Słownik etymologiczny języka polskiego/ta

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

ta, spójka (od zaimka wskazującego, jak niemal wszystkie spójki); wyłączona z języka pisemnego, góruje w potocznym, zupełnie płynna, t. j. nieskostniała co do znaczenia, bo giest mówiącego ją objaśnia; niegdyś wszelkie spójki: a, i, bo itd., były takie same, t. j. bez określonego znaczenia, znaczyły tylko: ‘tak’ (niemieckie so). Chociaż prasłowo (jest w cerk. i u wszystkich Słowian), ta pozostało u nas w tej nieokreśloności; znaczy więc: albo ‘i’ (»on ta ja pójdziemy«); albo ‘a’ (przeciwstawienie: »ty ta on, co za różnica?«); albo ‘no’ (wezwanie: »ta pobiegnij za nim«); albo ‘przecież’ (»ta go niema w domu«); albo ograniczenie (»ta ja tam nie wiem«); czasem zupełnie tam zastępuje (»djabła tam«, a lud mówi: bogaćta, biedaćta); potwierdza: »ta ja przyjdę« (‘pewnie przyjdę’). Chętnie przybiera taż to to samo«), rzadziej (tać). U nas ta zastąpiło poniekąd da innych Słowian; są to te same przypadki pni zaimkowych t- i d-. Litewskie tuo, homerowe .