Bernarda konnetabla d’Armagnac, później przeszło na stronę Delfina, następnie króla Karola VII. Wszystkie niesnaski wewnętrzne, oraz wojny z Angliją zakończone zostały dopiero w r. 1435 pokojem w Arras. Dokładny obraz tej epoki przedstawił Alexander Dumas w powieści Isabeau de Bavière.
Armaiolo (Acqua di), źródła wody mineralnej w prowincyi Siena, niedaleko zamku Armajolo, przy których urządzony jest zakład kąpielny. Woda wypływa w wielkiej obfitości i zawiera znaczną ilość kwasu węglanego tak, że zdaje się jakby bezustannie wrzała, i dla tego il ballore się nazywa. Smak ma kwaskowaty siarkowy, zapach słaby gazu siarko-wodorowego. Temperatura +26° Réaum. W składzie swym zawiera gaz kwasu węglanego i siarko-wodorowego, chlorek sodu i magnezu, siarczan sody, magnezyi i wapna, węglan wapna, magnezyi i żelaza. Wody te używają się z wielkim skutkiem do kąpieli w sparaliżowaniu członków, w cierpieniach zadawnionych artrytycznych i w przy kurczeniu członków, w tańcu św. Wita i w rozmaitych chorobach skóry. W pobliżu powyższego zakładu, pośród pola Arunte, wytryska źródło wody mineralnej, która się Acqua acidula d’Arunte ai bagni d’Armaiolo zowie. Woda ta ma smak kwaśny, szczypiący, temperaturę +23° Réaum., w składzie swym zawiera kwas węglany, chlorek sodu i magnezu, siarczan sody, magnezyi, wapna, węglan wapna, magnezyi i żelaza, kwas krzemny. Zalecaną jest w cierpieniach układu trawienia, w zatkaniach z nagromadzenia szlamu i żółci powstałych, w kamieniach moczowych; a że łatwo tworzy przypływy krwi do głowy, przeto dla osób krwistych nie może być przepisywana. Używa się wewnętrznie. Dr. L. S.
Armansperg (Józef Ludwik hr.), były prezes rady regencyi za małoletności Ottona I króla greckiego, urodził się w Röltzing w Bawaryi 1787 r., wstąpił do służby cywilnej w 1808 r., lecz w r. 1813 przyjął dla obrony Niemiec służbę wojskową. Po pokoju paryzkim, prowincyje francuzkie pomiędzy Renem i Mozellą oddano pod jego zarząd. Reprezentował Bawaryję na kongresie wiedeńskim. W roku 1825 wybrany został na członka drugiej izby. Po wstąpieniu na tron króla Ludwika, stopniowo był radcą stanu, ministrem spraw wewnętrznych, skarbu i spraw zagranicznych. Wszystkie reformy administracyi w Bawaryi są jego dziełem; przyczyniał się wiele do utworzenia niemieckiego Zollvereinu, wreszcie musiał usunąć się od władzy skutkiem intryg kamarylli i partyi klerykalnej w 1831 r. W roku 1832 powołany na prezesa regencyi greckiej, sprawował tam obowiązki kanclerza i prezesa rady ministrów, aż do r. 1837, a nawet w r. 1836 podczas podróży króla Ottona po Grecyi miał sobie nadaną nieograniczoną władzę. Intrygi dworu królewskiego pozbawiły go władzy, której używał z umiarkowaniem i rozsądkiem. Od powrotu do ojczyzny trzyma się zdala od spraw publicznych.
Armata, (harmata). W przeciwstawieniu do innych gatunków dział, jako to: moździerza, granatnika, jednorogu, różną w niejednym względzie od armaty mających budowę i różne przeznaczenie, nazywamy armatą rodzaj działa stosunkowo długiego, mającego kształt ściętego ostrosłupa, kanał walcowy z komorą tejże co kanał średnicy, osadzonego na lawecie w koła opatrzonej i strzelającego pełnemi kulami i kartaczami w kierunku rdzennym lub mało co nad liniją poziomą wzniesionym. To co jest odmiennego w kształcie i budowie armaty od innych dział, wypływa z właściwego jej wojennego przeznaczenia. Zadaniem armaty jest: z wielką siłą rzutu lub też na wielkie odległości razić pociskami przedmioty odkryte, jako to: wojska nieprzyjacielskie w polu, wały, mury lub budowle obronne. Ztąd konieczność wielkiego stosunkowo naboju, pełnych pocisków, bardzo płaskiego łuku w strzale, przenośności w polu. Charakterystyczne więc
