Słownik etymologiczny języka polskiego/regiment

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

regiment, ‘rząd’ i ‘pułk’; regimentarz (konfederacji, lub związku wojskowego); regimentem nazywano i ‘laskę-buławę regimentarza’, którą po rozwiązaniu związku palono: »palić (łamać) regimenty«; dalej zwano tak wogóle ‘laskę z gałką’, np. lekarską; w gałce były parfumy, które lekarz dla chronienia się od zarazy wąchał; stąd »wąchał regimenciku« mówiono szyderczo o ‘uchylającym się od niebezpieczeństwa’. Z łac. regimentum (skąd i niem. Regiment), od regere, ‘kierować’, od czego i rex, ‘król’. Stąd poszły i rejent, z polskiem j miasto g, regens, regencja; dalej reguła, regularny (narzeczowe legurarny), rektor itd. Ale regestr, u nas i rejestr, ‘spis’, poszedł, jak i niem. Register, z łac. regestum od re-gerere, ‘wpisywać’; »rejestr wojsk kozackich«, stąd »kozak rejestrowy« małorus. łejstrowyj, z rozpodobnieniem dwu r (por. łycar’ i rycerz, Luryk i Ruryk).