W kręgu kabaretu Potem

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


W kręgu kabaretu Potem • Małgorzata Olejarz
W kręgu kabaretu Potem
Małgorzata Olejarz

Kabaret "Potem" - amatorzy czy profesjonaliści?[edytuj]

Życie kabaretowe w naszym kraju toczy się dwoma nurtami: profesjonalnym i amatorskim. Kabaret "Potem" - lider środowiska kabaretowego studentów WSP w Zielonej Górze - od kilku lat utożsamiany jest z nurtem profesjonalnym. Zarówno ze względu na fakt iż członkowie kabaretu uprawiają swą twórczość zarobkowo, są zespołem szeroko spopularyzowanym w publicznych mass - mediach, jak też, a może przede wszystkim, ze względu na fakt iż z punktu widzenia artystycznego kabaret ten osiągnął bardzo wysoki stopień kreacji przewyższający niejednokrotnie popularne kabarety zawodowe. Profesjonalistami wolą nazywać "Potemowców" ci, którzy wysoko cenią ich twórczość artystyczną, a dla których słowo amator kojarzy się z niedostatecznym warsztatem twórczym czy dyletantyzmem. Jeśli jednak myślelibyśmy o dyletantyzmie w rozumieniu S.Szumana to wydaje się, że nie byłoby to określenie krzywdzące dla twórczości zielonogórskiego kabaretu. Autor ów pisze: "Dyletant o subtelnej wrażliwej i pogłębionej naturze artystycznej jest nieraz bardziej artystą od artysty zawodowego, (...) może posiadać pewien geniusz artystyczny, którego brak wielu artystom zawodowym" [Szuman, 1947, s.8-9]. Idąc dalej tropem wyznaczonym przez autora moglibyśmy zakwalifikować członków kabaretu "Potem" do tak zwanych dyletantów pierwotnych tj. samorodnych, którzy są w swojej twórczości oryginalni, niezależni, wypracowują własne środki wyrazu, własny język, uprawiają sztukę szczerą, ciekawą, "solidnie i z wielkim smakiem skomponowaną" [tamże, s.12].

Wydaje się również, że kabaret "Potem" w pełni wykorzystał i rozwinął w swej działalności największy atut amatorstwa, jakim jest umiłowanie danej dziedziny sztuki. Zdaniem niektórych badaczy-pedagogów owo umiłowanie, przeradzające się często w trwałą fascynację, jest w stanie zniwelować różnicę pomiędzy amatorami a profesjonalistami, zwłaszcza w sferze wykonawczo - odtwórczej [Semków, 1990].

Z drugiej jednak strony ci badacze i odbiorcy kultury, dla których uzyskanie dyplomu uczelni artystycznej, czy też przynależność do odpowiedniej instytucji (związku) przesądza o uprawianiu sztuki profesjonalnej, niezmiennie klasyfikować będą kabaret "Potem" do nurtu amatorskiego.

Nie próbując ostatecznie rozstrzygać tego sporu, podkreślić w tym miejscu należy, że rzeczywiście obecni członkowie kabaretu nie są zawodowo wykształconymi aktorami, lecz absolwentami takich kierunków studiów jak: pedagogika kulturalno-oświatowa (Joanna Chuda, Dariusz Kamys), wychowanie muzyczne (Mirosław Gancarz, Leszek Jenek, Adam Pernal) oraz elektrotechnika (Władysław Sikora). Również pozostałe osoby, które w ciągu trzynastu lat były członkami tej grupy wywodziły się z kierunków nieartystycznych tj. filologii polskiej (Janusz Klimenko), pedagogiki kulturalno-oświatowej (Ewa Sopielewska, Krzysztof Langer, Adam Nowak), wychowania technicznego (Dariusz Kłos). Oprócz lidera zespołu - Władysława Sikory, który ukończył WSI w Zielonej Górze, wszyscy wyżej wymienieni są absolwentami WSP im. T. Kotarbińskiego w Zielonej Górze. Działalność artystyczna tych osób stanowi nie tylko potwierdzenie hipotez zakładających ścisły związek twórczości studenckiej ze specyfiką uczelni i kierunku studiów [zob. Hajduk, 1984; Wnuk-Lipińska, 1981], ale jest też przykładem karier studentów artystów - amatorów przeradzających się w artystów uprawiających swą twórczość zawodowo.

Natomiast elementem wyróżniającym działalność tej grupy spośród innych grup twórczych jest fakt iż pomimo rozwoju kariery zawodowej funkcjonuje ona nadal, niezmiennie od kilkunastu lat, w studenckim środowisku kabaretowym WSP, współtworzy to środowisko, spełnia w nim rolę lidera, inspiratora działań twórczych, rolę artystycznego i ideowego opiekuna zielonogórskich kabaretów. Efektem tych działań jest zarówno powstanie przy WSP w ciągu ostatnich kilkunastu lat wielu młodych studenckich kabaretów, z których większość zdobyła znaczące nagrody na ogólnopolskich festiwalach i przeglądach, jak też szereg różnego rodzaju wydarzeń artystycznych organizowanych czy zainicjowanych przez "Potemowców", takich jak: festiwal filmów amatorskich, festiwal sztuki kabaretowej, cykliczne imprezy promujące młodych adeptów sceny, warsztaty kabaretowe, realizacja filmu fabularnego "Robin Hood" itd.

W rezultacie coraz częściej na arenie ogólnopolskiej słyszy się o istnieniu tzw. zielonogórskiej szkoły kabaretowej czy też "zagłębia kabaretowego WSP".

By choć w części przybliżyć mechanizmy i formy działania środowiska kabaretowego WSP oraz rolę kabaretu "Potem" w jego kształtowaniu, niezbędne wydaje się być podjęcie próby prześledzenia drogi artystycznej zielonogórskiego kabaretu.

Na początku był "Potem"...[edytuj]

Kabaret "Potem" został założony w 1984 roku przez dwóch studentów pedagogiki kulturalno-oświatowej WSP w Zielonej Górze - Dariusza Kamysa i Krzysztofa Langera. Z czasem do zespołu doszli nowi członkowie m.in. ówczesny monter telefonów, a obecnie niekwestionowany lider grupy - Władysław Sikora. On to właśnie, nazywany przez niektórych Wielkim Magiem Zielonej Góry, starał się od początku działalności realizować w kabarecie określone zasady, jak chociażby zasadę przełamywania istniejących stereotypów i schematów kabaretowych czy też zasadę apolityczności sztuki kabaretowej. W jednym z wywiadów Wł. Sikora mówił: "...sztuka nie jest po to aby wdawać się w publicystykę. Przynajmniej z mojego punkt widzenia. Nie chcę preferować jednych poglądów kosztem innych, nie chcę siać żadnej propagandy. Naszą jedyną ideologią jest sztuka, która musi być dobra" [Luterek, 1996, s.51]. "Potemowców" nigdy nie interesowała na scenie polityka czy też konkretne opcje polityczne, a raczej pewne wartości ogólne, uniwersalne, które jak twierdzili "będą istniały jeszcze sto lat później". Dlatego też w połowie lat 80-tych, w okresie dominacji sztuki upolitycznionej, zielonogórscy kabareciarze w przeciwieństwie do innych kabaretów postawili na czysty humor, absurd, pure nonsense. Odeszli od popularnej w polskim kabarecie formy konferansjerskiej na rzecz formy teatralnej wprowadzając scenki aktorskie, skecze, blackouty, grę rekwizytem itp. "Potemowcy" łamali stereotyp kabaretu á la Tadeusz Drozda opartego na długich monologach, zrywali z tzw. graniem pod publiczkę traktując widza jako jednostkę inteligentną, wobec której można stosować całą gamę subtelnych skojarzeń, grę słów, skrót myślowy, zabawę formą, itp. [Luterek, 1996]. W 1985 roku w wywiadzie udzielonym "Gazecie Lubuskiej" tak mówili o sobie: "Nie chcemy widzom wciskać kitu. Chcemy być uczciwi względem siebie. Występować będziemy tak długo, jak długo ograniczenia zewnętrzne i wewnętrzne pozwolą nam tworzyć w zgodzie z własnym sumieniem" [Maksymczak, 1985].

Poetyka zaproponowana przez kabaret "Potem" zdobyła uznanie zarówno publiczności, jak i jurorów festiwali. I tak w 1985 roku na I Przeglądzie Kabaretów Amatorskich PaKA w Krakowie zielonogórska grupa otrzymała wyróżnienie oraz nagrodę indywidualną dla Władysława Sikory; w 1986 roku - Grand Prix tego Przeglądu, a także I nagrodę, nagrodę publiczności, nagrodę pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego, nagrodę dla Ewy Sopielewskiej za Największą Osobowość Przeglądu; w 1987 roku - ponownie Grand Prix oraz nagrodę publiczności Przeglądu PaKA w Krakowie; w maju 1987 roku - I nagrodę na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie i w tym samym roku - I nagrodę na Akademickim Przeglądzie Piosenki Satyrycznej i Kabaretowej APPSiK w Łodzi. Warto przy tym dodać, że powyższe nagrody przyznawane były kabaretowi "Potem" przez tak uznane w kulturze i sztuce autorytety jak: Wojciech Młynarski, Andrzej Drawicz, Jacek Fedorowicz, Jerzy Stuhr, Piotr Skrzynecki, Jerzy Markuszewski, Zygmunt Konieczny, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Andrzej Sikorowski, Marek Grechuta, Maciej Zembaty, Olga Lipińska, Jan Kaczmarek i inni.

Sukcesom festiwalowym towarzyszyły jednocześnie bardzo pochlebne recenzje w prasie, w których podkreślano błyskotliwość, inteligencję, żywiołowość, dynamikę i pełny profesjonalizm występu "Potemowców". Programy zielonogórskiego kabaretu były entuzjastycznie przyjmowane przez publiczność, co mogło wynikać z faktu iż, jak pisał jeden z recenzentów: "widza traktuje się tu bardzo poważnie zadając kłam rozpowszechnionym poglądom o trywialności muzy kabaretowej" [Legutko, 1987, s.4]. Ten sam autor opisał dalej przebieg swoistej terapii kabaretowej: "Oto grupie ludzi na scenie udaje się zamknąć w geście, słowie, minie czy piosence jakiś fragment naszej rzeczywistości. Widz - siedzący w niej po uszy, acz mający więcej trudności z całkowitym jej opisaniem - rozpoznaje to, co najbardziej istotne. śmiech i brawa są tego sygnałem i formą odreagowania. Powstaje w ten sposób język kabaretowy w swoisty sposób oczyszczający świadomość z gromadzącego się tam na co dzień śmietnika" [tamże, s.4].

Kabaret "Potem" po fali sukcesów niespodziewanie pod koniec 1987 roku zawiesił swą działalność. Bezpośrednią przyczyną było powołanie do zasadniczej służby wojskowej dwóch członków grupy. Niemniej jednak sam lider wskazywał również jako przyczynę pewną niemoc intelektualną w twórczości kabaretu, która powodowała iż nowe pomysły nie dorównywały pod względem artystycznym wcześniejszym programom. Jak się później okazało "Potem" reaktywował się już po roku, natomiast w tzw. międzyczasie w środowisku studentów WSP doszło do powstania niezwykle interesujących przedsięwzięć artystycznych.

Formacja kabaretowa "Zaś" - pierwsza fala zielonogórskich kabaretów[edytuj]

Kabaret "Potem" od początku swej działalności związany był z klubem studenckim "Gęba" przy WSP w Zielonej Górze, który był dla niego zarówno miejscem prób, przedpremierowych pokazów własnego programu, jak też miejscem codziennych spotkań towarzyskich. Ponadto jeden z członków kabaretu - D.Kamys - pełnił funkcję kierownika tego klubu, natomiast sam Wł.Sikora - rolę społecznego animatora działalności klubowej.

Codzienna obecność i praca artystyczna "Potemowców" w "Gębie" powodowały iż panował tam tzw. twórczy ferment przyciągający studentów z różnych kierunków studiów (na ogół z pewną przewagą studentów pedagogiki kulturalno-oświatowej), którzy pragnęli włączyć się w kabaretową działalność artystyczną. By wykorzystać twórczy potencjał i entuzjazm studentów Wł.Sikora i D.Kamys proponowali coraz to nowe formy działania. Były to na przykład: plenerowe działania happeningowe ("Bitwa pod Grunwaldem", "Manewry wojskowe"), mini-festiwale piosenki kabaretowej (żołnierskiej, somalijskiej itp.), a także cykliczne wieczory kabaretowe zwane "Dziadowskimi Czwartkami", w których młodzi adepci sztuki kabaretowej mieli możliwość zaprezentownia swych umiejętności na scenie, a kabaret "Potem" - możliwość "wypróbowania" na publiczności nowych pomysłów kabaretowych. Imprezy te cieszyły się ogromną popularnością wśród studentów, a chętnych do wystąpienia na scenie wciąż przybywało. W tej sytuacji, by formalnie zapanować nad nabierającym dynamiki środowiskiem, Wł.Sikora w styczniu 1988 roku powołał do życia Formację Kabaretową "Zaś", której sam został Prezesem.

Formacja "Zaś", mająca charakter stowarzyszenia artystycznego o profilu kabaretowym, dopracowała się wkrótce własnego statutu z jasno wyznaczonymi celami. Jej zadaniem była ogólnie pojęta opieka nad ruchem kabaretowym WSP, w tym w szczególności: pomoc młodym debiutantom, organizacja i udział w imprezach kulturalnych oraz kształtowanie gustów studentów według dobrych wzorców kabaretowych. Marzeniem Prezesa było: "By ludzie przestali śmiać się z dupy Maryni, uszu... i taniej polityki. Chciał by wrócił wzór kabaretu literackiego, opartego na dobrym tekście, który posługuje się pure nonsensem, czarnym humorem i dobrym pomysłem" [Klimenko, 1990, s.7]. Do Formacji mógł należeć każdy, kto odczuwał w sobie jakieś powołanie, najchętniej zbliżone do artystycznego, aczkolwiek można się było również realizować poprzez organizowanie imprez, kompletowanie rekwizytów, budowanie scenografii, przygotowywanie plakatów itp. Formacja szybko zdobywała sobie nowych zwolenników; w szczytowym okresie działalności w jej skład wchodziło około stu studentów WSP, wywodzących się najczęściej z takich kierunków studiów jak: pedagogika kulturalno-oświatowa, wychowanie muzyczne, filologia polska, historia.

Aktywna działalność Formacji "Zaś" doprowadziła w krótkim czasie do pojawienia się na ogólnopolskiej scenie kabaretowej tzw. pierwszej fali zielonogórskich kabaretów. Jednym z nich był - założony w 1988 roku przez Wł.Sikorę i D.Kamysa - "Drugi Garnitur", w skład którego weszli studenci pierwszych lat zielonogórskiej WSP. Kierownikiem grupy został Adam Nowak - wówczas student I roku pedagogiki kulturalno-oświatowej, a obecnie lider zielonogórskiego zespołu muzycznego "Raz, dwa, trzy". Program "Drugiego Garnituru", oparty na poezji okresu socrealizmu, okazał się ogromnym sukcesem artystycznym i w tym samym roku został uhonorowany nagrodami m.in.: Grand Prix Przeglądu Kabaretowego PaKA'88 w Krakowie (również nagroda redakcji Tygodnika Powszechnego) oraz Grand Prix Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej FAMA'88 w Świnoujściu (również indywidualne wyróżnienie dla Joanny Chudej - studentki pedagogiki kulturalno-oświatowej, późniejszej aktorki kabaretu "Potem"). W Tygodniku Powszechnym tak opisywano sukces artystyczny "Drugiego Garnituru": "... warstwę literacką programu studentów z Zielonej Góry tworzyły najgłośniejsze poetyckie knoty lat 50-tych. Brawurowy sposób prezentacji tych tekstów wyraźnie wskazuje w jakim kierunku powinien ewoluować współczesny kabaret. Daleko posunięta teatralizacja, bogactwo pomysłów choreograficznych, zróżnicowanie image'u poszczególnych wykonawców, staranność opracowania i błyskotliwość poszczególnych punktów programu to dziś gwarancja sukcesu w tej dziedzinie. Stali obserwatorzy PAKI mówią nawet o "Zielonogórskiej Szkole Kabaretu". Stamtąd pochodzi bowiem zeszłoroczny triumfator, kabaret "Potem" - zresztą opiekun artystyczny "Drugiego Garnituru" [Legutko, 1988, s.6].

Rok 1989 był rokiem kolejnych sukcesów Formacji "Zaś", w ramach której powstał nowy kabaret studencki o nazwie "Barszcz z krokietem". Program artystyczny tej grupy został zbudowany na podstawie Teatrzyku "Zielona Gęś" K.I. Gałczyńskiego i w całości wyreżyserowany przez jednego z "Potemowców" i jednocześnie kierownika klubu "Gęba" - Dariusza Kamysa. Podczas piątej edycji krakowskiego Przeglądu Kabaretowego PaKA chwalono nowy kabaret za odwagę sięgnięcia po tak znane teksty satyryczne i wystawienie ich po swojemu. Uznano, że "Barszcz z krokietem" wyszedł z tej niełatwej próby zwycięsko i przyznano mu I nagrodę PAKI'89. Warto dodać, że jeden z jurorów tego Przeglądu - Andrzej Drawicz - znany jako specjalista od twórczości K.I. Gałczyńskiego - uznał program zielonogórskiego kabaretu jako jedno z najlepszych przedstawień "Zielonej Gęsi", jakie kiedykolwiek widział - również na scenach zawodowych [zob. Malinowska, 1989].

W prasie coraz częściej pojawiały się opinie o istnieniu tzw. zielonogórskiej szkoły kabaretowej [zob. Haczek, 1989; Romański, 1989; Wasilewski, 1989]. Uważano, że trzeci, kolejny tak duży sukces kabaretu z WSP w Zielonej Górze wyklucza wszelką przypadkowość. O roli kabaretu "Potem" w kreowaniu tej szkoły pisano: "To istne kabaretowe perpetuum mobile, wydające co rok swe (coraz młodsze i wcale nie gorsze) mutacje. "Potem" (z przybudówkami) to swoisty teatr kabaretowy, prezentujący doprowadzone do perfekcji mini - scenki z pogranicza surrealizmu, zrodzony z tradycji Bim-Bomu, lecz posługujący się już zupełnie własnym, niepowtarzalnym stylem i poetyką" [Legutko, 1989, s.6].

Rok 1989 był również rokiem sukcesu dla dwóch innych kabaretów studenckich działających pod skrzydłami Formacji "Zaś". Otóż na Festiwalu Osobliwości Kabaretowych FOKA w Warszawie główną nagrodę - Grand Prix ex equo zdobyły dwa nowe, młode kabarety z Zielonej Góry tj. "Turbina Pingwina, czyli kanibalizm wiewiórek w paradygmacie uczuć króliczych albo skorumpowane beczki Hipolita w wielkiej a pompatycznej malignie kosmosu" oraz "Kabaret - Teatr Absurdu Żżżżż". Ta ostatnia grupa została rok później uhonorowana I nagrodą krakowskiego Przeglądu Kabaretowego PaKA'90 i uznana jako jedno z ciekawszych zjawisk w historii polskiego kabaretu. "Teatr Absurdu Żżżżż", w skład którego wchodzili studenci młodszych lat zielonogórskiej WSP, miał typowo satyryczny charakter. W programie artystycznym grupy, współtworzonym przez duet D.Kamys i Wł.Sikora, wykpiwano pseudoartyzm teatrów alternatywnych. Pokazując na scenie rozmaite korowody śmierci, czy też epileptycznie powyginanych aktorów demonstrujących tzw. ból istnienia, próbowano obnażyć nicość myślową i stereotypowość zabiegów formalnych stosowanych nagminnie w teatrach alternatywnych [Luterek, 1996].

Latem 1989 roku Formacja Kabaretowa "Zaś" zaprezentowała swe dokonania na Festiwalu Artystycznym Młodzieży Akademickiej FAMA w świnoujściu. Poszczególne programy kabaretowe przyjęte zostały entuzjastycznie, a samego Prezesa Formacji uznano za człowieka "obdarzonego wyjątkowym darem mnożenia bytów artystycznych" [Giedrojć, Kasz, 1989, s.8; zob. także: Sołtysiak, 1989]. W prasowych relacjach z Festiwalu pisano: "Kabaretów było kilka, lecz te najlepsze działają w Zielonej Górze. Dzięki wysiłkom Władysława Sikory i jego przyjaciół, miasto słynące dotąd z festiwali piosenki rosyjskiej i radzieckiej stało się wylęgarnią twórców satyry i żartu. (...) Zdaniem znawców - zielonogórskie kabarety są czymś wyjątkowym w naszym kraju" [Wasilewski, 1989, s.11]. W efekcie Wł. Sikora i związani z nim członkowie kabaretów z Zielonej Góry otrzymali Główną Nagrodę FAMY'89 - "Trójząb Neptuna".

Podobnie rzecz się miała w roku następnym , kiedy to Formacja "Zaś" zdobyła większość nagród XX FAMY, w tym m.in. Główną Nagrodę - "Trójząb Neptuna" oraz Nagrodę im. Maksa Szoca dla Wł.Sikory. Zielonogórzanie całkowicie zdominowali jubileuszową edycję FAMY prezentując w ciągu sześciu dni jej trwania aż dwanaście pełnometrażowych programów kabaretowych i muzycznych (w tym koncert piosenek z lat dwudziestych i sześćdziesiątych) oraz szereg plenerowych happeningów kabaretowych. Ponad sześćdziesięciu artystów - amatorów z zielonogórskiej WSP zaprezentowało na FAMIE - jak pisano - "gejzer pomysłów i zdarzeń zrealizowanych wręcz koncertowo" [Wasilewski, 1990, s.7].

Chcąc ujawnić również lokalnej publiczności swoje dokonania sceniczne Formacja "Zaś" jesienią 1990 roku zaprezentowała się w Zielonej Górze na deskach Teatru Lubuskiego w tygodniowym maratonie artystycznym zatytułowanym "Na początku był Potem". Wystąpiły tu m.in. kabarety: "Potem", "Drugi Garnitur", "Barszcz z krokietem", "Kabaret - Teatr Absurdu Żżżżż", parateatralna grupa "Kibuc", grupa "A capella songs" oraz gościnnie zaproszony, a wywodzący się z tego samego środowiska studenckiego - zespół muzyczny "Raz, dwa, trzy". Ponadto w sali Estrady pokazano koncerty piosenek w wykonaniu członków Formacji "Zaś" i ich przyjaciół zatytułowane "Lata dwudzieste, lata trzydzieste" i "A jednak Big Beat" [Haczek, 1990]. Miejscowa publiczność (około 2,5 tysiąca widzów) entuzjastycznie przyjęła kabaretowo - estradowe prezentacje zielonogórskich studentów. Podobne oceny pojawiły się również w prasie lokalnej, w której pisano m.in.: "Kilkudziesięcioosobowa grupa studentów pokazała w swoich programach, że potrafi zbliżyć się do profesjonalizmu estradowego, a niektórzy z nich udowodnili, że już tymi profesjonalistami są" [Piotrowski, 1990, s.4].

Mniej więcej w tym samym czasie władze uczelniane WSP w Zielonej Górze podjęły decyzję o utworzeniu międzywydziałowego fakultetu kabaretowego, którego wykładowcą został Wł.Sikora. Fakultet cieszył się dużym zainteresowaniem wśród studentów - kształcili się na nim zarówno wykonawcy kabaretowi jak i liderzy grup twórczych uczący się pisania tekstów satyrycznych, reżyserowania programów scenicznych, pracy z aktorami itd. Fakultet istniał dwa lata (1990-1992), w ciągu których studenci zaprezentowali pięć premier kabaretowych tj. program oparty na tekstach R.Załuckiego, "Badziewie kabaretowe", "Zieloną Gęś", "Sławnych ludzi", "Bajki dla potłuczonych" [Matysik, 1994].

Pod koniec 1990 roku niespodziewanie doszło do rozpadu Formacji "Zaś". Jako przyczynę wymienia się wewnętrzne konflikty i nieporozumienia między kabareciarzami, do których dochodziło na tle podziału nagród festiwalowych, oceny zasług i wkładu pracy poszczególnych członków oraz różnic poglądów co do kierunku dalszego działania Formacji.

W tej sytuacji członkowie "Potem" (przypomnijmy - reaktywowanego w 1988 roku) skupili swą uwagę na realizacji własnych programów kabaretowych, spośród których wystawione w 1991 roku "Bajki dla potłuczonych" uznane zostały za szczytowe osiągnięcie artystyczne tej grupy. Popularność "Potemowców" na ogólnopolskiej scenie kabaretowej wyraźnie rosła, gościli oni coraz częściej w radiowych i telewizyjnych programach rozrywkowych, występowali także na deskach teatrów zawodowych, m.in. w warszawskich teatrach: Rampa, Buffo i Teatrze Polskim, w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu, Teatrze Stu w Krakowie, Teatrze śląskim w Katowicach i innych. Coraz częściej też uznawani byli za jeden z najlepszych (jeśli nie najlepszy) polskich kabaretów - również przez "klasyków" tego gatunku takich jak: Stanisław Tym [zob. Maciejewska, Redel, 1991], czy Jacek Fedorowicz, który twierdził: "Potemowcy mają olbrzymie możliwości. Potrafią przez cały czas utrzymać na widowni wysoką temperaturę odbioru i potrafią śmieszyć nieprzerwanie. (...) Kabaret Potem jest bardzo nowoczesny, nawet nieco wyprzedza swój czas. Szukając tworzywa penetruje obszary, które już niedługo będą gwałtowanie poszukiwane przez coraz większą ilość widzów. Widzowie, zmęczeni relacjami z codzienności, coraz chętniej będą uciekać w świat fikcji literackiej, może absurdu, w kolor, bajkę, groteskę, w większej cenie będzie dobry gag, niż najwspanialszy nawet żart polityczny" [Fedorowicz, 1991, s.7].

W tym samym czasie, gdy "Potem" święcił triumfy na krajowej scenie kabaretowej - w zielonogórskim środowisku studenckim zapanował pewien zastój i stagnacja działań. Jak się wkrótce okazało - nie na długo...

Imperium kabaretowe "Trrrt" - druga fala zielonogórskich kabaretów[edytuj]

W 1993 roku Władysław Sikora - chcąc przeciwdziałać marazmowi, jaki zapanował w środowisku zielonogórskim po rozpadzie Formacji "Zaś" - powołał do życia Imperium Kabaretowe "Trrrrt", a siebie samego mianował Imperatorem. Struktura ta, której celem (podobnie jak wcześniej Formacji) była opieka nad debiutującymi twórcami kabaretowymi, posiadała sprecyzowane założenia artystyczno - ideologiczne tzw. Manifest, który w całości brzmiał następująco:

Manifet Imperium "Trrrt"

Czas nadszedł, by wreszcie barbarzyńcy opuścili Deski i jedynie przy stołach z trunkami plugawili Sztukę Rozśmieszania.

Nie będzie dobrego słowa dla wszystkiego co wyrosło z wyrachowania, z koniunktury, ani z śliskiego przymilania się do Narodu!

Można robić Sztukę dla pieniędzy, ale nie należy dla pieniędzy jej gwałcić!

Imperium "TRRRRT" zostało powołane do istnienia aby czynić Sztukę wyrosłą z Radości i Pracy. A potem i sławę uzyskać, i pieniądze.

W drodze do chwały Imperium głosić będzie:

Odrzucenie wszystkiego co bardziej na koniunkturze oparte niż na myśli lotnej.

Odrzucenie wszystkiego co bardziej w dupie niż w głowie!

Odrzucenie Sztuki na służbie ideologii.

Nie ma dla Imperium celów zbyt dalekosiężnych. Ważne jest wszystko co pomnożyć może chwałę i rozciągnąć macki Imperium na wszystkie Deski świata.

I niech tak się stanie...

Imperator Zielonego Pingwina, Kat Młodzieży, Sikor I [Sikora, 1997]

W ramach Imperium powstały nowe, studenckie grupy twórcze, które można by nazwać drugą falą zielonogórskich kabaretów, tj. "Miłe Twarze" (przekształcone w 1994 roku w "Pseudomin"), "Jurki" oraz kabaret "Ciach" kierowany przez Dariusza Kamysa - kierownika klubu "Gęba". Grupy te wychowane na kabarecie "Potem" przejęły od niego ideę apolityczności ale jednocześnie dopracowały się własnej oryginalności scenicznej. Tradycyjnie już fala zielonogórskich kabaretów "zaatakowała" wszelkie możliwe festiwale i przeglądy twórczości kabaretowej w kraju zdobywając tam szereg znaczących nagród. Warto wymienić najważniejsze z nich, przy okazji charakteryzując krótko każdy z zespołów.

Kabaret Ciach[edytuj]

Kabaret "Ciach" - nazywany kabaretem "form niedbałych". W swoim dossier "Ciachy" wyjaśniają: "Co to formy niedbałe? Ani elegancja, ani grzeczne scenki. Reżyser przeszkadza aktorom, aktorzy przeszkadzają aktorom, pianista nie przeszkadza nikomu - bo go nie ma. Dziwne, że widownia zawsze jakoś się połapie co jest grane". Inni piszą o nich: "Ciach to wypracowana niedbałość, (...) to przemyślany chaos, bezład jako zasada organizująca porządek przedstawienia" [Luterek, 1996, s.49]. Liderem i głównym tekściarzem grupy jest Darek Kamys (kabaret "Potem"). Członkowie wywodzą się z takich kierunków studiów zielonogórskiej WSP jak: pedagogika kulturalno-oświatowa (3 osoby), historia (1), filologia wschodnio-słowiańska (1) i matematyka (1). "Ciach" wielokrotnie prezentowany był w I i II programie Telewizji Polskiej m.in. przy okazji: Koncertów Galowych Przeglądu PaKA'94, 95; Festiwalu Piosenki OPOLE' 95, 97; programu rozrywkowego "Wieczór z Alicją" oraz realizacji własnych programów kabaretowych. Skecze i piosenki kabaretu "Ciach" można też usłyszeć na antenie Programu III Polskiego Radia w audycjach: "Teraz śmieszniej" i "Powtórka z rozrywki".

Ważniejsze nagrody:

  • II nagroda na Przeglądzie Kabaretowym PaKA w Krakowie w 1994 roku,
  • III nagroda na Przeglądzie Kabaretowym PaKA w Krakowie w 1995 roku,
  • Grand Prix oraz nagroda indywidualna dla Zbyszka Pedro Gawrońskiego na I Mazurskim Lecie Kabaretowym "Mulatka" w Ełku w 1995 roku,
  • I nagroda na Lidzbarskich Biesiadach Humoru i Satyry w Lidzbarku Warmińskim w 1995 roku,
  • Główna Nagroda za najlepszy skecz kabaretowy na Festiwalu Kabaretowym "Qrza Twarz" w Szczecinie w 1995 roku,
  • Grand Prix na Rybnickiej Jesieni Kabaretowej "Ryjek" w 1996 roku,
  • wyróżnienie na Festiwalu Artystycznym Młodzieży Akademickiej FAMA w Świnoujściu w 1997 roku.

Kabaret Jurki[edytuj]

Kabaret "Jurki" - jest prekursorem tzw. nurtu sierocego w kabarecie. Ich założenie wyrażone w dossier to: ubrać strój, wejść na scenę i bawić publiczność własną, "sierocą" interpretacją świata, unikając skrzętnie erotyki oraz tematów politycznych". Pisze się o nich: "Jurki to apoteoza sieroctwa i wrodzonej dupowatości. Aktorzy poruszają się po scenie w sposób podkreślający ich niezdecydowanie, na każdy przejaw zainteresowania ze strony widzów reagują nieśmiałymi ukłonami czym potrafią rozgrzać publikę do czerwoności" [Luterek, 1996, s.49]. Liderem grupy jest Wojtek Kamiński (student pedagogiki pracy socjalnej), który tak wspomina początki działalności: "Idea tego kabaretu była samorodna. Byliśmy bardzo zahukanymi, młodymi ludźmi. Tak jak na scenie zachowywaliśmy się i w życiu. Władek Sikora to zauważył i wyeksponował" [cyt. za: Luterek, 1996, s.49]. Pozostali członkowie kabaretu wywodzą się z takich kierunków studiów WSP jak: pedagogika kulturalno - oświatowa (3 osoby), matematyka (1) i wychowanie muzyczne (1). Programy kabaretowe "Jurków" opierają się na tekstach autorstwa Władysława Sikory, Jerzego Jankiewicza, Joanny Chudej ("Potem"), środowiskowego Klubu Literatów "Zeppelin" oraz samego zespołu. Od pewnego czasu grupa współpracuje z Programem III Polskiego Radia i Telewizją Publiczną przy realizacji programów rozrywkowych.

Ważniejsze nagrody:

  • Grand Prix oraz Nagroda Publiczności na I Mazurskim Lecie Kabaretowym "Mulatka" w Ełku w 1995 roku,
  • II nagroda na Lidzbarskich Biesiadach Humoru i Satyry w Lidzbarku Warmińskim w 1995 roku,
  • I nagroda na Przeglądzie Kabaretowym PaKA w Krakowie w 1996 roku.

"Pseudomin" (dawne "Mile Twarze")[edytuj]

Kabaret Twarzy "Pseudomin" - przekształcony we wrzesniu 1994 roku z "Milych Twarzy" w Kabaret Twarzy "Pseudomin" - zalozony został przez studentów pedagogiki kulturalno-oświatowej: Krzysztofa Bosego, Miroslawa Chome i Tomasza Majera w lokalu przy ul. Morelowej 35/3 w Zielonej Gorze. Największe sukcesy to: II nagroda na Festiwalu Piosenki Debilnej we Wrocławiu w 1995 i 1996 roku, II nagroda na Festiwalu Qurza Twarz w Szczecinie w 1996 roku, oraz nagroda specjalne dla Tomasza Majera (obecnie kabaret "Hrabi") na przegladzie teatralnym WOPTA w Nowej Soli w tym samym roku. Podczas swojej dwuletniej dzialalnosci "Pseudomin" stworzyl dwa programy kabaretowe: "Trzy Latarki" (listopad 1994) i "Kierownik Lubuski" (maj 1996). Kabaret Twarzy "Pseudomin" pozostawał w pewnej opozycji do działalności Imperium Trrrrrt poniewaz poszukiwal swojej wlasnej tozsamosci artystycznej podobnie zresztą jak - założony przez Jerzego Jankiewicza i Slawomira Kaczmarka (studentow pedagogiki kulturalno-oświatowej) - kabaret "Wtorek", który w 1996 roku zdobył Główną Nagrodę Wojewódzkiego Przeglądu Teatrów Amatorskich WOPTA w Nowej Soli oraz III nagrodę na Mazurskim Lecie Kabaretowym "Mulatka" w Ełku w 1996 roku.

Najmłodsze "dzieci" Imperium Kabaretowego "Trrrrt" w Zielonej Górze to - założony w 1995 roku - "Bez Żyły - Wałbrzych" oraz kabaret "EK" powstały w 1997 roku.

"Bez Żyły - Wałbrzych"[edytuj]

"Bez Żyły - Wałbrzych" to interkabaretowa grupa, która według założeń programowych kpi sobie z samej formuły kabaretu. Działa w myśl zasady - najpierw rozwieszamy plakaty informujące o premierze, potem piszemy teksty, bierzemy aktorów (z wszystkich zielonogórskich kabaretów), i po trzech dniach premiera [Luterek, 1996, s.49]. Przedsięwzięcie to ma charakter zarówno prowokatorski, jak i eksperymentalny - może stanowić "poligon doświadczalny" dla sprawdzania i wypróbowywania umiejętności aktorskich miejscowych kabareciarzy. Największym dotychczasowym osiągnięciem "Bez Żyły" jest II nagroda na Przeglądzie Kabaretowym PaKA w Krakowie w 1995 roku, gdzie po ich występie pisano: "Siły komicznej niektórych wykonawców mogliby pozazdrościć zawodowi kabareciarze, chałturzący zawzięcie po całym kraju i telewizyjnych programach od rana do wieczora" [Jędrys, 1995, s.18].

Kabaret EK[edytuj]

"EK" z kolei to kabaret literacko - muzyczny złożony w większości ze studentów (jak też absolwentów) animacji społeczno-kulturalnej (dotychczasowej pedagogiki kulturalno-oświatowej), filologii polskiej i wychowania muzycznego. Pomimo, że grupa istnieje od niedawna to poszczycić się już może osiągnięciem kilku sukcesów tj. I nagrody na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie, II nagrody na Biesiadach Humoru i Satyry w Lidzbarku Warmińskim oraz II nagrody na Mazurskim Lecie Kabaretowym w Ełku.

Robin Hood - czwarta strzała[edytuj]

Pisząc o dokonaniach środowiska kabaretowego WSP nie można pominąć ubiegłorocznej realizacji filmu fabularnego, do jakiej doszło w 1996 roku z inicjatywy kabaretu "Potem". Scenariusz do filmu, który nosi tytuł "Robin Hood - czwarta strzała", został napisany przez środowiskowy Klub Literatów "Zeppelin" na podstawie opowiadania Władysława Sikory - reżysera i odtwórcy roli Horna [zob. Gruszczyński, 1996]. W filmie, który został wyemitowany 31-go grudnia 1997 r. w drugim programie telewizji polskiej, wystąpili m.in.: członkowie wszystkich zielonogórskich kabaretów, "eks-Potemowcy" (Janusz Klimenko i Adam Nowak), a także gościnnie zaproszeni kabareciarze - amatorzy z Poznania, Częstochowy, Krakowa i Rudy śląskiej. Muzykę do filmu skomponował pianista "Potem" - Adam Pernal, a kierownikiem produkcji był Wojciech Kamiński - lider kabaretu "Jurki".

"Robin Hood" jest pierwszą profesjonalną produkcją - założonej przez zielonogórskich kabareciarzy - Wytwórni Filmowej A'YOY. (By ułatwić czytelnikom identyfikowanie poszczególnych nazw, postaci i określeń kabaretowych pojawiających się w niniejszym opracowaniu dołączona została w aneksie "Kabaretowa encyklopedyjka zielonogórska" - zaczerpnięta z przygotowywanej aktualnie do druku książki Władysława Sikory).

"Potem" i jeszcze później...[edytuj]

Po prześledzeniu poszczególnych etapów rozwoju działalności kabaretu "Potem" i środowiska kabaretowego WSP mniej znacząca wydaje się odpowiedź na - retorycznie postawione we wstępie opracowania - pytanie: czy "Potem" to amatorzy czy profesjonaliści? Wydaje się, że największą wartością tej grupy, bez względu na to jak ją zakwalifikujemy, jest jej stała, kilkunastoletnia, aktywna działalność w środowisku studenckim WSP, która doprowadziła do powstania w Zielonej Górze studenckiego ruchu kabaretowego. Kulturotwórcza rola kabaretu "Potem" przejawia się zarówno w tworzeniu nowych wartości artystycznych, nowych wartości kultury [zob. Kargul, 1996, s.76], które na stałe weszły do dorobku polskiej sceny kabaretowej, jak też w inspirowaniu młodych twórców sztuki kabaretowej, pobudzaniu ich do działań artystycznych, do podejmowania eksperymentów twórczych i poszukiwania własnego, oryginalnego języka sztuki scenicznej.

Władysław Sikora w swojej książce skierowanej do młodych kabareciarzy pisze: "Kabaret amatorski (pomimo słabości warsztatowej) ma wielką przewagę nad zawodowym. Nie musi się ograniczać w eksperymentach, lecz może stosować najbardziej zwariowane rozwiązania, bez ryzyka utraty publiczności (bo jeszcze jej nie ma). (...) Kabaret amatorski wygra wtedy, kiedy odnajdzie swój charakter. A charakterem może być wszystko: aktorstwo, brak aktorstwa (o!), tekst, rekwizyt, nieporadność (tak, tak!), wygląd aktorów, miejsce występów, poetyka programu..."[Sikora, 1997, s.1-2].

Sukcesy zielonogórskich kabaretów w pełni potwierdzają te słowa. Bogactwo i różnorodność działań artystycznych podejmowanych w środowisku kabaretowym WSP mogą budzić podziw i uzasadnioną zazdrość dużych ośrodków akademickich w kraju. O prymacie Zielonej Góry zadecydował ruch, środowisko, ferment. Klub studencki "Gęba", wokół którego ogniskują się wszystkie działania kabareciarzy, posiadał i posiada specyficzną, twórczą atmosferę sprzyjającą podejmowaniu aktywności artystycznej przez studentów. Według J.Semkowa - dla ujawnienia i rozwijania się tej aktywności niezwykle duże znaczenie mają warunki zewnętrzne, w tym szczególnie samo środowisko uczelniane. Pisze on m.in.: "Od jego zrozumienia i postawy wobec tworzących się i działających grup i zespołów studenckich zależy ich trwałe istnienie" [Semków, 1990, s.21]. Z kolei inni badacze podkreślają, że rodzące się w środowisku akademickim inicjatywy twórcze, ruchy umysłowe, samorodne życie artystyczne są najwartościowszym składnikiem kultury studenckiej, a przynależność do grup twórczych daje najbardziej utalentowanym osobom szansę awansu do ogólnonarodowej awangardy artystycznej i intelektualnej [Tyszka, 1987, s.192].

Powyższe stwierdzenia nasuwają refleksję iż oto w środowisku zielonogórskim jesteśmy od kilkunastu lat świadkami wyjątkowo aktywnej działalności artystycznej studentów WSP w dziedzinie kabaretu. Działalność ta zaowocowała zdobyciem wielu znaczących nagród na krajowych festiwalach i przeglądach oraz coraz częstszą obecnością zielonogórskich grup kabaretowych w ogólnopolskich mass-mediach. Należy żywić nadzieję, że warunki zewnętrzne stworzone przez środowisko uczelniane pozwolą studenckiemu ruchowi kabaretowemu rozwijać się nadal, nie tylko po to, by popularyzował on dobre imię uczelni i miasta w kraju, ale również po to, by po prostu dostarczał nam radości. I niech tak się stanie...

Bibliografia[edytuj]

  • Fedorowicz, J. (1991) O wadach potem [w:] Gazeta Nowa - Magazyn, nr 104
  • Giedrojć R., Kasz M. (1989) Uznam wyspa jak FAMA gorąca [w:] Kultura, nr31
  • Gruszczyński, W. (1996) Robin wyszedł z lasu [w:] Gazeta Zachodnia, nr 279
  • Hajduk, E. (1984) Aktywność kulturalna studentów WSP (próba ustalenia uwarunkowań [w:] E.Hajduk (red), Aktywność kulturalna studentów, Zielona Góra.
  • Haczek, Z. (1989) Po prostu zrób kabaret [w:] Gazeta Lubuska, nr 104
  • Haczek, Z. (1990) Na początku był Potem... [w:] Gazeta Lubuska - Magazyn, nr 267
  • Jędrys, K. (1995) PaKA, czyli śmiech z kołtuna [w:] Wiadomości Kulturalne, nr 21
  • Kargul, J. (1996) Od upowszechniania kultury do animacji kulturalnej, Toruń.
  • Klimenko, J. (1990) Formacja Zaś... [w:] Gazeta Nowa, nr 20
  • Legutko, P. (1987) Terapia kabaretowa [w:] Tygodnik Powszechny, nr 21
  • Legutko, P. (1988) PaKA 88 [w:] Tygodnik Powszechny, nr 18
  • Legutko, P. (1989) Zielona gęś przy okrągłym stole [w:] Tygodnik Powszechny nr 17
  • Luterek, G. (1996) Imperium śmiechu [w:] Czas Kultury, nr 3
  • Luterek, G. (1996) Jestem palmiarz, mam szajbę - wywiad z Wł.Sikorą [w:] Czas Kultury, nr 3
  • Maciejewska, J.; Redel, E. (1991) Ze śmiechem w Polsce jest coraz smutniej - wywiad ze St. Tymem [w:] Film, nr 30
  • Maksymczak, P. (1985) Przede wszystkim bawić - rozmowa z kabaretem Potem [w:] Gazeta Lubuska - Magazyn, nr 86.
  • Malinowska, A. (1989) Kabarety, kabarety... [w:] Kierunki, nr 18
  • Matysik, M. (1994) Społeczne uwarunkowania zainteresowań teatrem i kabaretem studentów WSP. Praca magisterska napisana pod kierunkiem E. Hajduka. Instytut Pedagogiki Społecznej WSP, Zielona Góra.
  • Piotrowski, P. (1990) Publiczność głosuje brawami, [w:] Gazeta Lubuska - Magazyn, nr 279
  • Romański, W. (1989) Foka się śmieje [w:] Politechnik, nr 16
  • Semków, J. (1990) Kultura studencka w życiu uczelni. Rola uniwersyteckich zespołów chóralnych, instrumentalnych i tanecznych. Prace Pedagogiczne LXXXI, Wrocław
  • Sikora, W. (1997) Maszynopis książki przygotowywanej do druku, Zielona Góra
  • Sołtysiak, T. (1989) Rekwiem dla cenzora [w:] ITD., nr 34-35
  • Szuman, S. (1947) Pochwała dyletantów. Rzecz o samorodnej twórczości w wychowaniu estetycznym społeczeństwa, Warszawa
  • Tyszka, A. (1987) Interesy i ideały kultury. Struktura społeczeństwa i udział w kulturze. Warszawa.
  • Wasilewski, P. (1989) O FAMIE, która nie kłamie [w:] Student, nr 15
  • Wasilewski, P. (1990) Piękna, dwudziestoletnia [w:] Dziennik Polski, nr 168
  • Wnuk-Lipińska, E. (1981) Uczestnictwo studentów w kulturze, Warszawa

Aneks: kabaretowa encyklopedyjka zielonogórska[edytuj]

  • A'YOY - Wytwórnia Filmowa przy kabarecie POTEM. Później środowiskowa.
  • Barszcz z Krokietem - Formacja Zaś - Zielona Gęś K.I.G. w reżyserii Kamysa i wykonaniu młodzieży. 1989. Program przejęty przez Potem i poddany dodatkowej reżyserii W.S.
  • Bez Żyły Wałbrzych - kabaret rotacyjny, bardziej idea niż zespół. Kabaret sztandarowy Imperium TRRRRT. Lider Sikora. 1995.
  • Chuda Joanna - aktorka Potem od 1989, przedtem Drugi Garnitur - autorka cyklu opowiadań o Placuszku i Fredku, najbardziej aktywny realizator Wytwórni A' YOY.
  • Ciach - kabaret form niedbałych. Lider Kamys D. 1994.
  • Czyżycka Gosia - aktorka Ciach i Law Law Law.
  • Drugi Garnitur - Formacja Zaś - kabaret tekstu z tekstem, socrealizm na żywo. Założyciel - Kamys, reżyser - Sikora, kierownik - Nowak. 1988.
  • Dybuk - Nium-Gogo-Gąsior, trio kabaretopodobne. 1993.
  • Dziadowskie Czwartki - od 1986, cykliczne spotkania kabaretowe na zadany temat. Dyrekcja: W. Sikora.
  • EK - na razie tajemnica.
  • Elvis Dutkowiak Mariusz - Stajnia Niemożliwych - Dowódca i Muzyk. Mariusz nie jest Wampirem.
  • Fakultet Kabaretowy - 1990-92 - zajęcia kabaretowe na WSP prowadzone przez W. Sikorę. Ocena nie zaliczana do średniej.
  • FAMA - 1985-1994 dla zielonogórskich formacji miejsce prezentacji i dokonań.
  • Formacja ZAŚ - 1988-90 - zgrupowanie kabaretowe założone przez W. Sikorę. Zawierało: Potem, Żżżżż, Law Law, Barszcz z Krokietem, Drugi Garnitur. Trzy "Trójzęby Neptuna" pod rząd (tzn. Grad Prix FAMA).
  • Gancarz Mirek - aktor Potem od 1986.
  • Gęba - klub WSP, miejsce prób i prezentacji prawie wszystkich z wymienionych.
  • Halama Grzegorz - artysta napływowy, w Zielonej Górze od 1996 roku.
  • Imperium Trrrrt - wielka karta do wypełniania. Wielki Opiekun niedużych kabaretów. 1993.
  • Jego Marskość Wątroba - Stajnia Niemożliwych - Pieśni Alkoholowe Remigiusza K. (miau)
  • Jenek Leszek - aktor Potem od 1990, przedtem Barszcz z Krokietem.
  • Jurek Jankiewicz - aktor, autor, założyciel kabaretów.
  • Jurki - kabaret formy sierocej. Szef: Jurek J. później Sasza II. aż po znanego Wojtka Kamińskiego. 1994.
  • Kabaret Przechodni - wieloosobowy twór do występów niezobowiązujących.
  • Kabarety Pięterkowe - Przechodni, Knur, Tarzany, Chopie, Dybuk i wiele innych... Krótkie formy okołosceniczne.
  • Kamiński Wojtek - słynny Wojtek Kamiński.
  • Kamys Darek - twórca i aktor - twórca i współtwórca: Potem, Drugi Garnitur, Barszcz z Krokietem, Żżżżż, Ciach, Serial: Spadkobiercy, Premiera w 3 Dni. Jedyny w Potem od pierwszych godzin.
  • Kibuc - Stajnia Niemożliwych - tajemnice Akwanautów.
  • Klimenko Janusz - aktor Potem 1985-1990.
  • Kłos Andrzej - aktor Potem przez 2 miesiące, element tryjjo autorskiego Sikora-Kamys-Kłos.
  • Koliegi Pajągi Somalia Yea - Stajnia Niemożliwych - Pieśni paramurzyńskie.
  • Kowalski Tomek - aktor Drugiego Garnituru, Ciach. Wiecznie obecny. Piroman.
  • Law law law - Formacja Zaś - kabaret szufladowy Władka S. - przez 5 lat 5 składów i 5 spektakli.
  • Magier Adam Owens - aktor Ciach. Wzorzec GN.
  • Marylka Agnieszka Litwin - aktorka Jurki, kobieta-puzon, kobieta-królik itp.
  • Matysik Mariusz - aktor Ciach. Nieoceniony Suchocka z Kolegami.
  • Miłe Twarze - kabaret. Twarzowcy bez tekstów. 1993.
  • Nowak Adam - były aktor Drugiego Garnituru, Kibuca, Potem, a w końcu lider grupy RAZ DWA TRZY.
  • PAKA - Festiwal przez dziewięć lat skolegowany z Potem. Później wy.
  • Pedro Gawroński - aktor Stajni Niemożliwych, Ciach. Uroda rekina.
  • Pernal Adam - muzyk(ant) kabaretu POTEM. Kompozytor wielu piosenek.
  • Potem - kabaret od 25.XI.84. Do kwietnia 85 kierownikiem K. Langer, później Sikora. Przerwa roczna w 1988 r. Programy: POTEM 1; POTEM 2; POTEM 3; Z KOLBERGIEM PRZEZ ŚWIAT; BAJKI DLA POTŁUCZONYCH; ZIELONA GĘŚ; TRĄBKA DLA GUBERNATORA; RÓŻNE TAKIE STORY; PIOSENKI; PIĘTNAŚCIE SZTUK; SNY I ZMORY IM. SIERŻANTA ZDYBA;. SERCA JAK MOTYLE; DZIKIE MUZY.
  • Premiera w 3 dni - sporadyczna impreza kabaretowa na zasadzie: na 3 dni przed imprezą powiesić plakaty, potem napisać program i wystawić.
  • Pseudomin - kabaret powstały z Miłych Twarzy. 1994.
  • Rewers Janusz - aktor Ciach. Gwiazda serialu - Frank Dealey.
  • Serial - forma improwizacji scenicznej opracowana przez D. Kamysa i zaszczepiana na gruntach zaprzyjaźnionych. Tytuł: Spadkobiercy.
  • Sikora Władek - autor, twórca i coraz mniej aktor - lider Potem, Prezes Formacji Zaś, Imperator Trrrrt - twórca i współtwórca: Drugi Garnitur, Żżżżż, Law Law Law, Bez Żyły Wałbrzych, Premiera w 3 Dni, Dziadowskie Czwartki.
  • Sobotkiewicz K. - dwanaście i pół.
  • Sopielewska Ewa - aktorka Potem do 1987.
  • Stajnia Niemożliwych - alternatywa do Formacji Zaś. Wódz: Elvis Dutkowiak Mariusz. Specjalność: krótkie formy muzyczne. Zawierała: Kibuc, Uzębienie Dżordża Majkela, Jego Marskość Wątroba, Koliegi Pajągi Somalia Yeea, Turbina Pingwina.
  • Turbina Pingwina - Stajnia Niemożliwych - 20-to sekundowy program - wielokrotnie doceniany.
  • Uzębienie Dżordża Majkela - Stajnia Niemożliwych - miniatury muzyczne Moralnego Niepokoju.
  • Wtorek - drugi kabaret Jurka J. Miniatury sceniczne typu schizo.
  • Zrób Kabaret - piosenka sztandarowa Potem, autorstwa Nieznanych Sprawców z Lublina, przywłaszczona przez Pawła J. pierwszego pianistę Potem.
  • Żżżżż - Formacja Zaś - parodia teatru aternatywnego - stworzony przez duet Kamys-Sikora. Lider: J. Giszter.
  • "ZEPPELIN" - Klub Literatów - tajna jednostka literacka o podłożu masońskim, zajmująca się pisaniem tekstów i jedzeniem jajek w majonezie. Skład klubu jest tajemnicą, podobnie jak życie. (he he)


O autorce[edytuj]

Autorka artykułu, Małgorzata Olejarz, jest adiunktem Instytutu Pedagogiki Społecznej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. T. Kotarbińskiego w Zielonej Górze (obecnie Uniwersytet Zielonogórski).


Udziela się zgody na kopiowanie, dystrybucję i/lub modyfikację tego tekstu na warunkach licencji GNU Free Documentation License w wersji 1.2 lub nowszej, opublikowanej przez Free Software Foundation.
Kopia tekstu licencji umieszczona została pod hasłem GFDL. Dostepne jest również jej polskie tłumaczenie.

Informacje o pochodzeniu tekstu możesz znaleźć w dyskusji tego tekstu.