Faraon

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
>>> Dane tekstu >>>
Autor Bolesław Prus
Tytuł Faraon
Pochodzenie Pisma Bolesława Prusa
tom XVIII-XX
Data wydania 1935
Wydawnictwo Gebethner i Wolff
Drukarz Drukarnia Narodowa
Miejsce wyd. Warszawa
Źródło Skany na Commons
Inne Cały tekst
Pobierz jako: Pobierz Cały tekst jako ePub Pobierz Cały tekst jako PDF (z zewnętrznego serwera) Pobierz Cały tekst jako MOBI (testowo) (z zewnętrznego serwera)
Okładka lub karta tytułowa
Indeks stron

BOLESŁAW PRUS
(ALEKSANDER GŁOWACKI)
FARAON
POWIEŚĆ

Gebethner i Wolff - logo.jpg

NAKŁAD
GEBETHNERA I WOLFFA
WARSZAWA


OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁ EDWARD MANTEUFFEL[1]


DRUKARNIA NARODOWA W KRAKOWIE
1935




„Faraona“ Prus skończył pisać dnia 2 maja 1895 r., o czem świadczy data, postawiona na ostatniej stronicy autografu powieści. Utworu tego więc Prus nie opracowywał — jak czynił najczęściej — z numeru na numer: „Faraon“ dopiero od października r. 95 zaczął się po raz pierwszy ukazywać w „Tygodniku Illustrowanym“ i druk w tem piśmie trwał do końca r. 1896.
Pierwsze wydanie książkowe powieści ukazało się w r. 1897 (data cenzury: 26 lipiec 1896) — jest ono tylko odbitką ze składu „Tygodnika.“ Edycja druga wyszła w r. 1901, trzecia w r. 1910. Po śmierci Prusa „Faraon“ miał jeszcze pięć wydań.
Autograf (znajdujący się w Bibljotece Publicznej w Warszawie) nie dochował się w całości; zaczyna się on od str. 749 (w obecnem wydaniu odpowiada to str. 247 t,. II od słów: „Książę sposępniał...“) i z kilkoma przerwami ciągnie się już do końca powieści; brak jest stronic następujących: 837—901 włącznie (w wyd. obec. od str. 303 t. II, słowa: „Nareszcie matka...“ do str. 29 t. III, słowa: „Nagle usłyszał...“), 947—950 (w wyd. obec. od str. 56, III. słowa: „Przyszła jednak chwila...“ do 60, III słowa: „— Czegóż się tak...“), 972—975 (w wyd. ob. od 72, III, sł.: „— Mówisz prawdę...“ do 74, III, sł.: „Dyszący gniewem...“) i 1038 — 1063 (w wyd. ob. od 116, III, sł.: „Racz mi wierzyć...“ do 132, III, sł.: „Przez dwa dni...“). W stosunku więc do całości utworu dochowany autograf zawiera nie więcej niż trzecią część; ale znajduje się w nim rzecz niesłychanie cenna, t. j. niedrukowany epilog powieści. Oddzielony on jest od dotychczasowego zakończenia kreseczkami; w wydaniu obecnem podajemy go od nowej stronicy; tytuł „Epilog“ pochodzi od nas.
Porównanie tekstu autografu z tekstami drukowanemi nie wykazuje dużych odchyleń, jeśli chodzi o treść utworu — drobne zmiany pochodzą pewnie od samego Prusa; natomiast język jest wyraźnie spreparowany przez zawodowego poprawiacza. Oczywiście dążyliśmy do tego, by zniekształcenia językowe usunąć; w tych częściach powieści, które mamy w dochowanym autografie, było to łatwe, w pozostałych postępowaliśmy drogą analogji, zachowując jednak jak najdalej idące ostrożności: w razach wątpliwych woleliśmy zostawiać tekst dotychczasowy.
Jako podstawę w obecnej edycji — pod względem treściowym i stylistycznym powieści — wzięliśmy wydanie drugie z roku 1901, jest ono bowiem najbardziej staranne; najprawdopodobniej też sam Prus je przygotowywał do druku, gdyż w tym właśnie okresie czynił to z zasady. Wydanie pierwsze różni się od drugiego szeregiem odmian stylistycznych, a poza tem posiada jeden szczegół, budzący duże wątpliwości. Mianowicie r. XVII tomu III, przedstawiający śmierć faraona, kończy się zdaniem: „Gołębiooka bogini Astaroth pomściła krzywdę swej kapłanki.“ Otóż zdania tego — a przypomina ono poniekąd ostatnie zdanie „Salammbo“ Flauberta — niema ani w autografie, ani w żadnem z następnych wydań powieści. Kto je napisał? Niewiadomo — ale choćby uczynił to Prus, była to zupełnie przejściowa redakcja, którą później sam autor skreślił, ustalając ostatecznie w wydaniu drugiem tekst „Faraona.“ Dlatego też edycja druga wydaje się nam najbardziej miarodajna. Z wydania pierwszego skorzystaliśmy jednak, aby przywrócić powieści dedykację, którą opuszczono w edycjach następnych.



Przypisy

  1. Przypis własny Wikiźródeł Edward Manteuffel-Szoege (1908-1940).


Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronie autora: Aleksander Głowacki.