nych, objął lord Howard i Effingham. Cała Anglija protestancka i katolicka postanowiła bronić uporczywie swych swobód. Król szkocki ofiarował Elżbiecie swe usługi; armija angielska wynosiła 60,000 ludzi, dowodził nią Hudson; oprócz tego wszystkie mocarstwa protestanckie, gotowe były na posługi Elżbiety. Armada wypłynęła z Lizbony 29 Maja 1588 r. lecz nazajutrz powstał wiatr gwałtowny, który ją rozproszył. Po uporządkowaniu i naprawieniu szkód, wpłynęła 19 Lipca na wody kanału ś. Jerzego; zajmowała długość 7 mil angielskich. Effingham zakazał flocie angielskiej przyjmować stanpwczą bitwę, polecił tylko małym statkom niepokoić ciężkie okręty hiszpańskie; utarczki takie trwały 6 dni. Pod Calais Armada rzuciła kotwice i czekała na wojska parmeńskie, wtedy Effingham wypuścił pomiędzy nią znaczną ilość małych statków, napełnionych materyją palną; powstał pożar, który tak przeraził Hiszpanów, że odcięli liny i zaczęli uciekać w różnych kierunkach. Porażka była nieuchronna, nazajutrz nadeszła burza, która skruszyła zupełnie niezwyciężoną Armadę; zdruzgotane jej szczątki rozbiły się do reszty o brzegi Szkocyi i Irlandyi. Od tej chwili datuje upadek potęgi hiszpańskiej na morzu i przewaga Anglii. Filip bez szemrania przyjął wiadomość o swej niepowetowanej stracie.
Armadyl, ob. Pancernik.
Armagh, hrabstwo w prowincyi irlandzkiej Ulster, liczące na przestrzeni 454 mil □ angielskich około 240,000 mieszkańców. Kraj w ogólności jest górzysty, a grunta urodzajne. Większa część tych ostatnich jest własnością kościelną; pozostałe zaś rozdzielone są między małych posiadaczów i rozdrobione do tego stopnia, że w niektórych okolicach dotkliwie czuć się daje brak pożywienia. Uprawa ziemniaków i lnu, płóciennictwo i tkactwo ręczne były długo głównym środkiem utrzymania ludności; dziś tkactwo maszynowe gałęź tę przemysłu stłumiło. Usiłowania ku wprowadzenin fabrykacyi wyrobów bawełnianych, jak w całej prowincyi Ulster, tak i tu nie powiodły się. — Armagh miasto, stolica tegoż hrabstwa, ma około 10,000 mieszkańyów, leży na wzgórzu, ma katedrę i jest siedzibą arcybiskupa katolickiego, prymasa Irlandyi. Miasto to dźwignął z upadku arcybiskup Ryszard Robinson, baron Rockeby (1765—1794). Odbudował on kościół katedralny, założony, według podania, przez św. Patryka, patrona Irlandyi, wystawił pałac arcybiskupi i wspaniały gmach szkoły parafijalnej, która pod kierunkiem Carpendale’a znakomitej nabyła sławy. Tenże sam Robinson założył także biblijotekę miejską, obserwatoryjum i dom zdrowia. Armagh jest miejscem posiedzeń assyzów (sądu przysięgłych) hrabstwa i posiada więzienie detencyjne.
Armagnac. Południowa prowincyja francuzka, część dawnego księztwa gaskońskiego, dziś departamenta Gers i Garonny. Grunt żyzny, szczególniej sposobny do chowu bydła i pokryty winnicami; główny przemysł mieszkańców stanowi wyrób wódki, szczególniej w Saintonge i Cognac. Ludność silna, energiczna, bitna, daje dobrych żołnierzy; oświata na bardzo nizkim stopniu.
Armagnac (dom), datuje od 960 r., stanowił szczep Merowingów; założycielem jego był Bernard d’Armagnac zwany zezowaty, syn Wilhelma de Fezensac. Z całej rodziny najpopularniejsze nazwisko jest Bernarda, Konnetahla d’Armagnac, który za panowania Karola VI, podczas regencyi Izabelli Bawarskiej, był naczelnikiem stronnictwa noszącego jego imię (ob. niżej), które po zamordowaniu księcia Orleanu, przez stronnictwo księcia de Bourgogne (w r. 1407), postanowiło pomścić krew zabitego. Dom ten wygasł w r. 1589. Tytuł hrabiów d’Armagnac wznowiony został w r. 1647 na rzecz Henryka Lotaryńskiego hrabi d’Harcourt i potomstwo jego nosiło go do r. 1789.
Armagnaki, stronnictwo przeciwne Bourguignonom i Anglikom, tak zwane od
