Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/179

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

że owe ogólne zasady, owe idee, owe ogólniki są prawdą, bo są przytomne w tych faktach, w tych jednostkach a zjawiskach rzeczywistych, których bytność jest niezaprzeczoną. Tym trybem konkluzyja argumentacyi wywodu orzeknie prawdę owych zasad ogólnych, owych idei i t. d.  J. Kr-r. 

 Arguń, Argunia, rzeka odgraniczająca Syberyję od Chin, bierze początek pod nazwiskiem Kerułyń, z pasma Gientejskiego, zwróconego ku Mongolii i Urdze; płynie ku północo-wschodowi, a przebiegłszy kręto około 5° długości, między 47° i 49° szerokości, wpada w wielkie jezioro Chulin-Nor czyli Dałaj-Nor; z tego jeziora rzeka ta wychodzi pod nazwaniem Arguni, płynie dalej około 90 mil ku północo-wschodowi, zwraca się na południe, gdzie łączy się z Szyłką. Na rzece tej znajduje się wiele wysepek, większa część ich leży bliżej brzegu należącego do Rossyi. Szerokość jej przy połączeniu się z Szyłką do 180 sążni; pomimo to statki tu niechodzą dla braku handlu i przemysłu. Brzeg chiński jest pusty, a na rossyjskim zamki Arguński i Curuchajtujewski. Brzegi zamieszkują koczownicze plemiona Tunguzów. Arguń obfituje w ryby, mianowicie poławia się kałługa, gatunek jesiotra, ważący 5—6 centnarów. Na brzegach Argunia znajdują się wydry i bobry; ostatnie napotykają się pojedyńczo, nigdy zaś całemi stadami. — Druga rzeka Arguń, daleko mniejsza od poprzedniej, wypływa z wyżyn Kaukazu, w ziemi Czeczeńców; przebiega 22 mil, i powyżej wsi Bragun wpada w Sundżę, niedaleko od ujścia tej rzeki do Tereku. W dół prawego brzegu Argunia, zwanego takoż rzeką Bystrą, ciągną się wysokie góry; znaczniejsze auły nad nią stojące są: Melej, Kagutchaj, Wielki Czeczeń i Naszchaj.

 Argus, (po grecku: Argos). 1) syn Jowisza i Nijoby, następca Foroneusa we władztwie nad Peloponezem, który od niego przybrał nazwisko Argolidy. 2) Argus o stu oczach, z przydomkiem Panoptes (wszechwidzący), przez zazdrosną Junonę postawiony był na straży u pięknej Jo, przemienionej w jałowicę, a kochanej przez Jowisza. Uśpiwszy go Merkury grą na flecie, głowę mu odciął; poczém Juno oczami jego ogon pawia ozdobiła.

 Argus (Temminck). Jedyny gatunek, stanowiący ten rodzaj ptaków, jest jednym z najozdobniejszych w rzędzie grzebiących; z przyczyny mnóstwa oczkowatych plam na rozszerzonych długich lotkach drugiego rzędu, nazwisko rodzajowe otrzymał. Zdobią go także dwie środkowe sterówki do 4 stóp długie, świderkowate, w końcu zakręcone. Ciało jego szczupłe, wielkością zwyczajnej kurze wyrównywające, lecz z powodu wymienionych ozdób, ma postać okazałą. Samica jest tych ozdób pozbawiona i daleko mniejsza. Mieszka w cienistych lasach Chin, Tartaryi, Jawy i Sumatry; dziki, bojażliwy, światła nieznoszący, oswoić się nie daje i w niewoli wkrótce zdycha; mięso nie ustępuje bażanciemu. Indyjanie używają pięknych oczkowatych piór tego ptaka do przyozdabiania strojów.  Wł. T. 

 Argutyński Dołgoruki (Józef), książę, patryjarcha Ormijanów, potwierdzony w tej godności przez cesarza Pawła I i dwór turecki; ur. 1743 r. w Tyflisie. W 1773 r. przysłany był przez patryjarchę Eczmiadzińskiego z tytułem arcybiskupa, dla sprawowania władzy duchownej nad Ormijanami, mieszkającemi w Rossyi, i przyczynił się niemało do przesiedlenia z Krymu do Rossyi rodzin ormijańskich, osiadłych w 1781 r. w mieście gubernii Ekaterynosławskiej, Nowo-Nachiczewanie; w 1782 r. arcybiskup Józef miał czynny udział w sprawie dotyczącej poddania się Gruzyi czyli Georgii pod opiekę Rossyi; w 1787 r., założył miasto Grygorjopol, w którem osiedli wychodźcy Mołdawscy, Wołoscy i Bessarabscy; w 1796 r. zajdował się przy armii zostającej pod dowództwem hr. Waleryjana Zubowa, w czasie wojny z Persyją. Za jego radą chan Szamachiński