Słownik etymologiczny języka polskiego/modła

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

modła, dziś ‘modlitwa’, dawniej ‘ofiara’ 'i świątynia bałwochwalcza’, nawet ‘bałwan’ (w psałterzach i biblji); modlić się, madlać, modlitwa, modlitewnik; liczne złożenia czasownikowe z po- it. d.; narzeczowe namulny, z dawniejszego namódlny (namódlność, o 'uprzykrzonem modleniu, proszeniu’, już w 15 wieku). Zamiast modlić w 16. w. (szczególniej w pierwszej jego połowie) częste moglić, moglitwa; gl z dl, por. mdły. Ogólnie słowiańskie (Ruś i Południe, Serbowie i t. d., wyrzucają d: molit', molitwa); powstało przestawką z pierwotnego *molda, istniejącego do dziś u Litwy: małda, ‘prośba’, małdyti, ‘prosić’ (z innemi samogłoskami: meldżu, melsti, ‘prosić’; miłdus, ‘nabożny’). Niepewny dalszy wywód; ind. mardati, ‘kruszy, trze’, o »sercu skruszonem«, z pogańskiemi wyobrażeniami się nie łączy, raczej gdyby o ofiarowaniu, t. j. o zabijaniu ofiarnego zwierzęcia wolno było myśleć.