Pierwszą próbę urzeczywistnienia swych pomysłów Cieszkowski uczynił w dobrach swych już w roku 1845, jeszcze za życia Marcinkowskiego, i o zamysłach tych, jako też o sposobie ich przeprowadzenia, mówił i pisał, w szczególności zaś referował także w niemieckich towarzystwach rolniczych.
Najwspanialszem dziełem Augusta Cieszkowskiego jest jednakże zawiązanie w dniu 25. czerwca 1848 r. w Berlinie Ligi, stowarzyszenia, wzorowanego w organizacji swej na Cobdena „Anticorn-law-League w Anglji“. Liga ta jest zaiste objawem fenomenalnym. Obmyślana już rychlej, powstała dopiero po wypadkach, cierpieniach i klęskach roku 1848. Duch społeczny, niezłamany zawodami, skupia się natychmiast do nowego wysiłku, potęguje się i czyni zwrot, stanowiący epokę w dziejach naszych.
„Gdy z nastaniem wiosny ludów wskutek wypadków roku 1848 uzyskał naród, jeżeli nie klejnot nad klejnotami, to przynajmniej już klejnot wielkiej drogości, prawo stowarzyszenia“… gdy wówczas zaświtała poraz pierwszy jakaś nadzieja odzyskania na drodze prawa tego, co nam na drodze przemocy i nadużycia odjęto… gdyśmy się ujrzeli poraz pierwszy przez pozyskanie swobód konstytucyjnych w ruchach normalnych swobodniejsi, a w środki pielęgnowania zdrowia narodowego zamożniejsi — nadewszystko zaś, gdyśmy „przez zawiązanie Ligi Polskiej doszli do pew-
Strona:Rus Jarema Kusztelan - Rodowód spółek ludowych.pdf/26
Ta strona została przepisana.
