Przejdź do zawartości

Strona:Rocznik Krakowski. T.4 (1901).djvu/134

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

rzeczy, których chociaż sława do mnie doszła, lecz teraz z radością własnemi oczami się o nich przekonywam". W dziesięć lat później przybył w te mury Commendoni, nuncyusz papieski i znowu zapisano, że pilnie przejrzawszy bibliotekę publiczną, z rozkoszą wychwalał strukturę Kolleginm[1]. I później jeszcze nieraz w obec dostojnych gości szczycono się biblioteką, jak np. w r. 1584 prowadząc do niej królowę Annę[2].

Następne blisko 3 wieki mało przyniosły zmian w gmachu Kollegium większego. Zmiany niektóre co do najbliższego otoczenia i sąsiedztwa zaszły jeszcze w czasie restauracyi Kollegium i w pierwszej połowie XVI w. I tak w r. 1496 król Jan Olbracht kupiwszy od Mikołaja Zatorskiego plac niewielki z domem drewnianym, naprzeciw kościoła ś. Anny, przyległy Uniwersytetowi, przyłączył go i wcielił do Kollegium, dla rozprzestrzenienia tegoż[3]. W r. 1511 znowu Bernard Goldschloer[4] sprzedał Uniwersytetowi za 100 złotych dom swój drewniany na ul. ś. Anny przy domu Kollegium większego stojący[5], a w r. 1537 Zygmunt I uwalniając tę nową posiadłość od podatku szos zwanego, już tylko nazywa ją placem kupionym od Goltislagera, leżącym pomiędzy domem Kollegium większego w stronę kościoła ś. Anny, a domem niegdyś Ciołków[6]. Na placu pustym powstała w XVI w. na czas pewien ulica zwana „Kollegiacką" i. dzieląca posiadłości Uniwersytetu od leżących dalej domów prywatnych. Dom Ciołków w r. 1572 przeszedł na własność Jana Trzycieskiego, słynnego z humanistycznego wykształcenia i jednego z przywódców ruchu heretyckiego w Krakowie, a ojca poety Jędrzeja Trzycieskiego; i wtedy stanął na tyłach tej realności browar na którym długo widzieć można było wypisaną datę 1581 r. Było tu właściwie kilka zabudowań, częściowo drewnianych, i jedna kamienica z izbami sklepionemi. Kamienicę zapewne frontową w r. 1607 posiadał Jan Zagórowski ożeniony z Agnieszką Trzecieszczanką, dwa zaś domy drewniane i browar[7] nabyte zostały jeszcze w r. 1600 od Anny Miroszowej, córki Jana i Małgorzaty Trzycieskich przez Seweryna Białaczewskiego. Domy drewniane szacowane były w r. 1607 na 1000 złotych. Browar przeszedł na własność panów kollegiatów Kollegium większego, którzy tu w XVII w. piwo warzyli. Od r. 1609 czytamy już o browarze „kollegiackim". Zaś domy mieszkalne nabył w r. 1608 X. Adam Romer Stężycki, zwany krótko X. Stężycą, kanonik ś. Anny, a potem kolejno proboszcz ś. Floryana i ś. Mi-

  1. Dr. W. Wisłocki, Liber diligentiarum etc. Cz. I, 356.
  2. Ms. bibl. Jag. Nr. 107 str. 383, cytowany w Morawskiego Nideckim wyd. z r. 1892, str. 333.
  3. Cod. dipl. Univ. Crac. III, 200
  4. W następnym akcie zwany jest Goltislager.
  5. Tamże IV. 34
  6. Tamże IV, 165. Dom ten dalszy w r. 1502 należy do Agnieszki, matki Erazma Ciołka, naówczas proboszcza wileńskiego i sekretarza król., późniejszego biskupa płockiego, dyplomaty i mecenasa: zdaje się, że ona tutaj mieszkała i dlatego król na czas jej życia uwolnił dom od obowiązku dawania kwatery dworzanom królewskim. (Tamże III, 210).
  7. „inter maius Collegium Academiae Crac. ab una, et domum lapideam Collegiaczka nuncupatam parte ab altera si'a".