Słownik etymologiczny języka polskiego/płat

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron

płat, płatek, płacić, płatowy, płatować, opłacać. Wiemy ze żródł arabskich, że w 9. i 10. wieku płaty i płatki cienkiej tkaniny lnianej były u Słowian monetą obiegową (za »płat« dostawało się kur i t. d.); stąd płacić w naszem znaczeniu; zapłata jest więc i 'pieniądzem', i 'łatą', (to) płacie, zbiorowe, znaczy wszelakie 'przyszwy': »płacia stąd i zowąd zszyte« płacież, 'zapłata'; płaci, o zakładzie, 'stoi', niem. 'es gilt', albo 'uchodzi, warto': »a płaci kryć?«, 'a godzi się kryć?'; płaci i 'pewnie, chyba': »płaci ten chłop oszalał«, »płaci wy figlujecie«; płajca, z płaćca. P. płast i płaszcz. Pień płat-, o 'szerokiem' (p. plece); lit. płatus, 'szeroki', łotew. płātīt, 'rozszerzać', grec. platys, 'szeroki'. Gockie plats, 'łata', pożyczka z słowiańskiego. Tu należą dalej nasze płatka, 'stawka', płatny (płatnik, »od złego płatnika dobre i plewy«), płatno (»co mi płatno«, 'warto'), płatnia, 'płaca'; ale płatnąć pozostało przy pierwotnem znaczeniu, o 'płataniu' (na sztuki itp.). U wszystkich Słowian tak samo: cerk. płatiti, płasztą, 'płacę', itd.