Daniela Lanczyckiego, 1600 r. w 4‑ce str. 23.“ Dedykacyja do Lwa Sapiehy, kanclerza po łacinie, dalej jest list Jana Zamojskiego do biskupa Pocieja, w którym żali się kanclerz, że dowiaduje się od biskupa o dziele, które mu jakiś Philaleth przypisał a nie zna go, prosi tedy o samo dzieło i o wykrycie autora (Jocher III, 553). Maciejowski (Piśmien. III, 422) na bardzo słabej podstawie odbiera Arkudyjuszowi autorstwo tego dzieła i Pociejowi je przypisuje. Miał wszelako Arkudyjusz ciągle względy u Pocieja, który zostawszy metropolitą, zrobił go dziekanem pińskim i wielą łask obsypał. Zabawiwszy w Polsce przez lat kilkanaście, Arkudijusz powrócił nazad do Rzymu, opactwo i Torokanie w ręce króla spuściwszy w r. 1613. Tam jeszcze wydał: Opuscula aurea theologorum quorundam clarissimorum virorum graecorum, circa processionem spiritus sancti. Przypisał to dzieło Urbanowi VIII i jego synowcowi kardynałowi Franciszkowi Barberiniemu protektorowi Grecyi. Wyszło po grecku razem i po łacinie. Przedruk tego dzieła w r. 1670 zrobiła Propaganda. Stebelski najobszerniej dotąd o Arkudyjuszu w Polsce pisał. Jul. B.
Arkus, nazwa łuku lub bramy, który na końcu ulic stawiano w polskich ogrodach.
Arkusiński albo Arkuszyński (Antoni), mieszczanin krakowski, wyzłotnik robót bronzowych i rzeźb z drzewa. Nie mając żadnego prawie pojęcia o sztuce odlewania z metalów, tylko powierzchowne wiadomości; potrafił na żądanie księdza Sebastyjana Sierakowskiego, autora dzieła o budownictwie, kanonika katedralnego i rektora akademii, odlać Uraniję i popiersie do pomnika dla Mikołaja Kopernika, wystawionego w Krakowie kosztem tegoż Sierakowskiego. Arkusiński podał myśl tego pomnika, a rysunek według niej ułożył Stachowicz, i z modelu w drzewie Gillera snycerza niemieckiego odlew uskutecznił z mięszaniny ołowiu i cyny. Główną część pomnika stanowi posąg muzy Uranii wieńczący popiersie Kopernika. Widok tego pomnika wyszedł litografowany w Krakowie, tej jeden egzemplarz posłał Sierakowski Arkusińskiemu, który talentem i nauką nieznaną w Krakowie, popiersie Kopernika, statuę Uranii, szczęśliwie i doskonale wylał, niemniej wszystkie bronzy doskonale porobił, autor tegoż pomnika, przesyłając litografiję, życzliwość i przyjaźń oświadcza.“ Są tegoż Arkusińskiego piękne roboty trybowane z blachy miedzianej i wybijane od ręki. Taki jest obraz N. Panny z dzieciątkiem Jezus i św. Józefem, w ołtarzu parafijalnym w wiosce Dobra pod Kaliszem; odlewy z bronzu w kaplicy Rożyców, odnowionej przez Zofiję Potocką, oraz piękne Antepedium do ołtarza P. Jezusa w Mogile pod Krakowem. Wyobraża takowe Chrystusa klęczącego w Ogrójcu, według rysunku Teodora Stachowicza. Umarł w r. 1842 na suchoty.
Arkusz, wszelka massa na długość i szerokość rozpostarta, osobliwie zaś papieru karta tej wielkości, jako jej w papierni nadano (ob. Papier). Arkusz papieru, dzieli się na pół arkusze, ćwiartki, półćwiartki. Arkusz waty, jest to płat wielkości znacznego arkusza papieru, z bawełny gremplowanej, spojonej gummą, czyli wodą klejową. Arkusz blachy, kawał tejże czworograniasty.
Arkwright (Sir Richard), sławny z udoskonalenia maszyny do przędzenia bawełny, słusznie uważanym być może jako twórca gałęzi przemysłu, której Anglija zawdzięcza niezmierny rozwój swego handlu urodzony w Preston 1732 r. Trzynaste dziecko ubogiej rodziny, do 36 roku życia był cerulikiem. Nagle porzucił oficynę i zamierzył poświęcić się mechanice, w tym celu udał się do Warrington, gdzie przedstawił rodzaj perpetuum mobile. Tam zegarmistrz Kay, przemyśliwający nad wynalezieniem przędzalni bawełny, namówił go do przyjęcia udziału w tej pracy. Obu brakło funduszów, udali się więc do obywatela liwer-
