Złota Hramota

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Skocz do: nawigacja, szukaj


Złota Hramota • Tymczasowy Rząd Narodowy
Złota Hramota
Tymczasowy Rząd Narodowy
Warszawa, 12 kwietnia 1863

Złota Hramota

W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego Hramota do ludu wiejskiego

Powstawszy wraz z Polską i Litwą przeciw panowaniu moskiewskiemu, aby zy-skać wieczną wolność i szczęsną dolę dla całej naszej Ojczyzny, oświadczamy przed Bogiem, całym światem i narodem, że innego szczęścia nie pragniemy dla drogiej na-szej Ojczyzny i nie szukamy go w niczym więcej, jak tylko w wolności, swobodzie, równości i szczęściu wszystkich mieszkańców, jakiejkolwiek są wiary i stanu. A pragnąc najwięcej szczęścia dla ludu wiejskiego postanawiamy na wieczne czasy:

1. Lud wiejski w siołach i futorach pańskich i rządowych, jednodworcy, czynszownicy i inni, od tego dnia są wolni, swobodni i równi co do praw innym oby-watelom Ojczyzny.

2. Mogą i mają prawo przechodzić z miejsca na miejsce według upodobania i nikt im w tym przeszkadzać nie będzie.

3. Mogą i mają prawo uczyć się we wszelkich szkołach i być w krajowej służbie zarówno z innymi obywatelami Ojczyzny.

4. Wraz z innymi mają prawo wybierać z pomiędzy siebie deputowanych do sądów, rad i urzędów wiejskich, powiatowych, ziemskich i najwyższych publicznych.

5. Sądzić i rządzić będą na równi z innymi tylko przez swoje sądy i urzędy złożone z deputowanych mających strzec świętej sprawiedliwości, praw i bezpieczeństwa osób i mienia każdego.

6. Podatki narodowe, ziemiańskie powinności i ludzi do wojska narodowego będą dawać tylko za postanowieniem sejmu państwa, złożonego z deputowanych całej Ojczyzny.

7. Ziemie orne, sianożęcia i sadyby pańskie i skarbowe, które za czynsz, albo za odrobek albo za wykup trzymali włościanie, będą od niniejszego dnia po wieczne cza-sy własnością każdego gospodarza bez żadnej za nie zapłaty. Dziedziców za te ich ziemie zapłaci skarb narodowy.

8. Co do udzielenia ziemi włościanom, którzy jej dotąd nie mieli, jako to: budnicy, bobyle (komornicy), chałupnicy, ludzie dworscy itd., postanowi w stosow-nym czasie najwyższy sejm państwa.

9. Jednodworcy i szlachta czynszowa będą na równi z włościanami na wieczne czasy mieć ziemię sadybną i gruntową z ziem pańskich, gdzie jej będzie pod dostat-kiem za zapłatą ze skarbu narodowego albo z ziem koronnych.

10. Wiejskim księżom prawosławnym oprócz ziemi cerkiewnej naznaczamy płacę w pieniądzach, aby nie potrzebowali od ludu zapłaty za duchowne posługi, a ile przypadnie płacy każdemu księdzu, orzecze najwyższy sejm państwa.

11. Prócz tego, co się wyżej powiedziało, każdemu kto chwyci z nami za oręż przeciw panowaniu moskiewskiemu i albo zdrów wyjdzie, albo rannym zostanie, udzieli się najmniej 6 morgów ziemi i sadybę w ziemiach koronnych albo dożywotnią płacę ze skarbu narodowego.

12. Nadając wiejskiemu ludowi wyż wykazane prawa wolności i obywatel-skiej równości wszystkich wobec każdego, poręczamy i na wieki obiecujemy swobodę praw i wiary, jakiej się kto trzyma, i używanie języka w szkołach, sądach i innych ziemskich urzędach. Co wszystko wyż wypisane ogłaszając wiejskiemu ludowi Podola, Wołynia i Ukrainy, zachowanie i obronę praw, tą hramotą nadanych, zaprzysięgamy wobec na-rodu, całego świata i Boga Wszechmogącego. Bożej opiece poruczając dolę ludu, któ-remu wiecznego życzymy dobra, dajemy tę oto hramotę do wołoskiego urzędu na każ-dą włość.

Złota Hramota do wiejskiego ludu (wersja zmodyfikowana przez Mariana Sokołowskiego komisarza Rządu Narodowego)

Powstawszy razem z Polską i Litwą przeciw moskiewskiemu panowaniu, aby zyskać wieczną swobodę i szczęśliwą dolę całej naszej Ojczyźnie, objawiamy przed Bogiem, całym światem i narodem, że dla drogiej naszej Ojczyzny nie żądamy innego szczęścia i nie szukamy go w niczym więcej, jak tylko w wolności, swobodzie, równości i szczęściu wszystkich ludzi, jakiej by wiary i stanu nie byli. A najwięcej żądając dla wiejskiego ludu szczęścia na wieczne czasy postanawiamy.

1. Lud wiejski po wsiach i futorach pańskich i rządowych, jednodworcy, czynszownicy i tak nazwani wolni ludzie od niniejszego dnia są rzeczywiście wolni, swobodni i równi co do praw reszcie obywateli Ojczyzny.

2. Mogą i mają prawo przechodzić według upodobania z miejsca na miejsce i nikt im w tym przeszkadzać nie będzie.

3. Mogą i mają prawo uczyć się we wszelkich szkołach i być w krajowej służbie na równi z innymi obywatelami Ojczyzny.

4. Wszelka posiadłość ziemska, jaką każdy gospodarz dotąd, czy to włościanin ze wsi pańskiej, czy rządowej, czy to jednodworzec, czy szlachcic czynszowy, po-siadał, wraz z należnymi do niej ogrodami, zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarskimi tudzież prawami i przywilejami do niej przywiązanymi od dziś dnia staje się wy-łączną i dziedziczną dotychczasowego posiadacza własnością, bez żadnych jakichkolwiek bądź obowiązków, danin, pańszczyzny lub czynszu, z warunkiem jedynie opłacania przypadających z niej podatków i odbywania należnej służby krajowej. Dziedzice za swoje ziemie będą mieli zapłatę ze skarbu narodowego.

5. Wiejskim księżom prawosławnym naznaczy Rząd Narodowy do gruntów i funduszów erekcyjnych płacę pieniężną taką, aby nie potrzebowali datków i zapłat od ludu za duchowne posługi.

6. Budnicy, bobyle, chałupnicy, ludzie dworscy, dymisjonowani żołnierze i w ogóle wszyscy obywatele z zarobku jedynie utrzymanie mający, którzy z nami podnoszą oręż przeciw panowaniu moskiewskiemu i albo zdrowi z powstania wyjdą, albo rannymi zostaną, otrzymają z ziem koronnych dział gruntu najmniej morgów 3 przestrzeni zawierający.

7. Nadając ludowi wiejskiemu wskazane wyżej prawa wolności, obywatelskiej równości wszystkich wobec każdego i ziemskiej własności, zaręczamy i wiecznie obiecujemy swobodę praw, wiary, jakiej się kto trzyma, i używania swojej mowy w szkołach, sądach i innych ziemskich urzędach. Całe powyższe pismo ogłaszając wiejskiemu ludowi Podola, Wołynia i Ukrainy, za-chowanie i obronę praw, w tej Hramocie podanych, zaprzysięgamy wobec Wszechmogącego Boga, całego świata i narodu. Oby było szczęście i mir nam i wszystkim naszym, od dzisiaj po wieki! Boskiej opiece polecając dolę narodu, oddajemy tę oto Hramotę do Wołosnej Uprawy na każdą włość.

Znak domeny publicznej
Tekst lub tłumaczenie polskie jest własnością publiczną (public domain), ponieważ prawa autorskie do niego wygasły (expired copyright).