Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/177

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

Francyi, której skutki i tu dały się uczuć, kanton nadał sobie nową konstytucyję. Późniejsze zatargi religijne pomiędzy katolikami i reformowanymi o reprezentacyję w radzie, i kwestyją zniesienia klasztorów, zostały załatwione uchwałą rady związkowej z 31 Sierpnia 1843 roku. W kwestyi Jezuitów (1844 r.) Wielka Rada Argowii zrobiła wniosek wydalenia ich w całej Szwajcaryi; w radzie jednak związkowej przeważyło stronnictwo ultramontańskie. W wojnie z Sonderbundem 1846 r. Argowija stanęła po stronie związkowych; w Lutym zaś 1848 r. głosowała z większością za przyjęciem nowego projektu ustawy związkowej.

 Arguelles (Augustyn), prezydent kongresu i opiekun Izabelli II królowej hiszpańskiej, ur. 1775 r. w Ribadesello w Asturyi, pochodził ze znakomitej rodziny, w uniwersytecie w Oviedo uczył się prawa, później przeszedłszy różne szczeble urzędów, otrzymał ważne missyje do Lizbony i Londynu. W czasie wojen Napoleońskich stanął na stronie patryjotów, a obrany deputowanym do kortezów, odznaczył się świetną wymową, za co pozyskał przydomek boskiego i miano hiszpańskiego Cycerona. Po powrocie Ferdynanda VII, padł ofiarą reakcyi i w r. 1814 skazany był przez samego króla, w brew wyrokom sądowym, na 10 lat więzienia w Ceucie; odzyskawszy wolność w skutek rewolucyi z 1820 r., został na krótki czas ministrem spraw wewnętrznych, później zaprotestował przeciw cofnięciu konstytucyi i zmuszony był schronić się do Anglii, zkąd dopiero po amnestyi w 1832 roku powrócił do kraju. Kilkakrotnie wybrany na prezydenta i wiceprezydenta izby deputowanych, Arguelles zawsze należał do stronnictwa Anillerów (ob.), czyli umiarkowanych; w czasie wyboru regenta, on najwięcej zyskał głosów po Esparterze, a prawie jednocześnie znaczną większością obrany został opiekunem młodej królowej, którą to godność w 1843 r. zdać musiał na księcia Baylen. Umarł w 1844 r. w Madrycie, gdzie królowa kazała mu wystawić świetny pomnik.

 Argument (Argumentum). Argumentami zowiemy w logice podstawy, na których opieramy dowodzenie nasze; są one tedy środkami dowodzenia (arg. s. rationes). Argumenta bywają przedewszystkiem dwojakiego rodzaju, bo są albo pierwotne (argumenta primaria), to jest takie, które same o sobie stoją, nie będąc wyprowadzone z innych, poprzednich; albo też argumenta są pochodne (argumentum secundaria), to jest takie, które są wypływem z innych poprzednich. W dowodzeniu przeto rodzi się argument z argumentu, tworzy się łańcuch wniosków, aż nie wyniknie ostateczne orzeczenie, będące właśnie celem całego dowodzenia. To ostateczne orzeczenie (sąd) jest więc wypadkiem (conclusio) dowodu. Względem tego orzeczenia, argumenta są zasadniczemi sądami, są premissami (praepositiones praemissae — przestanki Trentowskiego). Na ścisłem powiązaniu argumentów zależy siła dowodzenia (nervus probandi; wszakże i argument na którym najwięcej zależy, zowie się zwykle także nervus probandi). Ta ścisłość powiązania argumentów sprawia, że treść konkluzyi nie będzie ani większą ani mniejszą od tej, która była ukrytą. Ta ścisłość była ukrytą w argumentach, a zwłaszcza w argumencie pierwszym, od którego rozpoczęło się dowodzenie. Przecież, samo takowe ścisłe łączenie się argumentów nie wystarczy. Potrzeba jeszcze, aby same te argumenta były prawdziwe, a mianowicie potrzeba, aby pierwszy argument, będący podwaliną całego dowodzenia, był niemylny. Wypadnie tedy dowodzić prawdziwości jego; to dowodzenie atoli znowu wymagać będzie nowych argumentów, a takowe znów wymagać będą innych a tak dalej w nieskończoność. Takowa praca w nieskończoność nie doprowadzi do żadnych wypadków, bo się nie kończy nigdy, bo się nie da objąć rozumem. Trzeba tedy znaleść zasadę pierwszą, od którejby argumentacyję rozpocząć można. Ta-