wiosny nie urodzi, ani jeden rok nauki. Birk. Kaz. Jedna wiosny jaskółka nie sprawi. Pot. Pocz.
3 Kiedy się jaskółka zniża, deszcz się do nas zbliża.
Jasna Góra.
1 Godni wieszczkowie Jasnej Góry i Sokala. — Lip. M. 247.
T. j. nędzni poeci, rymotwórcy.
2 Wiersze ze skrzyni jasnogórskiej. — Lip. M. 270; Dar. 129.
Liche, niezręczne rymy, bez sensu i ładu, takie jak kantyczki przez zakonników w klasztorze jasnogórskim układane.
Jasny. 1 Jasne jak na dłoni. 2 Jasne jak słońce (jak słońce na niebie).
To je jisto, jak słońce na niebie. Cinć. 37. § Pokazuje mu tak jaśnie, jako słońce na niebie świeci. Herb. Prodr. Rzecz tak jasna, jako na niebie słońce. Wuj. Post; Żarn. Post. Dowód tak jasny, jako słońce południowe. Czarown. Dowody jaśniejsze nad słońce. Chrość. Phars.
3 Jasny, jak miesiąc na niebie. — Feder. rkp.
Jastrząb. 1 Nie urodzi jastrząb gołębia. — Żarn. Post.
Jastrząb puhacza nie wylęże. Min. Ryt.
2 Rzadko ten jastrząb kuropatwę schwyci, który się za całym stadem ugania.
Jaś ob. Jan.
Jaśnie. Jaśnie zgaśnie, mosanie zostanie. — Kolb. VIII. 255.
Odm. Jaśnie trzaśnie, a mospanie zostanie.
Jatka. 1 Trafimy się u jatek. — Knap. 1169.
T. j. jeszcze się zdybiemy, spotkamy, dam ja ci, nauczę ja ciebie; zejdziemy się przy stolo, przy jedzeniu.
Ob. p. w. Sól.
2 W jatce wszystkie krowy są woły. — Now. 100. 3 Wydał go na mięsne jatki. — Ryś. cnt. 16.
Wydał się na jatki. Knap. 1277; Trotz, p.w. Jatki. § Wydał go na mięsne jatki. Rej. Post. Wydać kogo na jatki i na pośmiewisko. Anon. II. Wydać się na mięsne jatki, t.j. wprawić się w niebezpieczność. Mącz. Gryfowie z bitwy z prusakami uciekli i drugie na mięsne jatki wydali. Biel. Kron. Hetman od posiłków opuszczony, prawie na mięsne jatki wydany był. Biel. Kr. Na mięsne jatki nieprzyjacielowi wydać. Wereszcz. Dr. I ludzie na jatki wydał i sam zginął. Warg. Apol. Wszytko radniej cierpieć, aniżeli rzplitą na jatki wykładać wolimy. Krom. Kron. Wydać na mięsne jatki. Budn. Ap. Na mięsne wydać jatki. Tward. Woj. Krwawe łzy wylewały matki, patrząc na dziatki, Które gwałtem dać musiały na mięsne jatki. Pieśń. Kat.
Jawa. 1 Co na jawie, to we śnie. — Linde, p. w. Jawa.
2 Czego kto pragnie na jawi, to mu sen przed oczy stawi. — Ryś. cnt. 2; Wójc. Przyp. 6.
Jazda.
1 Anielska jazda, a djabelski wywrót (djabelskie przewrócenie).
Ob. p. w. Sanki.
2 Jazda bez siodła, pole bez obłowu, gość nie dyszkret — prędko naprzykrzą się. — Zabcz. Pol. II. 4.
....prędko się naprzykrzą radzi. Gospod. 20; Wójc. Przyp. 36. ....uprzykrzą się. Grab. Star. I. 386.
3 Jazda na szkapie niechętnym, jako i z furmanem a z sługą pożyczonym — jednaki wczas. — Gospod. 59; Wójc. Przyp. 48.
Jazłowiecki. Po Jazłowiecku.
Wyrażenie nie dość jasnego znaczenia i początku. Użył je Opaliński w Satyrach. Por. obszerniej u Dar. (str.30).
Jąć się. 1 Jął go się, jak ślepy pacierza.
2 Tak się go to imie, jako groch ściany. — Ryś. cnt. 15; Czel. 558.
Jechać. 1 Czego nie ubijesz, tego nie ujedziesz. — Krem. 42.
Odm. Co ubijesz, to ujedziesz.
O leniwych koniach, a ogólnie o niechętnych i leniwych robotnikach.
2 Fur, fur, niedaleko bór, będzie popas.
Wyrażenie zachęcające do prędszej jazdy.
Fur, fur = z żydowska jedź, jedź.
3 Gdy jedziesz w drogę, ano piecze słońce, nie chroń się dla dżdża wziąć sobie opończę. — Ryś. cnt. 4.
....nie chceć się dla dżdża wziąć z sobą opończę. Wójc. Przyp. 14. Choć świeci słońce, bierz w drogę opończę.
Ob. N. 21.
4 Jaki jechał, taki spotkał. 5 Jechać proboszczowskim truchtem.
T. j. wolno.
6 Jedzie, jak ciota na świni. — Chocisz. 273; Lech. 288. 7 Jedzie, jak kurjer na indyku. 8 Jedzie jak na raku.
Powoli się wlecze.
9 Jedzie jak po maśle. — Kolb. VIII. 255.
10 Jedzie, jak smolarz ze smołą. — Lom. 14.
