Słownik etymologiczny języka polskiego/gość

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

gość, żeńskie: gościa (częste w Ezopie), nijakie: gościę (Malczewski); gościowy; gościć, częstotliwe ugaszczać; gościna, gościnny, gościnność; gościnne, ‘dawna opłata od gościa, t. j. chłopa wolnego, albo od gospody’; gościniec, albo ‘gospoda’, albo ‘dar’, albo ‘bita droga gości-kupców’ (na Rusi gostinnyj dwor, ‘hala kupiecka’), już w dawnej cerkiewszczyźnie. Choroby przezywają eufemistycznie (aby nie »urzec«) gośćmi, więc gościec nazwa dla ‘reumatyzmu’ i dla ‘kołtuna’, gośćcowy, i starano się trafić, co gościec polubił, aby mu dogodzić. Litwa zapomniała to słowo doszczętnie, jedyni Niemcy zachowali je i w naszem pierwotnem znaczeniu, Gast, bo łacina odmieniła hostis w ‘obcego’, t. j. ‘wroga’, i tylko w hospes (por. gospoda) ocalało pierwotne znaczenie. Częste w imiennictwie miejscowem i osobowem: Gostyń, Goszcza, Gościejewo, Gostków, Gościrad albo Radgost (już w 7. wieku wymieniony Słowianin), Gośćmir; jeszcze częściej jako druga część złożenia: Miłogoszcz, Bydgoszcz. W 15. wieku gościństwo, gościnny, gościów, wręcz ‘przychodnia’ albo ‘pielgrzyma’ tłumaczy, np. w biblji.