Strona:Rocznik Krakowski. T.4 (1901).djvu/230

Ta strona została przepisana.

część Śląska i Morawy^[1], bo oczywiście Ibrahim ma tu na myśli Kraków tak jak i Pragę, jako części składowe państwa Bolesława, trzeba też powiedzieć, że państwo to rozciągało się od Pragi do Krakowa nie wyłącznie, ale oczywiście włącznie, t. j. obejmowało i Pragę i Kraków.
Zresztą granicą mogą być góry, może być rzeka, lub jakiś sąsiedni kraj, ale nigdy nie miasto, gdzieś więc za Krakowem dopiero należy szukać granicy ówczesnych Czech, — ale gdzie? W tem leży cała trudność. Historycy czescy nie bez poczucia dumy wspominają, jakto w X wieku państwo obu Bolesławów graniczyło z Rusią i z państwem Włodzimierza Wielkiego. Głównym i jedynym tego dowodem jest dokument z 1086 roku, w którym, jak wiemy, granice dyecezyi praskiej stanowią rzeki Bug i Styr, a więc sięgają w głąb Rusi. Tymczasem tak nie jest. Czechy z Rusią graniczyć mogły, ale nie sięgały tak daleko. Są na to dowody. Oto w roku 981 przedsiębrał Włodzimierz W. wyprawę na Lachów i odebrał im Przemyśl i grody czerwieńskie^[2], a więc tę właśnie część kraju, w której i Bug i Styr biorą początek. Wobec tego twierdzenie, jakoby państwo czeskie sięgało po Bug i Styr, jest błędnem, trzeba też od niego odstąpić i powiedzieć: „grody czerwieńskie należały do Polski, zajął je dopiero wielki zbieracz i jednoczyciel plemion i ziem ruskich Włodzimierz Wielki".

Jestto fakt zupełnie pewny — i podobnie jak przy dowodzie istnienia biskupa na Morawach w X wieku, tak i teraz na niewiele się przydadzą

↑ Palacky: Dějiny Národu českého. T. I. wyd. 3. str. 247. Morawy zajął Bolesław po 955 roku, t. j. po zwycięstwie swym nad Madziarami. Przy tem należy zostać, mimo przeciwnego zdania Bretholza wygłoszonego w rozprawie p. t. Mähren u. das Reich Boleslavs II. Archiw. f. Oester. Geschichtsf. T. XXVIII. 1895 r. i w dziele Geschichte Mährens. T. I. 1895, str. 149—171. Niema żadnego dowodu bezpośredniego w źródłach, że Morawy nie należały do Czech — a ten jeden, który Bretholz podaje raczej mógłby dowieść czego innego. Kosmas (I. § 40. str. 63.) mówi w swej kronice pod rokiem 1021 co następuje: Nam antea pater sibi (duci Bracislai) totam illam terram tradiderat (t. j. Morawy) — fugatis cunctis (de civitatibus) Polonis, ex quibus multos comprehensos — vendi insserat in Ungariam et ultra, quia revera post obitum secundi Boleslai sicut urbem Pragam, ita totam Moraviam vi obtinuerant Poloni. Otóż widać z tego, że zajęcie Pragi i Moraw jest według kronikarza równoczesne i występuje w jednym kompleksie wydarzeń historycznych, przypuścić też trzeba, iż według niego na Czechach zdobyli Polacy Morawy. Jeżeli zaś na innem miejscu wkłada Kosmas w usta księciu Władysławowi czeskiemu 1110 roku zdanie, że dziad jego Bracisław eam (t. j. Moraviam) primus dominio suo subingavit (ks. III. § 34.), to gdyby nawet istotnie miał Kosmas na myśli to, że Bracisław pierwszy ją zdobył, należałoby powiedzieć wobec ustępu pierwszego, że zostaje on z sobą w sprzeczności, i że co do zajęcia Moraw, należy go uznać za źródło mniej wiarygodne a nie budować na niem całej hipotezy tak mało zgodnej z wewnętrznem biegiem wypadków. Wszakże ten sam Dr. Bretholz przyjmuje, że Bolesław II miał i część Śląska i Kraków a tylko nie miał Moraw, wrzynających się między te kraje. — Por. też Voigt, Adalbert von Prag. str. 265.
↑ Лѣтопись по Лаврентьевскому списку, 1897, str. 80. Иде (Володимеръ) к Ляхомъ и зая грады ихъ Перемышль, Червень и ины грады иже суть и до сего дне подъ Русью, por. ter. Соловьевъ, Истрия Россіи. T. I. Wydanie 1880, str. 179. Линниченко, Взаимныя отношенія Руси и Польши: T. I. 1884, str. 74 i 77, oraz Ивановъ: Историческія судьбы волынской земли. 1895, str. 62.

[1] Palacky: Dějiny Národu českého. T. I. wyd. 3. str. 247. Morawy zajął Bolesław po 955 roku, t. j. po zwycięstwie swym nad Madziarami. Przy tem należy zostać, mimo przeciwnego zdania Bretholza wygłoszonego w rozprawie p. t. Mähren u. das Reich Boleslavs II. Archiw. f. Oester. Geschichtsf. T. XXVIII. 1895 r. i w dziele Geschichte Mährens. T. I. 1895, str. 149—171. Niema żadnego dowodu bezpośredniego w źródłach, że Morawy nie należały do Czech — a ten jeden, który Bretholz podaje raczej mógłby dowieść czego innego. Kosmas (I. § 40. str. 63.) mówi w swej kronice pod rokiem 1021 co następuje: Nam antea pater sibi (duci Bracislai) totam illam terram tradiderat (t. j. Morawy) — fugatis cunctis (de civitatibus) Polonis, ex quibus multos comprehensos — vendi insserat in Ungariam et ultra, quia revera post obitum secundi Boleslai sicut urbem Pragam, ita totam Moraviam vi obtinuerant Poloni. Otóż widać z tego, że zajęcie Pragi i Moraw jest według kronikarza równoczesne i występuje w jednym kompleksie wydarzeń historycznych, przypuścić też trzeba, iż według niego na Czechach zdobyli Polacy Morawy. Jeżeli zaś na innem miejscu wkłada Kosmas w usta księciu Władysławowi czeskiemu 1110 roku zdanie, że dziad jego Bracisław eam (t. j. Moraviam) primus dominio suo subingavit (ks. III. § 34.), to gdyby nawet istotnie miał Kosmas na myśli to, że Bracisław pierwszy ją zdobył, należałoby powiedzieć wobec ustępu pierwszego, że zostaje on z sobą w sprzeczności, i że co do zajęcia Moraw, należy go uznać za źródło mniej wiarygodne a nie budować na niem całej hipotezy tak mało zgodnej z wewnętrznem biegiem wypadków. Wszakże ten sam Dr. Bretholz przyjmuje, że Bolesław II miał i część Śląska i Kraków a tylko nie miał Moraw, wrzynających się między te kraje. — Por. też Voigt, Adalbert von Prag. str. 265.

[2] Лѣтопись по Лаврентьевскому списку, 1897, str. 80. Иде (Володимеръ) к Ляхомъ и зая грады ихъ Перемышль, Червень и ины грады иже суть и до сего дне подъ Русью, por. ter. Соловьевъ, Истрия Россіи. T. I. Wydanie 1880, str. 179. Линниченко, Взаимныя отношенія Руси и Польши: T. I. 1884, str. 74 i 77, oraz Ивановъ: Историческія судьбы волынской земли. 1895, str. 62.

[1]

[2]