klęsk publicznych, napadów barbarzyńców, głodu i trzęsienia ziemi. Obojętny na wszystko Arkadyjusz, umarł w 408 roku, nie pozostawiwszy po sobie żadnego żalu.
Arkan, (z języka tatarskiego argan), postronek z włosów końskich, do zarzucania na dzikie konie w tabunie, ażeby złowić wybranego konia; przez Ukrainę przeszedł do naszego języka. Tatarzy, równie jak Kozacy, nadzwyczaj wprawnemi byli, do chwytania ze stada czyli tabunu chowanych w stepie koni. Gdy takim arkanem schwytał ukrainiec zwykle za szyję konia, ściągnięciem silnem pętlicy przyduszał go, obalał na ziemię, a następnie zwalniając ściśnięcie arkana, gdy się zrywał na nogi, skakał na niego, leciał z nim i puszczał go w zawód, dopóki nie zmęczył i nie zmusił do swojej woli. Węgrzy do dnia dzisiejszego na obszernych stepach Kumanii używają arkanów do chwytania koni. Pasterze konni (Csikos) są nadzwyczaj zręczni w użyciu arkanu, a nawet w czasie ostatniego powstania (1848—9) w Węgrzech, utworzył się pułk Csikosów, uzbrojony w pistolety, szable i arkany rzemienne, kulami ołowianemi na końcach zaopatrzone, któremi nader wprawnie jeźdców nieprzyjacielskich z koni ściągać umieli. Rycerstwo nasze, smycze lub sznury do wiązania nieprzyjaciół, nazywali arkanami. Dzicz tatarska, napadając ziemie pograniczne Rzeczypospolitej, jeńców polskich chwytała na arkany, troczyła do swych kulbak i pędziła w jassyr (niewolę) do Krymu. W języku naszym, wyraz ten wszedł w użycie piśmienne jak np.: „Twe serce cudza żonka trzyma na arkanie.“ — „Ojciec młodość moję w ścisłym ujeżdżał arkanie.“ W Galicyi, na Pokuciu, jest narodowy taniec arkan zwany. Tworzą tańczący obszerne koło, trzymając się za pas nawzajem; naprzód żwawo drepczą ziemię, następnie z coraz większą szybkością, już razem w jednym kole obracają się, już je w rozmaite zwroty rozwijają i zwijają. K. Wł. W.
Arkansas, jeden ze Stanów unii półocno-amerykańskiej, w stronie południowo-zachodniej, graniczący na północ z rzeką Missouri, na wschód ze Stanem Tennessee, od którego dzieli go Mississippi, na południe z Luizyjaną i na zachód z pomniejszemi pokoleniami indyjskiemi. Powierzchnia jego wynosi 2,842 mil ◻. Środkiem prawie przerzyna go rzeka Arkansas, od której kraj wziął swe nazwisko. Drugą ważniejszą rzeką jest White-River, płynąca w kierunku północnym. Warunki gruntowe bardzo są rozmaite: część wschodnia, płaska i żyzna, obfituje przytém w bagna, których wyziewy zatruwają powietrze; zachodnia przeciwnie, górzysta i zdrowa, niemniej jednak w nizinach sprzyja uprawie roli. Pomimo, że sprzeczności te klimatyczne groźne są dla obcych osadników, ludność Arkansas wzrasta niezmiernie szybko; r. 1820 wynosiła ona 14,273 dusz, a w r. 1843 podniosła się do 107,618. Przemysł ogranicza się na uprawie roli i dobywaniu płodów kopalnych, jak: srebra, żelaza, miedzi, węgla kamiennego i t. p. Stolicą Stanu, podzielonego na 40 kantonów, jest miasto Little-Rock, czyli Arkopolis, nad rzeką Arkansas, liczące około 2,500 mieszkańców, pomiędzy niemi wielu bardzo Niemców. Arkansas daje trzy głosy na wybór prezydenta Stanów Zjednoczonych; ciało prawodawcze składa się z senatu i izby reprezentantów.
Arkanum (z łacińskiego: arcanum sekret, tajemnica). Wyraz ten stosuje się głównie do działań i produktów tajemniczych alchemii; tak siarczan potażu kiedyś zwano arcanum duplicatum, a dwutlenek merkuryjuszu arcanum corallinum. Wyrazem tym oznaczają także leki tajemnicze (ob.), których skład i sposób przygotowywania w tajemnicy zachowują, dla zapewnienia sobie większego zysku.
Arkas, tak się nazywała przyprawa z nabiału, którą podawano na stół polski
