Strona:Stanisław Załęski - O masonii w Polsce.djvu/14

 »Myśl ta znalazła wyraz w założeniu wolnomularskiego związku czyli związku światła. Pierwszy historyk jego (Masonii) Anderson, traktował go jako rzecz w gruncie identyczną z historyą budownictwa, tej matki wszelkiej kultury. Masonia i geometrya były dla niego równoznaczące. Miara, liczba, porządek, harmonia, oto prawda, piękno dla zewnętrznego zarówno świata, jak dla wewnętrznego życia; właściwy stosunek rzeczy między sobą, nazywa się w społecznem życiu sprawiedliwością, w obyczajowem prawością, w politycznem wolnością. Masonia i geometrya idą pewną drogą, wewnętrzna konieczność jest ich życiowym pierwiastkiem. Zrzekają się wszelkiej samowoli w prawdziwej wolności, która przedstawia się wszędzie jako coś przywiązanego (als Gebundenheit) do boskiego prawa. To wewnętrzne prawo powinni ludzie wykonać, siły swe rozwinąć, bytu swego godnie używać i jako członki jednego ciała, stworzyć królestwo szczęścia, spokoju i wolności. Droga do tego celu z wszelkiemi przeszkodami, zboczeniami i przeciwdziałaniami, jest przedmiotem kulturalenj historyi. Ta w swym rozwoju wyrabia powoli zasady, których stróżem i naczyniem (Gefäss) jest obecnie związek masoński, a które w dalszym swym pochodzie (Werdegang) jako siła poruszająca (motor) występują.
 »W podwójnym tym kierunki rozważać należy zasady masońskie 1° jako produkt historycznego rozwoju, 2° jako potęgę kształcącą (gestaltende Macht), z swymi dwoma głównymi czynnikami, intelektualnym i etycznym elementem.
 »Obydwa mają wewnątrz Masonii równe znaczenie. Masonia domaga się poznania prawdy, oświaty (Aufklärung), gorliwego szukania światła i poleca swym uczniom pielęgnowanie nauki. Kładzie jednak równomiernie nacisk na prawo obyczajowe, na ćwiczenie się w cnocie i na zasady sprawiedliwości i braterstwa. Pracuje nad usposobieniem i charakterem, ale też żąda sprawiedliwych owoców wewnętrznego zbudowania, czynów miłości bliźniego, rozkrzewienia powszechnego dobrobytu (Wohlfart). Budować świątynię pojedynczego życia, budować dla ogółu (Gesammtheit), a to przez wskrzeszenie (Neubelebung) idei ludzkości jako wyższej całości, która wszystkie jednostki, społeczeństwa i narody obejmuje, przez ustawiczne tworzenie z wiecznego źródła życia, rozumu i istotności (Grundwesentheit) człowieka ― oto praca masonii… Samolubstwo, wiara w powagę (Autoritätsglaube), kastowe i stanowe uprzedzenia