcze nosowe un i an np. ranka = ręka, Dambno = Dębno, gamba = gęba; wiancy = więcéj, ganś = gęś; daléj mówią tam: rek, reci zamiast rak, raki; lempa zam. lampa; klemka zam. klamka; wielgi, wieldzi zam. wielki; mu͡nka = mąka, tu͡nka = niem. tunke. Zamiast kołowrotek mówią kółko; zamiast miałko mówią snadko, bulwy = perki, kartofle; pochowa = pogrzeb; dowścipny = dowcipny; drdza = rdza; szczkáwka = czkawka; pierny = pieprzny; pokorbiać = podrzeźniać; brzad = suchy owoc; korki, korci = drewniaki.
Przytaczam nieraz i Chwalczewskiego, u którego bel i boł = był, belo = było, breła = bryła, dobro = majątek, własność, jachać = jechać, miełych rycerzów = miłych rycerzów, serowy = surowy, złupieli = złupili, pobieli = pobili, mniejsce = miejsce, plowacz = plwacz, wielgi = wielki, potkali = spotkali, nynio = teraz, nadziewać się = spodziewać się itd.

Nad Notecią — w maju 1889.

Aleksander Berka.

Skrócenia:
stgn. = starogórnoniemieckie.
śrgn. = średniogórnoniemieckie.
stgrm. = starogiermańskie.
Fr. = Frischbier, Preussisches Worterbuch. Berlin 1882.
Kl. = Kluge, Etym. Worterbuch der deutschen Sprache, Strassburg 1883.
Weigand = Deutsches Worterbuch. Giessen 1876.




ABCDE, ĘFGHIJKLŁMNOPRSTUWZŻ
DODATEK

Przypisy

  1. Przypis własny Wikiźródeł naklejka z prawdziwym nazwiskiem autora: „Dr. L. Biskupski.”


Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronie autora: Leon Biskupski.