Słownik etymologiczny języka polskiego/trzos

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

trzos, ‘skórzany pas podróżny’ (dla miedzi): »opasany sporym trzosem«; powtarza się w tem samom znaczeniu tylko na Rusi: czerez i czeres. Z tym trzosem pozostaje we związku trzosło, ‘krój pługowy’: »oracz gada o pługu z trzosłem, o lemieszu«, Rej; wyraz to prasłowiański: rus. czeresło ‘lemiesz’; u Serbów i i. oznacza czrěsło ‘odciętą korę’ (serb. czrijeslo, ‘kora do »dębienia« skóry’, czes. trzislo u garbarza, słowień. czrēslati, ‘łupić drzewo’, nasze dawne czyrzchlić) i należy do pnia skert-, p. kroć. Dalej trzosła, ‘lędźwie’, dziś zapomniane, w 15. i 16. wieku ogólne: »w strzosłach« (15. wiek), »z trzósł«, »przez ich trzosła«, biblja; cerk. czrěsła, ‘lędźwie’; rus. cz(e)resła, ale czeresieł ‘trzos’; czes. (s)trzislo. Pień *skers-, od którego i przyimek czrěs lub czrěz (p. skróś) pochodzi; czrěs jest to, ‘co skróś opinam’ (‘pas’), lub ‘co przechodzi skróś ciała’ (słowień. czreslo znaczy ‘opony w orzechu włoskim’), lub ‘co kraje‘ (‘lemiesz’), i należy wkońcu do skert-, ‘krajać’, p. kroć. Tu zaliczę i trzustkę naszych anatomów, z trzósłka.