Słownik etymologiczny języka polskiego/pach

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron

pach, najosobliwsze słowo dla wielości znaczeń i postaci. O ‘woni’: pachać, pachnąć, pachnieć, pachnidło, zapach, zapaszystyzapaszystej woni«); o 'brojeniu': »grzechy (dziwy) pachać« (ogólne w czeskiem, u nas od 18. wieku zapomniane; na Rusi wyłącznie 'orce': ziemlu pachat’, pasznia, ‘rola’); nakoniec o ‘wzdęciu’. We wszystkich tych znaczeniach (co można sprowadzić do 'ruchu': zapach uderza w nos, razi) pojawiają się postaci z nosówką (ą, ę), i oboczne z u: pąch i pęch, o ‘cuchu psim’, spąchali się, 'zwąchali się' (o ludziach spiskujących), »pachają się szkapy«, »koń aby sobie rany nie pąchał«; pęcherz, pęcherzyna (obok pacharzyny; pacherz, pacherzyna, słowniczka z r. 1500 czytaj pę-, nie pa-); puch, p. (»napuszony jak pęcherz«). R. 1564: »pachmie zabić«, ‘sztychem’, por. rus. rukopasz, ‘bój na pięści’. W cerk. pachati ‘oganiać’, stąd opasz, ‘ogon’, chładu prěpachnąwszu, ‘gdy chłód zawiał’; tak samo w serb. i słowień., rus. opachiwat’ sia, ‘oganiać się’ (od komarów), serb. pachalica, ‘wachlarz’; puchati, ‘dąć’; czes. pach, ‘zapach’; páchnouti, ‘pachnąć’; páchati, ‘broić’.