Słownik etymologiczny języka polskiego/brzoza

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

brzoza, częste w nazwach miejscowych, Wąbrzeźno, Brzeźno, Brzezie (zbiorowe), Brzozów; brzezina. Przestawione z *ber-za, rus. bierioza, małorusk. bereza, oznacza to samo drzewo, w lit. berżas, niem. Birke (i Borke, ‘kora’), a nazwana od jasności kory, od pnia berz, ‘lśnić’ (por. bełz), lit. berszti, ‘bieleje’, niem. (gockie) berhts, ‘świecący’, ind. bhūrdża-. Od tego samego pnia pochodzi i nazwa brzost, ale to drzewo nie ma jasnej kory, więc nazwane od korku na powierzchni gałęzi, co brzozę i brzost śród innych drzew wyróżnia. Odmianką owego pnia berz- jest bełz-, narzeczowe bełzy się, ‘błyszczy’, stąd nazwy miejscowe, pierwotne polskie, na ziemi, którą Ruś od Włodzimierza W. i Jarosława ostatecznie zagarnęła, jak Bełz, por. Bełżyce lubelskie. Brzosto (z r. 1584), albo brzosta, rus. bieriosta albo bieriosto, czes. brzesta, służą wewnętrznej ‘korze brzozowej’; rus. bieriestień i pol. (narzeczowe) brześcian, ‘garnek stary, opleciony łykiem’. Od brzozy nazwa ‘pstrych krów’: brzezula, brzezia(s)ta. Nazwy miejscowe od brzostu: Brześć, zbiorowe jak Brzezie, dawniej Brzeście; Brzostów.