Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/184

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

w ciągu roku, pod tytułem: Giornale Arcadico, w którym znaleść można wyborne archeologiczne rozprawy. W roku 1824 członkiem honorowym akademii był papież Leon XII; podobnego zaszczytu dostąpił w r. 1850 Ludwik Napoleon, prezydent owoczesnej Rzeczypospolitej francuskiej.

 Arkadyja, środkowa i najbardziej wyniesiona część Peloponezu, granicząca na północ z Achają i Sycyjonem, na wschód z Argolidą, na południe z Messeniją i na zachód z Elidą, tak nazwana od Arkasa syna Kallisty, jednego z najpierwszych królów tego kraju. Arkadyja cała poprzerzynana jest niezliczonemi gorami i lasami, obfituje w rzeki, z których główniejsze są: Eurotas i Alfeus. Arkadyja zamieszkaną była pierwotnie przez Pelazgów, zajmujących się polowaniem i pasterstwem. W późniejszym czasie rozszerzyło się w niej zamiłowanie rolnictwa, tańca i muzyki. Łagodność obyczajów i dziecięca wesołość odznaczały Arkadyjczyków pomiędzy innemi narodami greckiemi, a przymioty te uczyniły ich ideałem starożytnych i nowszych poetów, zwłaszcza sielankowych, których wyobraźnia Arkadyję w jakiś raj ziemski przetworzyła. Stolicą jej jest miasto Tripolizza (n starożytnych Tegea); inne tu miejsca znakomite były: Mantynea (dzisiejsze Mondi), Orchomenos (Kulpaki) i Megalopolis (Sinano). Pierwszym królem Arkadyi miał być Pelasgos (ob.), którego syn Lykaon założył miasto Lykosurę. Arkadyjczycy brali udział w wojnie trojańskiej. Pierwszy napad Doryjczyków na Peloponnez nie udał się głównie dla oporu Arkadów, których król Echemos zabił wodza doryckiego Hyllosa. Ostatnim jego następcą był Arystokrates, który panując w czasie trzeciej wojny messeńskie za j, odstąpienie sprzymierzonych Messeńczyków i przejście na stronę Sparty, ukamieniowany został przez swoich poddanych. Później Arkadyja rozpadła się na kilka drobnych Rzeczypospolitych, które podczas wojen peloponezkich raz jednej, raz drugiej służyły sprawie. Dla zasłonięcia się od Lacedemończyków, Arkadowie idąc za radą Epaminondas wybudowali nad granicą miasto Megalopolis i utworzyli między sobą ścisły związek, który jednak, równie jak późniejszy ich udział w związku achejskim, ciągłemi walkami zniszczył dobry byt tej szczęśliwej krainy. Następnie Arkadyję opanowali Macedończycy i Rzymianie; w wiekach średnich do pierwotnych mieszkańców przybyło wielu Albańczyków i Bułgarów. Aż do r. 1822 Arkadyja zostawała pod władzą Turcyi; obecnie należy ona do Grecyi.

 Arkadyja, sławny ogród między Łowiczem a Nieborowem, w powiecie Sochaczewskim, założony po r. 1776 przez księżnę Helenę z Przezdzieckich Radziwiłłowę, żonę Michała kasztelana wileńskiego. Odbija on w sobie modny gust klassyczny owych czasów w budowie Świątyni Dyjanny, naśladowaniu cyrku rzymskiego i amfiteatru, oraz rozwalin greckiej budowli. Wszystko to z niemałym kosztem wzniesione, utrzymuje się dotąd w posiadaniu jednego z wnuków założycielki.

 Arkadyjusz, cesarz wschodniego państwa Rzymskiego (393—408), urodzony w Hiszpanii 377 r., syn cesarza Teodozyjusza; w czasie podziału cesarstwa Rzymskiego po śmierci ojca, otrzymał państwo wschodnie, a brat jego Honoryjusz zachodnie. Posiadłości jego rozciągały się od Adryjatyku do Tygru, i od Scytyi do Etyjopii. Prawdziwymi jednak panami cesarstwa byli początkowo chciwy i okrutny Rufin, z pochodzenia Gall, a następnie eunuch Eutropijusz, pierwszy w swoim rodzaju, któremu powierzono najwyższą władzę cywilną i naczelne dowództwo wojsk, ten strącony z władzy przez Gaïnata, który znowu zastąpiony został przez Eudoxyję, żonę Arkadyjusza, nieubłaganą prześladowczynię ś. Jana Chryzostoma, patryjarchy konstantynopolitańskiego. Panowanie Arkadyjusza, który na dworze swoim zaprowadził zbytek wschodni, przedstawia długi szereg