Krótkie wiadomości z dziejów Polski/Ród Jagiellonów

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Stanisław Bełza
Tytuł Krótkie wiadomości z dziejów Polski
Wydawca Leon Idzikowski
Data wydania 1917
Drukarz Drukarnia Polska w Kijowie
Miejsce wyd. Kijów
Źródło Skan na Commons
Inne Cały tekst
Pobierz jako: Pobierz Cały tekst jako ePub (z zewnętrznego serwera) Pobierz Cały tekst jako PDF (z zewnętrznego serwera) Pobierz Cały tekst jako MOBI (testowo) (z zewnętrznego serwera)
Indeks stron
RÓD JAGIELLONÓW.



Władysław Jagiełło (1386-1434) ochrzcił się a następnie koronował w Krakowie na króla i zabrawszy kapłanów, udał się na Litwę i tam wiarę świętą wprowadził.

Władysław Jagiełło.
Władysław Jagiełło oddał rządy na Litwie swemu bratu Witoldowi, chcąc zająć się wyłącznie Polską. Ale wnet Witold wypowiedział mu posłuszeństwo i połączył się z Krzyżakami, chcąc utworzyć osobne państwo litewskie. Dopiero, gdy go Tatarzy nad Worsklą pobili, zerwał z Krzyżakami i zwrócił się ponownie o opiekę do polskiego króla. Krzyżacy, widząc, że już Litwa przyjęła św. wiarę, więc nie będą mieli powodu do napadów, postanowili zemścić się na Jagielle. Zebrali z całego zakonu rycerzy i zagarnęli ziemię dobrzyńską. Jagiełło zmuszony więc był rozpocząć wojnę z Krzyżakami i zadał zakonowi wielką klęskę pod Grunwaldem i Tannenbergiem (1410). Klęska ta na zawsze złamała potęgę zakonu. Ziemia dobrzyńska została zwrócona Polsce, Pomorze pozostało jednak jeszcze w rękach Niemców.
Polacy i Litwini, których zwycięstwo, odniesione pod Grunwaldem, przekonało, iż, idąc razem, ręka w rękę, utworzą potężne państwo i staną się groźniejszymi dla nieprzyjaciół, zebrali się w r. 1413 na zjazd do Horodła, gdzie zawarli tak zwaną „Unję horodelską“, którą się jeszcze ściślej połączyli.

Po śmierci Jagiełły, na tron wstąpił dziesięcioletni syn jego, Władysław Trzeci Warneńczyk (1434-1444). Małoletniemu królowi pomagał w rządach Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski.

Władysław Wareńczyk.
Polska dosięgła wówczas takiej potęgi iż Czesi i Węgrzy ofiarowali jej swe korony, Król jednak nie chciał przyjąć czeskiej korony; natomiast chętnie zasiadł na tronie węgierskim (1440), by wspólnemi siłami bronić Europę od Turków. Walcząc z nimi, młody a bohaterski król zginął pod Warną.
Po śmierci Władysława Warneńczyka obrano królem brata jego, Kazimierza Jagiellończyka (1447-1492). Był to król nadzwyczaj energiczny. Pobił Krzyżaków, odebrał im Pomorze i Prusy i Wielkiego Mistrza zmusił do złożenia mu hołdu. W statutach Nieszawskich dał szlachcie udział w rządach; mianowicie: od tego czasu król polski nie mógł wydawać nowych praw, ani ogłosić wojny bez zgody sejmików szlacheckich.


Śmierć Władysława Warneńczyka w bitwie z Turkami pod Warną.


Zygmunt I Stary.
Miał sześciu znakomitych synów: jeden z nich Władysław, był królem czeskim i węgierskim; Kazimierz został zaliczony w poczet Świętych; trzech z nich było królami polskimi (Olbracht, Aleksander i Zygmunt), a ostatni Fryderyk został biskupem.

Po śmierci dzielnego króla, obrano jego syna Jana Olbrachta (1492-1502). Król ten pozbawił kmieci prawa przechodzenia z miejsca na miejsce i oddał ich pod władzę szlachty. W wojnie z Mołdawią poniósł wielką klęskę.


Połączenie Litwy z Polską za Zygmunta Augusta.


Po śmierci Jana Olbrachta panował brat jego Aleksander (1501-1506), który na sejmie w Piotrkowie dał nowe przywileje szlachcie.

Po nim wstąpił na tron najmłodszy z synów Kazimierza Jagiellończyka — Zygmunt Pierwszy, nazwany dla dojrzałego wieku i wielkiej powagi Starym (1506-1548). Prowadził on wojnę z Moskwą. Za jego zgodą Wielki Mistrz krzyżacki przyjął protestantyzm, ogłosił się księciem pruskim i w 1525 roku złożył uroczysty hołd królowi. Zygmunt przyłączył do Polski ostatnią dzielnicę polską — Mazowsze.

Po śmierci Zygmunta panował jedyny syn jego Zygmunt Drugi August (1548-1572), ostatni z Jagiellonów.
Przyłączył on do Polski Inflanty, przyjął hołd od księcia Kurlandji. W roku 1569 na sejmie w Lublinie przeprowadził i utrwalił unię Polski z Litwą.


Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronie autora: Stanisław Bełza.