Pasco zupparius, a w takim razie udział jego przy zakładaniu uniwersytetu miałby większe znaczenie[1].
Dyplomu papieskiego zatwierdzenia fundacyi Kazimierza niema
dzisiaj w archiwum uniwersyteckiem, zaginął w XVIII wieku; tekst dochował się w Rzymie zaciągnięty do regestów. Na formalne jego cechy zwróciłem już wyżej uwagę, układ dyplomów takich był wtedy tak stereotypowy, że zmiany odnoszące się do treści kilku są bardzo nieznaczne, są jedynie wypełnieniem gotowego schematu. Nasz oparty na dawniejszych wzorach stał się znowu z swojej strony wzorem dla innych, a cały ich szereg, jak przywileje papieskie dla Wiednia, Pięciokościołów, Heidelbergu, Chełmna żywcem się na nim opierają[2]. Powtarza on dosłownie motywy w królewskiej suplice podane i nadaje prawo zatwierdzania promocyi biskupowi. Postanowienie to zwykle rozumiejące się samo przez się i przez to prawie formalistyczne, ma w tym wypadku inne znaczenie. W ślad za dyplomem zatwierdzającym z d. 1 września śle papież list do króla datowany z d. 13 września, a w nim powołuje się na nadesłane dokumenty króla i rady miejskiej i wspomina o dokonanem właśnie swojem zatwierdzeniu i powierzeniu prawa licencyi biskupowi, dalej wzywa króla o ratyfikacyę przywileju udzielonego (coby znowu wskazywało na jego prowizoryczny charakter); a w końcu zastrzega się przeciw ostatniemu ustępowi przywileju oddającemu kanclerzowi krakowskiemu zwierzchnictwo nad uniwersytetem i prawo zatwierdzania egzaminów i zaznacza, że przysłużą ono biskupowi.
Ta sprzeczność między królewskim a papieskim przywilejem jest ze wszech miar godna uwagi i zajmowała nawet obcych uczonych[3]. Zaznaczyłem ją powyżej, mówiąc o licentia docendi, wskazując na dwa różne typy uniwersytetów. Jak widzimy Kazimierz usiłował dwa różne systemy połączyć, wszystko jednak świadczy, że dając szeroką autonomię uniwersytetowi, praw swoich monarszych zrzekać się nie myślał. W wspomianym ustępie dał swojemu dążeniu wyraz.
W kuryi, w której każdy wyraz kładziono na szalę, zrozumiano tę intencyę, nie umieszczono królewskiego postanowienia w zatwierdzeniu papieskiem i wezwano króla do cofnięcia się[4].
Stanowisko przez króla zajęte odpowiada zaznaczonemu wyżej i dającemu się dostrzec w historyi jego panowania monarszemu poczuciu władzy.
- ↑ Na pewno nie można tych osób identyfikować, bo „Pasco zupparius" sporządza w r. 1358 testament „in articulo mortis", mógł jednak wyzdrowieć; testament wskazuje, że był człowiekiem zamożnym. Piekosiński, Najst. księga I, nr. 1693.
- ↑ Kaufmann, Universitätsprivilegien der Kaiser, Deutsche Zeitschr. fur Gesehichtswissenschaft, 1889.
- ↑ Kaufmann, l. c p. 138 i tenże, Die Geschichte der deutschen Universitäten II, 152 sq.
- ↑ List Urbana V do króla ma 33,8 (21,5) dł., 53,7 (41,2) szer. Pod zakładką podpis urzędnika skarbowego, „lo de Angicuria" i zapisanie taksy ‡ oznaczającej zapewne 80 dukatów: w ten sposób liczono według francuskiego „quatre vingt". In d° współczesne notatki „super studio generali Urbani" i „Henricus Werneri de Ribbenitze procur(ator).
